<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" ?>
<rss version="2.0"  xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"  xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/">
    <channel>
        <title>Новости Казахстана на inbusiness.kz</title>
        <link>https://www.inbusiness.kz/kz/rss</link>
        <description><![CDATA[inbusiness.kz – Новости Казахстана на сегодня: важные новости на inbusiness.kz]]></description>
        <language>kk</language>
        <lastBuildDate>Tue, 14 Apr 2026 08:31:00 +0500</lastBuildDate>
                    <item>
                <title><![CDATA[ІІМ ЖИ арқылы жасалатын интернет-алаяқтықтың жаңа схемалары туралы ескертеді]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/last/iim-zhi-arkyly-zhasalatyn-internet-alayaktyktyn-zhana-shemalary-turaly-eskertedi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/last/iim-zhi-arkyly-zhasalatyn-internet-alayaktyktyn-zhana-shemalary-turaly-eskertedi</guid>
                <description>Қаскөйлер басқа амалға көшті.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Алаяқтар өздерін құқық қорғау органдарының қызметкерлері, банк секторының өкілдері және басқа ұйымдардың мамандары ретінде көрсету үшін ұқсас суреттерді, аудио және бейнематериалдарды жасау мүмкіндіктерін белсенді түрде қолданып жатыр, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Осыған байланысты Ішкі істер министрлігі жасанды интеллект технологияларын қолдану арқылы жасалатын интернет-алаяқтықтың жаңа түрлерінің таралуы туралы ескертті.


«Қаскөйлер өздерін құқық қорғау органдарының қызметкерлері, банк секторының өкілдері және басқа ұйымдардың мамандары ретінде көрсету үшін ұқсас суреттерді, аудио және бейнематериалдарды жасау мүмкіндіктерін белсенді түрде қолдануда. Атап айтқанда, азаматтарға бейнеқоңыраулар арқылы белгісіз тұлғалар жалған бейне мен дауысты пайдалана отырып, өздерін полиция қызметкерлері, ұлттық қауіпсіздік органдары немесе банктердің қауіпсіздік қызметінің өкілдері ретінде таныстыратын жағдайлар тіркелуде», – деп хабарлады ҚР ІІМ.


Осылайша күдікті операцияларды анықтау немесе ақшаның сыртқа шығу қаупі деген сылтаумен олар азаматтарды ақшаны шұғыл түрде &quot;қауіпсіз шоттарға&quot; аударуға көндіреді.

Сонымен қатар ресми хабарламаларға ұқсас етіп жалған хабарламалар мен құжаттарды жіберу, мемлекеттік органдар немесе қаржы ұйымдары өкілдерімен байланыс орнатқандай әсер қалдыратын автоматтандырылған сервистер мен чат-боттарды пайдалану фактілері де кездеседі.


«Ішкі істер министрлігі құқық қорғау органдары мен банк қызметкерлері ешқашан бейнеқоңырау арқылы ақша аударуды талап етпейтінін, құпия мәліметтерді сұрамайтынын және телефон арқылы қаржылық операциялар жүргізуді ұсынбайтынын ескертеді. Алаяқтықтың алдын алу үшін бейтаныс адамдардың ақша аударуға қатысты нұсқауларын орындамаңыздар, жеке және банк деректерін бермеңіздер, сондай-ақ келіп түскен ақпаратты ресми дереккөздер арқылы тексеріңіздер. Барлық алаяқтық фактілері мен әрекеттері туралы дереу полицияға хабарлау қажет», – деді ІІМ киберқылмысқа қарсы іс-қимыл департаментінің басқарма бастығы Бейбіт Біржанов.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 14 Apr 2026 08:46:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/MiEZuWhp.jpg"   type="image/jpeg"   length="94023"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ормуз бұғазы жаһандық азық-түлік дағдарысын тудыруы мүмкін – БҰҰ]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/last/ormuz-bugazy-zhaandyk-azyk-tulik-dagdarysyn-tudyruy-mumkin-buu</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/last/ormuz-bugazy-zhaandyk-azyk-tulik-dagdarysyn-tudyruy-mumkin-buu</guid>
                <description>БҰҰ-ның Азық-түлік және ауыл шаруашылық ұйымы (ФАО) дабыл қағып отыр.  

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Ормуз бұғазындағы жағдайға байланысты жаһандық ауыл шаруашылығы және азық-түлік дағдарысының қаупі туралы ескертті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты «Қазақпарат» агенттігіне сілтеме жасап.

ФАО-да Ормуз бұғазындағы ұзаққа созылған тұрақсыздық әлемдік азық-түлік дағдарысына әкелуі мүмкін екенін мәлімдеді.

Ұйымның бағалауынша, осы стратегиялық бағыт арқылы ауыл шаруашылығы ресурстары экспортының 20%-дан 45%-ға дейінгі бөлігі өтеді. Сонымен қатар Парсы шығанағы өңірі тыңайтқыш жеткізуде маңызды рөл атқарады.

ФАО-ның бас экономисі Максимо Тореро азық-түлік бағасының күрт өсуі мен тапшылық қаупі туралы ескертті. Бұл әсіресе тыңайтқыштар мен энергия тасымалдаушылар импортына тәуелді ең кедей елдерге қатты әсер етуі мүмкін.

Оның айтуынша, жағдай ушыға түссе, салдары пандемия кезеңіндегі дағдарыспен тең болуы және Эль-Ниньо сияқты ауа райы құбылысымен нашарлауы мүмкін екенін атап өтті.

Экваторлық Тынық мұхитындағы жерүсті суларының жылынуына әкеп соғатын Эль-Ниньо құбылысы 2026 жылдың соңына дейін үдеуі мүмкін. Сарапшылар бүкіл әлемде су тасқыны, құрғақшылық және рекордтық жоғары температура болуы мүмкін екенін ескертеді.

Айта кетейік, Иран мен АҚШ Пәкістандағы келіссөздерде соғысты тоқтату туралы келісімге келе алмады.

АҚШ президент Дональд Трамп Иран порттарына теңіз блокадасын енгізді.  
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 14 Apr 2026 08:45:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/6MU8WXba.jpg"   type="image/jpeg"   length="256334"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Енді жүргізуші куәлігін алу үшін емтиханды шексіз тапсыруға болады]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/zhurgizushi-kualigin-aluga-arnalgan-synak-kezinde-zan-buzgandar-emtihannan-1-zhylga-shettetiledi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/zhurgizushi-kualigin-aluga-arnalgan-synak-kezinde-zan-buzgandar-emtihannan-1-zhylga-shettetiledi</guid>
                <description>Үкіметте жүргізуші куәлігін алуға емтихан тапсыру рәсімін жетілдіру бойынша кеңес өтті.

 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[ҚР Премьер-министрінің орынбасары – жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиевтің төрағалығымен жүргізуші куәлігін алу үшін емтихан тапсыру рәсімін жетілдіру мәселелері бойынша кеңес өтті, деп жазады inbusiness.kz сайты.



Кеңес барысында ҚР Ішкі істер министрлігімен бірлесіп, жүргізуші куәлігін алу үдерісінің ашықтығы мен әділдігін қамтамасыз етуге, азаматтар үшін қолайлылықты арттыруға, сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін азайтуға және жүргізушілерді даярлау сапасын күшейтуге бағытталған нақты шаралар қаралып, бекітілді.

Біріншіден, енгізілетін жаңашылдықтарға сәйкес азаматтар жүргізуші куәлігін алу үшін емтиханды ақылы негізде, әрекеттер арасындағы аралықты кемінде 10 күнтізбелік күн сақтай отырып, шектеусіз тапсыра алады.

Айта кету керек, қазіргі уақытта азаматтарға 3 тегін мүмкіндік беріледі: алғашқы екі мүмкіндік – 1 күн аралықпен, үшіншісі – 30 күннен кейін. Аталған мүмкіндіктер аяқталған соң қайта оқудан өту талап етілетін, бұл жекелеген жағдайларда азаматтарды жүргізуші куәлігін заңсыз жолмен алуға итермелейтін жағдайлар туғызатын. Жаңа норма рәсімді анағұрлым қолжетімді етіп, артық шектеулерді алып тастауға және сыбайлас жемқорлық көріністерінің тәуекелін төмендетуге мүмкіндік береді.

Екінші шара ретінде ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігінің Ұлттық тестілеу орталығының Астана қаласындағы филиалы базасында пилоттық жоба шеңберінде осы орталықта қолданылатын академиялық адалдықты қамтамасыз ету технологиялары сынақтан өткізіледі. Кейін бұл технологияларды жүргізуші куәлігін алу үшін теориялық емтихан тапсырудың бүкіл жүйесінде қолдану жоспарланып отыр. Технологияларды апробациялаумен қатар, Ұлттық тестілеу орталығы теориялық емтихан тестілеріне кешенді психометриялық зерттеулер жүргізеді. Бұл зерттеулер олардың көлік құралын қауіпсіз басқаруға қажетті білімді, білік пен дағдыларды шынайы бағалау құралы ретінде жарамдылығын растауға бағытталады.

Үшінші және төртінші шаралар аясында емтихан өткізу процесіне жасанды интеллект технологиялары енгізіледі. Атап айтқанда, теориялық емтихан қабылдау кезінде толықтырылған шынайылық (AR), ал практикалық емтиханды бақылауда компьютерлік көру (Computer Vision) технологиясы қолданылады. Бұл тыйым салынған техникалық құралдарды пайдалану тәуекелін азайтып, бұзушылықтарды нақты тіркеуге мүмкіндік береді.

Бесінші шара ретінде жүргізуші куәлігін алуға қатысты цифрлық шешімдердің ақпараттық қауіпсіздігін барынша күшейту көзделеді. Осы мақсатта оларды ақпараттандырудың аса маңызды объектілері тізбесіне енгізу мүмкіндігі қарастырылуда. Бұл құқық бұзушылықтар мен рұқсатсыз араласу үшін жауапкершілікті, қылмыстық жауапкершілікке дейін, күшейтуге мүмкіндік береді.

Алтыншы маңызды шара шеңберінде әкімшілік жауапкершілікке қатысты нормаларды енгізу қарастырылған. Бұл жауапкершілік қызмет алушыларға да, жүргізуші куәлігін заңсыз алуға жәрдем көрсететін тұлғаларға да қолданылады. Шаралар емтихан тапсыру процесінде бұзушылықтар анықталған жағдайда қабылданады. Олардың қатарына тыйым салынған құрылғыларды, микроқұлаққаптарды, микрокамераларды, сондай-ақ байланыс сигналдарын қабылдайтын және тарататын құралдарды пайдалану жатады. Бұдан бөлек, теориялық емтихан тапсыру құқығынан 1 жылға айыру мүмкіндігі енгізіледі.

Жетінші шара ретінде автомектептердің қызметіне қойылатын талаптарды күшейту көзделеді. Олардың жұмысын бағалау кезінде жүргізушілерді даярлау сапасы мен азаматтардың кері байланысы ескеріледі. Сондай-ақ олардың қызметін лицензиялау енгізу жоспарланып отыр. Жүргізушілерді даярлау сапасы төмен болған жағдайда лицензияны толық кері қайтарып алу шарасы қарастырылады.

Аталған шараларды жүзеге асыру жүргізуші куәлігін алу рәсіміндегі артық шектеулерді жоюға, оның ашықтығы мен азаматтар үшін қолайлылығын арттыруға, сондай-ақ сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін төмендетуге бағытталған.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 14 Apr 2026 08:31:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/So6XPO9g.jpg"   type="image/jpeg"   length="551235"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанда ұялы байланыстың ерекше түрі пайда болады]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-uyaly-bajlanystyn-erekshe-turi-pajda-bolady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-uyaly-bajlanystyn-erekshe-turi-pajda-bolady</guid>
                <description>Жанжал ма, жасампаздық па? Қазақстан алғашында тек ауылдықтардың игілігіне айналар жаһандық желіге қосылатын болды.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қамту географиясы қайран қалдыратын ұялы байланысты іске қосуға қатысты Қазақстанда дайындық жүріп жатыр. Оны мегаполистің бетонды джунглиінде әзірге аулау мүмкін болмайтын көрінеді, ал, құмды сахара мен қалың қарлы далада бұл желі жалғыз жортқан жанның ең сенімді жолсерігіне, тіпті құтқарушысына айналады, деп жазады inbusiness.kz сайты. 

Суға кеткен... спутникті қармай ма?

Отандық телекоммуникация саласында осындай түбегейлі жаңа дүниеге деген қажеттілік әлдеқашан пісіп-жетілді. Бүгінде елдегі ұялы байланыс құрақ көрпеге ұқсайды, әрі фрагментті түрде жұмыс істейді. Егер қияндағы ауылда сигналдың жоқтығын операторлардың экономикалық үнемшілдігіне жатқызуға болса, ірі қалалардың ішіндегі «өлі аймақтар» немесе сигналдың күрт үзілуі жер бедерінің кінәсі емес, басқарудағы жүйелі олқылықтардың жөнсіздігі.

Табиғат ананың тосын мінезі де ахуалды қиындатып тұр. &quot;Қазгидрометтің&quot; болжамынша, дәл қазір су тасқыны елдің бірқатар өңіріне қауіп төндіріп тұр. Топан су қаптағанда үйреншікті әлем тез күйрейді: құлаған бір электр бағаны немесе ұялы байланыстың базалық станциясы тұтас аудандарды байланыссыз қалдырады.

Төтенше жағдайда телефон әлеуметтік желіні парақтайтын ермек емес, апат пен арашаның арасындағы жалғыз дәнекер. Мұндай кезде жерүсті инфрақұрылымына ғана телміріп, қол қусырып отыру – негізсіз тәуекел.


«Тұрақты байланыспен қамту – бұл енді технологиялық мұқтаждық қана емес, азаматтардың қауіпсіздігі мәселесі. Елімізде тұрақты байланыстың болмауы адамдарды құтқару процесін айтарлықтай қиындататын жағдайлар үнемі туындайды. Қыс мезгілінде ақтүтек боран, үскірік аяз бен көктайғақ салдарынан жүздеген шақырымдық автокөлік жолдары жүйелі түрде жабылып, адамдар елді мекендерден және ұялы байланыстың тұрақты қамту аймақтарынан алыс жерлерде, трассаларда қалып қояды», – дейді Мәжіліс депутаты Олжас Нұралдинов.


Шалғайда, әсіресе таулы жерлерде мұның соңы тіпті қайғылы аяқталуы ғажап емес. Құтқарушылардың статистикасы сұмдық: соңғы 5 жылда тек Алматы тауларында кем дегенде жиырма адам қаза тапты және олардың көбі үшін телефон экранындағы «таяқшалардың» жоқтығы өлімге соқтырған факторға айналды. Жыл сайын жүздеген төтенше жағдайлар және іздестіру-құтқару операциялары тіркеледі. 600-ден астам туристке құтқарушылар көмек көрсете алыпты.


«2025 жылғы 20 ақпандағы «Қазақмыс» корпорациясының кенішіндегі қайғылы апаттан кейін біз Үкіметке жүгініп, шахталарда және басқа да шалғай өнеркәсіптік нысандарда Starlink спутниктік байланысын пайдалануға рұқсат беруді ұсындық. Жалпы, Цифрландыру министрлігі бізбен келіскен: мұндай нысандар үшін дәстүрлі телекоммуникациялық инфрақұрылымның жарамайтынын, оны тұрғызу экономикалық тұрғыдан тиімсіз екенін, сондықтан балама ретінде спутниктік байланыс технологиялары қажеттігін жеткізді. Алайда, оларды іс жүзінде енгізуге келгенде, тосылып қалды. Ал, әлемде Direct-to-Cell жаңа спутниктік ұялы байланыс технологиясы белсенді дамуда», – деді мәжілісмен.


Оның мәліметінше, бұл технологияның басты ерекшелігі – 4G/LTE қолдауы бар кәдімгі смартфондар ешқандай қосымша құрылғысыз тікелей төмен орбиталық спутниктерге қосыла алады. Тиісінше, жерүсті базалық станцияларын орнату қажет болмайды. 

Іс жүзінде ғарыштағы спутниктер жердегі базалық станциялардың рөлін өздері атқара бастайды. Олар дәстүрлі байланыс инфрақұрылымын салу өте қымбат немесе техникалық тұрғыдан қиынға түсетін аумақтарды тегіс қамти алады. Осыған байланысты, Мәжіліс депутаттарының тобы таяуда ЖИ министрлігіне хатында «Қазақстанда мұндай технологияларды енгізуге қандай нормативтік немесе техникалық шектеулер кедергі келтіріп тұрғанын» сұрады.

Орбитадағы бюрократия: Қазақстан билігі рұқсат бере ме?

Билік кабинеттерінен жауап енді ғана алынды. Вице-премьер – жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев сүйінші жаңалығын жеткізді: қазақстандық оператор Илон Масктың SpaceX-імен бірлесіп Direct-to-Cell спутниктік ұялы байланыс технологияларын Қазақстанда ендіру жұмыстарын қызу жүргізіп жатыр.


«SpaceX компаниясымен бірлесіп, «Кар-Тел» ЖШС (Beeline) операторы Қазақстан территориясында Direct-to-Cell технологиясын енгізу бойынша жұмыстарды жүзеге асыруда. Аталған жұмыстар 2025 жылғы 6 қарашада АҚШ-та өткен «С5+1» саммиті аясында Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі, «Кар-Тел» ЖШС операторы және SpaceX компаниясы арасында қол қойылған өзара түсіністік туралы меморандум негізінде жүргізілуде», – деді Жаслан Мәдиев.


Оның мәліметінше, 2025 жылдың соңында Қазақстан аумағында бұл технологияның пилоттық сынақтары өткізілді. Бәрі дайын көрінеді. Тек бір гәп бар.


«Бүгінде америкалық технологияны Қазақстанда коммерциялық пайдалануға беру үшін ұлттық қауіпсіздік органдарының рұқсаты керек. Онымен тиісті мәселелерді келісу бойынша жұмыс жүргізілуде», – деді ЖИ министрі Мәдиев.


Жаңа ғарыштық технологияның жұлдызы оңынан туу үшін ол алдымен жердегі шенеуніктер мен арнайы қызметтердің «тар дәлізінен» аман өтуге тиіс. Егер тиісті рұқсаттар топтамасы толық болса, келер жылы смартфонымызда «Starlink» таңбасы пайда болуы ғажап емес.

Жоғарыға қарамаңыз: телефоныңыз жерсерікті өзі табады

Мұнда технологиялық тұрғыдан бәрі мінсіз сияқты көрінеді: спутникке қосылу үшін смартфоныңызға қандай да бір сыртқы антеннаны жалғау, немесе оған ауыр чемодан-чехол кигізу, болмаса ұялы құрылғыларды модификациялау талап етілмейді.

Жүйе кәдімгі қалтафонның тікелей жерсерікке қосылуына мүмкіндік береді. Бұған қол жеткізу үшін Масктың командасы ғарыштық аппараттар санын арттыруда, меншікті чиптерді пайдалануға көшуде және EchoStar ресурстары есебінен спектрді кеңейтуде.

Жаңа жүйе қазірден бар, бірақ оны бүкіл әлемде толыққанды іске қосу 2027 жылдың соңына жоспарланған.


«Байланыс 4G LTE және 5G NR NTN стандарттарында жұмыс істейді: заманауи смартфон ғарыштағы спутникті жердегі кәдімгі базалық станция ретінде қабылдап, лезде қосылуға тиіс. Жердегі мұнара мен көктегі спутник арасындағы ауысу автоматты түрде және елеусіз жүреді: бұл өзге елдің шекарасын кесіп өткенде қосыла қоятын роумингке ұқсас. Мұндай технология әсіресе көлікте – трассаларда, пойыздарда, кемелерде немесе ұшақтарда, яғни, жерүсті сигналы тұрақсыз болатын жерлерде өте қолайлы», – деп нақтылады haber.com.


Әрбір озық шешімнің өз шегі болады. Жерсеріктік байланыс бірінші кезекте менменсіген мегаполистің емес, меңіреу даланың жоғын түгендеуге арналған әмбебап құрал екенін түсінген абзал.

Масктың «бір қарын майын» не шірітуі мүмкін?

Әдетте, кез келген технологияның жаңашылдығы мен жасампаздығы жеріне жеткізе мақталатын демонстрациялық бөлімнен кейін «кілтипандар» туралы әңгіме басталады.

Мысалы, Selectel сарапшылары физиканың өз шектеулері бар екенін, оны болашақ триллионер Маск та өзгерте алмайтынын ескертті: смартфон спутниктен сигналды сенімді қабылдауы үшін оны қолданушы ашық аспан астында тұруға тиіс. Ну ормандағы жайқала өскен ағаштардың қалың жапырақтары, қаладағы құмырсқаның илеуіндей тығыз құрылыстар, тіпті қатты жауын-шашын сигналды әлсіретеді.

Қолданушы ғимараттың ішіне кірсе, үңгірден жер астына түссе немесе таулар арасындағы тар шатқалдарға тап болса, байланыс жоғалып кетеді. Жоғалмауы үшін сыртқы күшейткіштерді талап етеді, бірақ бұқараға арналған нұсқасында ешқандай күшейткіш қарастырылмаған.

Инженерлер, әрине, антенналар мен спутниктік сәулені қалыптастыру алгоритмдерін оңтайландыруды жалғастыруда және уақыт өте келе, жүйенің әлеуеті артып, мүмкіндіктері кеңейеді деген үміт бар.

Маңызды проблемалары мұнымен түгесілмейді. Арнаның өткізу қабілеті мен жиіліктер – шектеулі ресурстар. Халық тығыз қоныстанған аудандарда спутниктік желі қарбалас уақытта пайдаланушылардың көптігінен «тұншығып» қалуы, үзілуі мүмкін.

Бұған әрбір мемлекеттегі реттеуші процедуралар қосылады: ол туралы ЖИ министрі Мәдиев айтып кетті. Мұндай желіні өрістету сондай-ақ әрбір мемлекетте құзырлы органдарынан жергілікті жиіліктерді пайдалануға ресми рұқсат алуды, спутниктер ұшыру рәсімдерін келісімнен өткізуді, ұлттық байланыс операторларымен интеграциялануды талап етеді.

Сервистің қазіргі жағдайы

Смартфондармен тікелей байланысқа (Direct-to-Cell) арнайы модификацияланған 650-ге жуық жерсерік орбитада самғап жүр. Олар алты континентті, соның ішінде шалғай аймақтарды – джунглилерді, шөлдерді қамтиды екен. Бұл – жобаның мықты жағы.

Функционалдығы әзір шектеулі: SMS сияқты мәтіндік хабарламаларды жолдауға, мессенджерлер арқылы дауыстық қоңырау шалуға, қосымшалардың негізгі жұмысын пайдалануға және төмен сападағы бейнебайланысқа шығуға мүмкіндік береді.

Жүктеудің орташа жылдамдығы да қазірше тым қарапайым: 4 Мбит/с. Қалалық еркетотай мұны менсінбеуі мүмкін, бірақ байланыс мүлдем жоқ аймақтарда бұл құтқарудың бір кепілі: геопозицияңызды жіберіп, көмек шақыра аласыз. Сабыр сақтасаңыз, SpaceX спутниктік желісін болашақта 150 Мбит/с-қа дейін жылдамдатуды жоспарлап отыр.

Даму кезең-кезеңмен жүріп жатыр: алдымен мәтіннен дауысқа, содан соң дауыстан толыққанды деректерге қол жеткізу кезеңдері артта қалған. Бұл әрбір кезең жаңа спутниктерді, бағдарламалық қамтылымды жетілдіруді және ұлттық реттеушілермен келісуді қажет етеді. Мұндай тәсіл топтаманың толық өрістетілуін күтпей-ақ, жүйені қазірден біртіндеп өрістетуге мүмкіндік береді, бірақ бұдан процесс біршама созылады.

Спутниктік телефония ұялы байланыс операторлары арқылы кәдімгі тарифтерге кіріктіріледі: АҚШ-та бұл T-Mobile, Канадада – Rogers, Жапонияда – KDDI, Австралияда – Telstra мен Optus, Швейцарияда – Salt, Латын Америкасында – Entel. Қазақстанда қайсы оператор болуы мүмкін екенін әлгінде министр Мәдиев хабарлады.

Айтпақшы, Илон Маск төл спутниктік операторын құруға ниетті. Teslarati.com хабарлағандай, «Starlink Mobile» брендімен жеке спутниктік ұялы байланысты дамытудың жаңартылған жоспарлары жария болды.

Жоба ауқымы біртіндеп артуда. 2026 жылдың соңында пайдаланушылар саны 25 миллионнан асуға тиіс. Бүгінде жүйе серіктестік операторлар арқылы ай сайын 10 млн адамға қызмет көрсетеді.

Маск командасының алдағы жоспары бұдан да өршіл көрінеді. 2027 жылдың ортасында Starship кемелерін ұшыру арқылы бір мезетте орбитаға 50-ден астам жерсерік шығару мүмкін болады. Мамандардың бағалауынша, жарты жыл ішінде 1 200-ге жуық спутникті өрістетіп, Жер шарын тұтас қамтуға жақындайды. Ұзақ мерзімді перспективада байланысқа арналған арнайы жерсеріктердің саны 15 000-ға дейін өсуі мүмкін. Бірнеше жыл бұрын бұл бір қиял-ғажайыптай көрінер еді.

Қосымша ресурс ретінде Маск EchoStar-дан жиілік диапазонын алудың қамына кірісті, мұны 2027 жылдың соңына қарай аяқтауға бекінді. Осыдан кейін сервис, жоспар бойынша, негізгі елдердегі заманауи смартфондардың көпшілігінде қолжетімді болады.

Бірақ ол дәстүрлі жерүсті желілерін толық алмастыра алмайтын шығар. Біз гибридті моделдің қалыптасуын бақылап отырмыз: ұялы байланыстың жерүсті мұнаралары тек жеңіл, ыңғайлы және экономикалық тұрғыдан ақтайтын жерлерде орналасады, ал, қалғанының бәрін ғарыш өз мойнына алады.

Қазақстан бұл технологияда көштен қалмайды, жол жиегіне шеттетілмейді: ЖИ министрі АҚШ-та тиісті келісімге қол жеткізілгенін еске салды. Енді интеграцияның белсенді фазасына шығуы күтілуде.

Бастысы – технологияның ғарыштық жылдамдықтағы озық мүмкіндіктері жергілікті реттеушілердің шабандығы мен бюрократияның тұсауына түсіп қалмағаны маңызды. Өйткені, ғарыштан келген сигнал тау ішінде көмек күткен жалғыз жан үшін соңғы үміт болуы мүмкін.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 14 Apr 2026 08:16:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/21FUsz0C.jpeg"   type="image/jpeg"   length="346430"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан Қарашығанақ газ өңдеу зауытын салу жұмысын жеделдетіп жатыр]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/last/qazaqgaz-karashyganaktagy-gaz-ondeu-zauytynyn-biryngaj-operatory-bolady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/last/qazaqgaz-karashyganaktagy-gaz-ondeu-zauytynyn-biryngaj-operatory-bolady</guid>
                <description>Астанада Энергетика министрі Ерлан Ақкенженовтың төрағалығымен Қарашығанақ газ өңдеу зауытының құрылысы мәселелері бойынша кеңес өтті.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Талқылауға «Самұрық-Қазына» қорының, QazaqGaz, «ҚазМұнайГаз» ұлттық компанияларының, «ҚМГ Қарашығанақтың» басшылығы және акционерлер қатысты, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Энергетика министрі қуаттылығы жылына 5 млрд м³ дейін газ өңдейтін Қарашығанақ ГӨЗ-ін салу Мемлекет басшысының тікелей тапсырмасы және газ саласын дамытудың 2029 жылға дейінгі кешенді жоспарының негізгі элементі екенін атап өтті.

Жобаның басты мақсаты – ішкі нарықтың тауарлық газға деген өсіп келе жатқан қажеттілігін өтеу және тарихи тұрғыда Орынбор ГӨЗ-іне тәуелді өңдеу қуаттарын әртараптандыру арқылы импортқа тәуелділікті төмендету.

Кездесу барысында Ерлан Ақкенженов жобаның іске асырылу барысы туралы есептерді тыңдады: қазіргі уақытта жобаның экономикалық тиімділігі расталды және Қытайдың CITIC Construction корпорациясымен ынтымақтастықтың базалық принциптері туралы келісімге қол қойылды. FEED (базалық жобалау) кезеңіне дайындық жүріп жатыр, сондай-ақ жер учаскесі, инфрақұрылым және шикізат базасымен қамтамасыз ету мәселелері пысықталуда.

Стратегиялық жобаның бірыңғай операторы болып QazaqGaz ұлттық компаниясы белгіленді. Бұл шешім практикалық іске асыру сатысына жедел өту қажеттілігінен және компанияның ірі газ активтерін басқарудағы ұзақ мерзімді бейінді тәжірибесіне байланысты қабылданды.

Қатысушылар Қарашығанақ жобасының шетелдік акционерлерімен келіссөздер барысына ерекше назар аударды. Министр шикі газды кепілді жеткізу, баға белгілеу (ішкі нарықтың рентабельділігін қамтамасыз ету үшін әділ босату бағасын қалыптастыру) және зауытты кен орнының қолданыстағы инфрақұрылымымен интеграциялау мәселелерін тезірек реттеу қажеттігін атап өтті. Сонымен қатар кеңес барысында газды кәдеге жаратқаны үшін төлем механизмін әділ реттеу мәселесі көтерілді.

Энергетика министрі Ерлан Ақкенженов келіссөздердің созылуы жобаның белсенді құрылыс кезеңіне өтуіне кедергі келтіріп отырғанын айтты.


«Қазақстан үшін бұл зауыттың маңызы зор, сондықтан жобаның басталу мерзімін шексіз кейінге қалдыруға жол берілмейді. Мемлекетке нәтиже керек. Жоба қарқынды түрде және біздің ұлттық экономикалық мүдделерімізге толық сәйкес іске асырылуы тиіс. Консорциумнан сындарлы және жедел ұстаным күтеміз», – деп қадап айтты Ерлан Ақкенженов.


Кеңес қорытындысы бойынша министр мемлекеттің ұстанымы өзгермейтінін: жоба ұлттық мүдделер үшін барынша тиімді жүзеге асырылуы керек екенін, ал барлық қатысушылармен ортақ мәмілеге келу – жақын болашақтағы басым міндет екенін жеткізді.

Тапсырмалардың орындалуы мен жобаның іске асырылу барысы ерекше бақылауға алынды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 14 Apr 2026 08:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/pA6oVd5W.jpg"   type="image/jpeg"   length="207353"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[ Елордада 10 қабатты үйде қауіпті өрт: балалар құтқарылды ]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/last/elordada-10-kabatty-ujde-kauipti-ort-balalar-kutkaryldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/last/elordada-10-kabatty-ujde-kauipti-ort-balalar-kutkaryldy</guid>
                <description>Оқиға Нұра ауданындағы Құлтегін көшесінде орналасқан 10 қабатты үйде тіркелді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[
Астанада көпқабатты тұрғын үйде болған өрт тұрғындарды әбігерге салды, деп жазады inbusiness.kz сайты.

ТЖМ мәліметінше, өрт электр қалқаны орналасқан шахтада тұтанған. Алғашқы бөлімшелер келген кезде подъезде қою түтін байқалған. Өрт сөндірушілер жедел түрде оқпандар беріп, жалынды оқшаулауға кірісті. Сумен үздіксіз қамту ұйымдастырылып, тұрғындарды эвакуациялау шаралары қолға алынды.









Құтқару жұмыстары барысында автосатының көмегімен 3 адам құтқарылды, оның екеуі — бала. Сонымен қатар баспалдақ арқылы арнайы құтқару қалпақшаларының көмегімен тағы 3 адам қауіпсіз жерге шығарылды, олардың бірі — бала.

Нақтыланған мәліметке сәйкес, өрт электр қалқаны шахтасы арқылы бірінші қабаттан оныншы қабатқа дейін таралған. Қазіргі уақытта өрт толық сөндірілді.

Зардап шеккендер туралы 112 қызметіне ақпарат түспеген. Оқиғаның нақты мән-жайы анықталып жатыр.







]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 22:40:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/Hq9IsYbs.jpg"   type="image/jpeg"   length="130549"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Астанада өрт орнында тәртіп бұзған жүргізуші жазаланды]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/last/astanada-ort-ornynda-tartip-buzgan-zhurgizushi-zhazalandy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/last/astanada-ort-ornynda-tartip-buzgan-zhurgizushi-zhazalandy</guid>
                <description>Оқиға кезінде құтқарушылар шұғыл әрекет етіп жатқан сәтте жүргізуші жол ережелерін сақтамай, өрт сөндіру техникасының еркін қозғалуына бөгет болған. 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Астанада өрт сөндіру жұмыстары кезінде арнайы қызметтердің қозғалысына кедергі келтірген жүргізуші әкімшілік жауапкершілікке тартылды, деп жазады inbusiness.kz сайты. 

Құзырлы органдардың мәліметінше, мұндай әрекеттер төтенше жағдай кезінде адамдардың өмірі мен денсаулығына қауіп төндіреді. Сондықтан құқық бұзушыға қатысты заң аясында тиісті шара қолданылды.

Мамандар жүргізушілерге төтенше жағдай кезінде арнайы көліктерге жол беріп, қауіпсіздік талаптарын қатаң сақтаудың маңызын еске салады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 22:31:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/W1hbSkns.jpeg"   type="image/jpeg"   length="51605"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Түркістанда қарындасы ағасына бауырын беріп, өмірін сақтап қалды]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/last/turkistanda-karyndasy-agasyna-bauyryn-berip-omirin-saktap-kaldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/last/turkistanda-karyndasy-agasyna-bauyryn-berip-omirin-saktap-kaldy</guid>
                <description>Бұл – аталған медициналық мекемеде жасалған үшінші осындай күрделі ота.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Түркістан облыстық клиникалық ауруханасында бауыр трансплантациясы сәтті өтті, деп жазады inbusiness.kz сайты.  

Дәрігерлердің мәліметінше, 41 жастағы науқасқа бауыр циррозы диагнозы қойылып, соңғы жарты жылда жағдайы күрт нашарлаған. Портальды гипертензия, асцит сияқты ауыр асқынулар тіркеліп, жүргізілген ем нәтижесіз болған. Осыған байланысты трансплантация науқастың өмірін сақтап қалудың жалғыз тиімді жолы ретінде таңдалған.

Отаға жетекшілік еткен хирург Болатбек Баймаханов бастаған мамандар тобы операцияны сәтті жүргізді. Донор ретінде науқастың 20 жастағы туған қарындасы өз еркімен келісім берген. Ол толық медициналық тексеруден өтіп, донор болуға ешқандай қарсы көрсетілім анықталмаған.

Трансплантация А.Н.Сызғанов атындағы Ұлттық ғылыми хирургия орталығы мен облыстық клиникалық аурухананың бірлескен командасының қатысуымен жүзеге асырылды.

Қазіргі уақытта науқастың жағдайы тұрақты. Отадан кейінгі кезең асқынусыз өтіп жатыр, ал трансплантацияланған бауырдың қызметі біртіндеп қалпына келуде.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 21:30:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/Udo7yAZv.jpeg"   type="image/jpeg"   length="123355"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ақтөбеде мектеп асханасында заңсыз сауда жасаған директор қызметінен босатылды]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/last/aktobede-mektep-ashanasynda-zansyz-sauda-zhasagan-direktor-kyzmetinen-bosatyldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/last/aktobede-mektep-ashanasynda-zansyz-sauda-zhasagan-direktor-kyzmetinen-bosatyldy</guid>
                <description>Мұғалімдер әлеуметтік желі арқылы шағымданып, білім беру процесіндегі бірқатар заңбұзушылықтарды жария етті.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Ақтөбе облысы Алға ауданы Тоқмансай ауылындағы орта мектепте директордың әрекетіне қатысты шу шықты, деп жазады inbusiness.kz сайты. 

Шағымда айтылғандай, мектеп директоры педагогикалық әдеп нормаларын сақтамай, қызметкерлермен дөрекі сөйлескен, сондай-ақ мұғалімдер арасындағы жүктемені талапқа сай бөлмеген. Сонымен қатар, мектеп асханасында тыйым салынған өнімдерді заңсыз сату фактілері көрсетілген.

Мұғалімдердің сөзінше, директор жалға алушының атын пайдаланып, асханада бәліш пен тәттілер сатумен айналысқан. Тіпті кейбір төлемдер басқа қалада оқитын қызының нөміріне аударылғаны да айтылған.

Осы деректер негізінде Ақтөбе облыстық білім басқармасы арнайы комиссия құрып, тексеру жүргізді. Нәтижесінде директордың педагогикалық әдепті бұзғаны, оқу жүктемесін дұрыс бөлмегені және мектеп асханасында заңсыз сауда ұйымдастырғаны расталды.

Анықталған заңбұзушылықтарға байланысты мектеп директоры А. Қарасаева 2026 жылғы 8 сәуірде қызметінен босатылды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 21:15:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/dB9wfRw2.jpeg"   type="image/jpeg"   length="148221"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қытайдың адам тәріздес роботы секундына 10 метр жылдамдықпен жүгіре алады ]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/last/kytajdyn-adam-tarizdes-roboty-sekundyna-10-metr-zhyldamdykpen-zhugire-alady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/last/kytajdyn-adam-tarizdes-roboty-sekundyna-10-metr-zhyldamdykpen-zhugire-alady</guid>
                <description>Роботтың салмағы – 62 келі. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қытайда Unitree H1 гуманоид роботы 100 метр қашықтықты еңсерді. Ол секундына 10 метр жылдамдыққа дейін жүгіре алады. Бұл туралы Humanoids Daily жазды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Unitree H1 роботы нарықтағы бәсекелесі MirrorMe Bolt роботын қуып жетті. Салмағы 62 келі болатын Unitree H1 роботының аяқтарының ұзындығы 0,8 метрге барады. Дүние жүзіндегі ең жылдам адам Усэйн Болт секундына 12,42 метр жылдамдыққа дейін жүгірген. Сарапшылардың пікірінше, қазірдің өзінде адам тәріздес роботтар бұл көрсеткішке жақындап та қалды. 

Бұл көрсеткіш бағдарламалық қамтамасыз етуді жетілдіру нәтижесінде мүмкін болған. Салыстырар болсақ, америкалық Tesla Optimus роботы секундына ең көп дегенде 2,7 метр жылдамдықпен қозғала алады. 

Unitree Robotics компаниясы енді IPO-ға шығуды жоспарлап отыр. Сол себепті осындай технологиялық жетістіктер инвесторлардың назарын аударту үшін маңызды рөл атқарады. Осы айдың соңында Қытай астанасы Бейжің қаласында адам тәріздес роботтардың қатысуымен екінші жыл сайынғы жартылай марафон өтеді. Оған 300-ден астам түрлі модель қатысады деп жоспарланған. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 20:56:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/FeerHeYD.jpg"   type="image/jpeg"   length="49986"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ұлытауда жұмыс орнында ішімдік ішкен медицина қызметкері қызметтен қуылды ]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/last/ulytauda-zhumys-ornynda-ishimdik-ishken-medicina-kyzmetkeri-kyzmetten-kuyldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/last/ulytauda-zhumys-ornynda-ishimdik-ishken-medicina-kyzmetkeri-kyzmetten-kuyldy</guid>
                <description>Әлеуметтік желіге кең тараған видеоның Сәтпаев қаласындағы ауруханада болғаны айтылады. 
 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Осылайша, ұлытаулық медицина қызметкерлерінің жұмыс уақытында алкоголь ішкеніне байланысты тексеріс басталды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

 

Алдын ала мәліметке сай, жағдай Наурыз мерекесін тойлау кезінде тіркелген. Ауруханаға келген тұрғындар алкоголь иісін сезіп, олардың бұл әрекетіне ерекше назар аударған. 

Ұлытау облысының денсаулық сақтау басқармасы аталған деректі растап отыр. Оқиға былайша өрбіген. 21 наурыз күні күндіз аурухана аумағында мерекелік іс-шара өткен. Десе де, кешкі уақытта кезекші дәрігер мен бірқатар қызметкер өз бетінше ішімдігі бар дастарқан ұйымдастырған.

Ведомствоның мәліметінше, мұндай отырысқа аурухана әкімшілігі рұқсат бермеген. 

– Оқиға туралы тиісті органдарға дер кезінде хабарланбаған. Жағдай тек мерекелік демалыстан кейін белгілі болған.

Тексеруден соң кезекші дәрігер жұмыстан босатылды. Ал директордың міндетін атқарушы орынбасарына және екі медбикеге қатаң сөгіс жарияланды. Директордың жауапкершілігі оның еңбекке жарамсыздық парағынан шыққаннан кейін тәртіптік кеңесте қаралады, – делінген хабарламада.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 20:15:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/ZauNWXeJ.jpeg"   type="image/jpeg"   length="67102"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Блогер Қайсар Қамза Вьетнамда ұсталды ]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/last/bloger-kajsar-kamza-vetnamda-ustaldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/last/bloger-kajsar-kamza-vetnamda-ustaldy</guid>
                <description>ІІМ заңсыз ойын бизнесін ұйымдастырғаны үшін халықаралық іздеуде жүрген блогерді ұстады. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Интерпол арналары арқылы Вьетнам Социалистік Республикасының құқық қорғау органдарымен өзара іс-қимыл нәтижесінде Камрань қаласында заңсыз ойын бизнесін ұйымдастырғаны үшін халықаралық іздеуде болған блогер Қ.-ны ұстады, деп жазады inbusiness.kz сайты. 

Аталған азамат әлеуметтік желілерде онлайн-казинолардың жарнамалық бейнематериалдарын жүйелі түрде жариялап, пайдаланушыларды құмар ойындарға тартқан.

Заңсыз әрекеттерінің нәтижесінде күдікті 100 млн теңгеден астам көлемде заңсыз табыс тапқан. Ақша оның атына тіркелген криптовалюта әмиянына аударылып отырған.

Қазіргі уақытта оны Қазақстан Республикасына экстрадициялау мәселесі қарастырылуда.

ІІМ-де атап өткендей, шетелге жасырыну әрекеттері қылмыстық жауапкершіліктен босатпайды — іздеуде жүрген әрбір адам ұсталып, Қазақстанға жеткізіледі. Бұл тек уақыт еншісіндегі мәселе.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 19:43:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/MFT6WPhs.jpg"   type="image/jpeg"   length="44333"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Былтыр зиянды әрі қолайсыз жағдайда жұмыс істегендердің саны белгілі болды]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/last/byltyr-ziyandy-ari-kolajsyz-zhagdajda-zhumys-istegenderdin-sany-belgili-boldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/last/byltyr-ziyandy-ari-kolajsyz-zhagdajda-zhumys-istegenderdin-sany-belgili-boldy</guid>
                <description>Бұл туралы Ұлттық статистика бюросының ресми телеграм арнасы жазған. 
 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстанда 2025 жылы зиянды еңбек жағдайларында жұмыс істейтін әйелдердің нақты саны 80,4 мың адамға жетті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Жалпы, өткен жылы зиянды және өзге де қолайсыз еңбек жағдайларында жұмыс істеген қызметкерлердің нақты саны 396,5 мың адамды құрап отыр. Бұл – зерттелген кәсіпорындардағы барлық қызметкердің (1,7 миллионнан) – 22,2%-ы. 


– Зиянды еңбек жағдайларында жұмыс істейтіндердің ең көп саны өнеркәсіп саласында тіркелді – 272,7 мың адам. Оның арасында өңдеу өнеркәсібінде 115 мың адам, тау-кен өндіру және карьерлерді игеру саласында 114,7 мың адам жұмыс істейді, – делінген ресми мәліметте. 


Зиянды еңбек жағдайларында жұмыспен қамтылғандардың ең жоғары көрсеткіші Қарағанды облысында (56,3 мың адам) тіркелді. Ал Маңғыстау облысында олардың саны 37,2 мың адамға жетсе, Павлодар облысында – 49,2 мың адам, Шығыс Қазақстан облысында – 25,1 мың адам және Алматы қаласында – 24,5 мың адамды құрады. Ең төмен көрсеткіш Алматы облысына (4,1 мың адам) тиесілі. 

2025 жылы меншік нысанына қарамастан кәсіпорындардың еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғауға жұмсаған шығындары 558,1 млрд теңге болды. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 19:15:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/ifwA7IK3.jpg"   type="image/jpeg"   length="82776"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Павлодарда топырақ опырылып, 2 жұмысшы қайтыс болды]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/last/pavlodarda-zher-zhumystary-kezinde-topyrak-opyrylyp-tusip-eki-adam-kajtys-boldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/last/pavlodarda-zher-zhumystary-kezinde-topyrak-opyrylyp-tusip-eki-adam-kajtys-boldy</guid>
                <description>Үш адам құтқарылды. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бүгін облыс орталығындағы кәсіпорындардың бірінің аумағында су құбырларын тарту барысында төтенше жағдай орын алды, деп хабарлайды inbusiness.kz тілшісі. 

Бүгін «112» пультіне Солтүстік өндірістік аймақ аумағында су құбырын жөндеу барысында топырақтың опырылып түскені туралы хабар түсті. Оның тереңдігі - шамамен 6 метр. Оқиға орнына төтенше жағдай қызметі дер кезінде жетіп, құтқарушылар мен өрт сөндірушілер жұмысқа кірісті. 

Олар жеткенге дейін кәсіпорын жұмысшылары бір адамның шығуына көмектесті. Ал құтқарушылар топырақ үйіндісінің астынан тағы екі адамды алып шықты. Апаттар медицинасы орталығының мамандары жұмысшыларға көмек көрсетіп, кейін жедел жәрдем ауруханаға жеткізді. 

Өкінішке қарай, топырақ астында қалған тағы екі адам қайтыс болды. Құтқарушылар олардың денесін жоғарыға шығарды. 

Павлодар облыстық полиция департаментінің хабарлауынша, еңбекті қорғау ережелерін бұзу фактісі бойынша сотқа дейінгі тергеу басталды. Оқиғаның мән-жайы мен себептері тергеу барысында анықталатын болады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 18:50:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/63HA2xUk.jpeg"   type="image/jpeg"   length="175513"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Жолға қойылған көлік 20 минутты ұрлады: Астанада 3 бала қаза тапқан пәтердегі өрт]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/last/3-bala-koz-zhumdy-astanada-ort-shykkan-turgyn-ujdin-aulasy-kolikterge-tolyp-turgan</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/last/3-bala-koz-zhumdy-astanada-ort-shykkan-turgyn-ujdin-aulasy-kolikterge-tolyp-turgan</guid>
                <description>Тергеу амалдары басталды. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Астана қаласының Төтенше жағдайлар департаменті 3 бала көз жұмған өртке қатысты ақпарат берді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Қайғылы оқиға 12 сәуірге қараған түні Түркістан көшесінде орналасқан көпқабатты тұрғын үйдің 15-қабатындағы пәтерде болған. 


«ТЖМ күштері мен құралдары оқиға орнына жедел жетті. Алғашқы бөлімшелер келген кезде пәтердің бүкіл аумағы ашық жалынмен жанып жатқаны анықталды. Пәтердің металл есікпен жабылған, екі құлып орнатылған, оны құтқарушылар арнайы құралдардың көмегімен бұзып ашты. Өртті сөндіру барысында жанып жатқан пәтерден бір әйел құтқарылып, жедел жәрдем бригадасына тапсырылды. Оқиға орнынан үш кәмелетке толмаған баланың мәйіті табылды», – делінген хабарламада.


ТЖД мәліметінше, ауладағы кіреберіс металл қақпалармен жабылып, аулада автокөліктер тұрған. Құтқарушылар өрттің көрші пәтерлерге таралуына жол берген жоқ.

Өрт фактісі бойынша сотқа дейінгі тергеу басталды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 17:58:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/ld67Tqkk.jpeg"   type="image/jpeg"   length="401440"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Бибісара Асаубаева Үміткерлер турнирінде үздік үштікке енді]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/bibisara-asaubaeva-umitkerler-turnirinde-uzdik-ushtikke-endi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/bibisara-asaubaeva-umitkerler-turnirinde-uzdik-ushtikke-endi</guid>
                <description>Жерлесіміз жеңіске жақын тұр.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[13 сәуір – турнирдегі демалыс күні. Шахматшы Бибісара Асаубаева 13-турда Анна Музычукпен кездеседі, деп жазады inbusiness.kz сайты 1bol.kz спорт порталына сілтеме жасап.

Қазақстандық шахматшы Бибісара Асаубаева 2026 жылғы үміткерлер турнирінде кезекті жарқын жеңісіне қол жеткізіп, үздік үштікке енді.

Кипрдің Пафос қаласында өтіп жатқан додада 22 жастағы спортшы 12-турда бейтарап мәртебеде өнер көрсетіп жүрген ресейлік Екатерина Лагномен кездесіп, ақ тастармен сенімді түрде басым түсті. Осылайша, ол бесінші турдағы жеңілісінің есесін қайтарды.

Бұл жеңіс Асаубаеваға бір ұпай әкеліп, жалпы есебін 6,5 ұпайға жеткізді. Екі тур қалғанда қазақстандық шахматшы турнир кестесінде үшінші орынға көтерілді. Қазіргі таңда көш басында 7 ұпаймен үндістандық Рамешбабу Вайшали тұр.

Ал қытайлық Чжу Цзиньэр де көшбасшылар қатарында. Украиналық Анна Музычуктың еншісінде 6 ұпай бар, ол 12-турдағы партиясын әлі аяқтаған жоқ.

14 сәуірде Бибісара Асаубаева Анна Музычукпен кездеседі. Қос шахматшының алғашқы партиясы тең аяқталған болатын.

Айта кетейік, үміткерлер турнирі 28 наурыз бен 16 сәуір аралығында өтеді. Жарысқа сегіз шахматшы қатысып, әрқайсысы қарсыластарымен екі реттен – ақ және қара тастармен ойнайды. Барлығы 14 тур жоспарланған.

Турнир жеңімпазы қазіргі әлем чемпионы, қытайлық Цзюй Вэньцзюньмен шахмат тәжін сарапқа салу мүмкіндігіне ие болады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 17:51:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/XMhaM16N.jpg"   type="image/jpeg"   length="99258"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[«Жерге құлатқан»: Қарағандыда ер адам балалар алаңында жасөспірімге күш көрсеткен]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/last/zherge-kulatkan-karagandyda-er-adam-balalar-alanynda-zhasospirimge-kush-korsetken</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/last/zherge-kulatkan-karagandyda-er-adam-balalar-alanynda-zhasospirimge-kush-korsetken</guid>
                <description>Оқиғаның мән-жайы анықталып жатыр.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қарағандыда балалар алаңынан түсірілген жаға ұстатарлық бейнежазба желіде тарады. Балалар арасында жанжал болып, ер адам жасөспірімге күш қолданған, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Оқиға 12 сәуір күні Трудовая көшесіндегі үйдің ауласында болған. Балалар арасында жанжал болып, кейін оқиға орнына ересектер барған. Видеодан бір әйелдің балаға ескерту жасағанын, ал қасында тұрған ер адамның жасөспірімді мойнынан ұстап, итеріп жібергенін көруге болады. Бала жерге құлап кеткен.

Қарағанды облыстық полиция департаменті оқиғаға байланысты түсінік берді. Құзырлы органның хабарлауынша, аталған факті бойынша полицияға ешқандай арыз-шағым түспеген. 


«Соған қарамастан полиция қызметкерлері жедел түрде оқиғаға қатысқан барлық тұлғаны анықтады. Олар болған жағдайдың мән-жайын анықтау үшін полиция бөліміне жеткізілді. Қазір жанжалдың туындауына себеп болған мән-жайларды анықтауға бағытталған жан-жақты тексеру жүргізіліп жатыр. Тергеу нәтижелері бойынша әрбір қатысушының әрекетіне қолданыстағы заңнамаға сәйкес құқықтық баға беріледі», – делінген хабарламада.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 17:42:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/GRC6Ra8g.png"   type="image/png"   length="1078862"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Абай облысында пошта жөнелтілімдері қызметтік иттердің көмегімен тексерілді ]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/last/abaj-oblysynda-poshta-zhoneltilimderi-kyzmettik-itterdin-komegimen-tekserildi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/last/abaj-oblysynda-poshta-zhoneltilimderi-kyzmettik-itterdin-komegimen-tekserildi</guid>
                <description>Өңірде пошта бөлімшелерінде арнайы рейдтік іс-шара өткізілді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Шара барысында қызметтік-іздестіру иттері мен кинолог мамандар пошта арқылы жөнелтілетін сәлемдемелерді тексеріп, тыйым салынған заттардың заңсыз айналымына кешенді бақылау жүргізді, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Басты мақсат – пошта және курьерлік қызметтерді пайдалану арқылы есірткі құралдарын, психотроптық заттарды немесе олардың аналогтарын жасырын түрде тасымалдау әрекеттерінің алдын алу.

Рейдтік іс-шараға қатысқан есірткіге қарсы іс-қимыл басқармасының қызметкерлері мен кинологтар арнайы үйретілген қызметтік иттердің көмегімен күдік тудыратын жөнелтілімдерді мұқият тексеріп, есірткі заттарының иісін анықтауға бағытталған жедел іздестіру жұмыстарын жүргізді.

Қызметтік иттер қысқа уақыт ішінде үлкен көлемдегі сәлемдемелерді тексеруге мүмкіндік береді, бұл өз кезегінде құқыққа қарсы әрекеттерді дер кезінде анықтауға ықпал етеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 17:31:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/lnOyuJH4.webp"   type="image/webp"   length="84524"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Мектептерде балалар әдебиеті онкүндігі өтіп жатыр]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/last/mektepterde-balalar-adebieti-onkundigi-otip-zhatyr</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/last/mektepterde-balalar-adebieti-onkundigi-otip-zhatyr</guid>
                <description>Бұл туралы Оқу-ағарту министрлігі мәлім етті.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Еліміздің білім беру ұйымдарында «Адал азамат» біртұтас тәрбие бағдарламасы аясында «Балалар кітапханасы» жобасын жүзеге асыру жалғасуда. Бұл шара шеңберінде білім беру ұйымдарында балалар әдебиеті онкүндігі басталды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Ауқымды мәдени-ағартушылық бастама оқушылардың кітап оқуға қызығушылығын арттыруға, ғылыми-танымдық және көркем әдебиет арқылы рухани-адамгершілік құндылықтарды қалыптастыруға, сондай-ақ балалардың шығармашылық және зияткерлік әлеуетін дамытуға бағытталған.

Онкүндік аясында мектептерде кітап көрмелері, әдеби кездесулер, ертегі оқу сағаттары, шығармашылық байқаулар, пікірталастар және отбасылық оқу мәдениетін насихаттайтын түрлі форматтағы тәрбиелік-танымдық іс-шаралар ұйымдастырылуда.

Сонымен қатар бастама мектеп кітапханасының білім беру үдерісіндегі рөлін арттыруға, кітапханашылар, мұғалімдер, оқушылар мен ата-аналар арасындағы өзара ынтымақтастықты нығайтуға мүмкіндік береді.

Жоба аясындағы іс-шараларға 1-11 сынып оқушылары, мектеп кітапханашылары, пән мұғалімдері, сынып жетекшілері және ата-аналар қатысуда.

Айта кетейік, аталған онкүндік балалар әдебиетінің үздік үлгілерін кеңінен насихаттауға, оқушылардың сөйлеу мәдениеті мен шығармашылық ойлауын дамытуға, сондай-ақ отбасылық кітап оқу дәстүрін қалыптастыруға бағытталған маңызды мәдени-ағартушылық бастама болмақ.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 17:21:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/B5k7vAsI.jpeg"   type="image/jpeg"   length="119747"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Атырауда мемлекеттік-жекеменшік әріптестік аясында алғашқы спорт нысаны салынбақ]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/last/atyrauda-memlekettik-zhekemenshik-ariptestik-ayasynda-algashky-sport-nysany-salynbak</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/last/atyrauda-memlekettik-zhekemenshik-ariptestik-ayasynda-algashky-sport-nysany-salynbak</guid>
                <description>Құрылыс жұмыстары басталды.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Салынатын нысан – Атырау қаласында дарынды балаларға арналған облыстық спорт мектеп-интернат-колледжі, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Ғимаратты 2027 жылдың мамыр айында пайдалануға беру жоспарланған. МЖӘ механизміне сәйкес, жеке әріптес жобалаудан бастап құрылысқа дейінгі жұмыстарды және нысанды пайдалануға берілгеннен кейінгі 5 жыл бойы оны күтіп-ұстау қызметтерін жүзеге асырады.

Жобаның басты ерекшелігі – толыққанды көпфункционалды спорттық-білім беру кешенінің салынуы. Мұнда заманауи оқу ғимараттары мен жайлы жатақхана қарастырылған.

3,2 гектар аумақта 400 орындық оқу блогы, 300 орындық жатақхана, 13 спорт залы, бассейн, асхана, кітапхана, стадион, жүгіру жолақтары, сондай-ақ баскетбол және волейбол алаңдары бой көтереді.

Қазіргі таңда елде 16 облыстық мамандандырылған мектеп-интернат және 4 республикалық мектеп-колледж-интернат жұмыс істейді, онда 6431 спортшы білім алады. Алайда Астана және Шымкент қалаларында, сондай-ақ Абай, Ұлытау және Қостанай облыстарында мұндай мекемелер жоқ. Сондықтан Атырау облысындағы бұл жоба пилоттық режимде іске асырылып, кейіннен өзге өңірлерге де кеңейту жоспарланып отыр.

Жаңа кешенде 13 олимпиадалық спорт түрі бойынша 400 спортшыны (300 оқушы және 100 колледж студенті) даярлау көзделген. Олардың барлығы Атырау облыстық спорт интернатының тәрбиеленушілері болады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 17:10:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/HWwzSnAt.jpg"   type="image/jpeg"   length="148280"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Бұдан былай туристер тауға шықпас бұрын тіркеуден өтеді]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/last/budan-bylaj-turister-tauga-shykpas-buryn-tirkeuden-otedi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/last/budan-bylaj-turister-tauga-shykpas-buryn-tirkeuden-otedi</guid>
                <description>Аталған бастама қауіп-қатердің алдын алып, оқыс оқиғаның санын азайтпақ.  
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Алматыда тауға шығатын туристер енді міндетті түрде тіркеуден өткізілетін болды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Туризм басқармасының басшысы бұл жұмыстардың қауіпсіздік үшін жасалып жатқанын еске салды. 


– Туристер арасында мұндай нәрсе жоқ болғанымен, біз оны енгізгелі отырмыз. Төтенше жағдайлар департаментімен, Алматы альпинизм федерациясымен бірлесіп осы мәселені қарастырып көрмекпіз. Жобалар пулы бар, алда топтасып сапар шегетіндерді тіркей бастаймыз. Бұл ең алдымен қауіпсіздік үшін керек, – деді Алматының туризм басқармасының туристік инфрақұрылымды дамыту бөлімінің басшысы Дәурен Ерғалиев.


Оның сөзінше, қалада таулы бағыттарды абаттандыру мен қауіпсіз инфрақұрылым құру жұмыстары да қатар жүргізіліп жатыр. 


– Қазіргі уақытта 1 000 шақырымнан астам тау жолы цифрландырылды, оның шамамен 850 шақырымы абаттандырылған. Бағыттаушы белгілер, навигациялық көрсеткіштер орнатылып, демалыс аймақтары мен қауіпсіздік элементтері жабдықталған. Былтыр қосымша 100 шақырым сүрлеу абаттандырылса, биыл тағы 350 шақырымды қамту жоспарланып отыр. Сондай-ақ, төтенше жағдайда құрылғыларды қуаттауға мүмкіндік беретін күн панельдері бар кемпинг аймақтары жасалды, – деді туристік инфрақұрылымды дамыту бөлімінің басшысы. 


Құтқарушылардың пікірінше, таудағы оқыс оқиғаның көбі туристердің жолға дайындықсыз шығуынан, қауіпсіздік ережесін сақтамауынан тіркеледі. 


– Киім мен аяқкиімді дұрыс таңдамайды, жолға шығарда қолайсыз уақытты таңдап алады. Адамдар көбіне күн райы мен жүретін жолының күрделілігін ескермейді. Сапарға алдын ала дайындалып, шама-шарқына қарап алу керек. Бұл қауіпті жағдайдың алдын алуға көмектеседі. – дейді ҚР ТЖМ «Барыс» республикалық құтқару қызметінің бас құтқарушысы Вадим Пак.


Ол сонымен қатар жабайы жануарларды кезіктіргенде өзін қалай ұстау керегін айтты. 


– Жануарларды үркітпеу керек, дүрлікпеуі керек. Сабыр сақтап, ақырын-ақырын шегіншектеп, арақашықтықты сақтаған жөн. Жақындап, суретке түсіп, назар аудартуға тырыспау керек. Бұл – солардың тіршілік ететін ортасы, сондықтан шектен шықпағаныңыз дұрыс, – деді Вадим Пак.


Құтқарушылар тауға шығатындарға ақыл-кеңесін де айтып өтті. 


– Сапарға шығарда қайда баратыныңызды, қашан оралатыныңызды міндетті түрде айту керек. Өзiңiзбен бірге дәрі қобдишасын, су, азық-түлік пен жылы киім ала жүріңіз. Навигацияны қолдана білу керек, күн райына да көз жүгіртіп қойған артық болмайды, – деді ол. 


Мамандар «осы секілді қарапайым ережелерді сақтап, туристерді тіркесек, таудағы демалысты қауіпсіз ете аламыз» деп отыр. Шынында, бұл арқылы төтенше жағдайдың санын азайтуға әбден болады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 17:01:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/X98sqwei.jpeg"   type="image/jpeg"   length="216156"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанда ұшақты жиі қолданатын өңірлердің тұрғындары анықталды]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/last/kazakstanda-ushakty-zhii-koldanatyn-onirlerdin-turgyndary-anyktaldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/last/kazakstanda-ushakty-zhii-koldanatyn-onirlerdin-turgyndary-anyktaldy</guid>
                <description>Мұндай ақпаратты ҚР Ұлттық статистика бюросы таратты.

 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бюроның ресми мәліметіне сүйенсек, елімізде 3 өңірдің тұрғындары ұшақпен жиі ұшады, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Қазақстанда 2026 жылдың қаңтар-наурыз айларында тасымалданған жалпы жолаушылар саны 3,4 миллион адамды құрайды. Оның басым бөлігі негізгі үш қалаға тиесілі.

Олар:


	Алматы қаласы – 1,35 миллион адам (40%);
	Астана қаласы – 944,5 мың адам;
	Шымкент қаласы – 345 мың адам.


Республикамыздағы үш мегаполистің есебін қосқанда елдегі барлық жолаушылардың шамамен 77 пайызын құрайды.

Ал, тек өңірлерді алғанда:


	Маңғыстау облысы – 147 мың;
	Атырау облысы – 139,7 мың;
	Ақтөбе облысы – 111 мың.


Алматы облысы мен Ақмола облысындағы ұшу көрсеткішінің аз болу себебі бар. Жергілікті тұрғындар Алматы мен Астана қалаларының көліктік инфрақұрылымын тікелей пайдаланады. 

Сонымен қатар жаңадан құрылған Абай, Жетісу және Ұлытау облыстарының көрсеткіштері әзірге орташа немесе төмен деңгейде.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 16:51:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/zlOBu5Ga.jpg"   type="image/jpeg"   length="153316"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанда экс-жұбайының есепшоттары туралы ақпаратты банктен тікелей алу мүмкіндігі шектелді]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/last/kazakstanda-eks-zhubajynyn-esepshottary-turaly-akparatty-bankten-tikelej-alu-mumkindigi-shekteldi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/last/kazakstanda-eks-zhubajynyn-esepshottary-turaly-akparatty-bankten-tikelej-alu-mumkindigi-shekteldi</guid>
                <description>Мұндай шешім қаржы деректерінің құпиялылығын күшейту мақсатында қабылданды.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Жаңа тәртіпке сәйкес, енді мұндай ақпаратты тек сот немесе құқық қорғау органдарының ресми сұранысы негізінде ғана алуға болады, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Яғни, жеке тұлғалар банктерге өз бетінше жүгініп, бұрынғы жұбайының қаржылық мәліметтерін біле алмайды. Бұл шара азаматтардың жеке деректерін қорғауды күшейтуге бағытталған. Сонымен қатар мұндай шектеу қаржылық ақпараттың заңсыз пайдаланылуының алдын алуға мүмкіндік береді.

Айта кетейк, бұған дейін банктер қазақстандық әйелге оның келісімінсіз бұрынғы күйеуінің банк шоттары туралы ақпаратты беруден бас тартқан еді. Конституциялық сот істі қарап, банктердің шешімін қолдады, өйткені Қазақстанда банк құпиясы заңмен қорғалады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 16:30:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/Qz3uB2m2.jpg"   type="image/jpeg"   length="113939"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Президент ҰҚШҰ Бас хатшысы Таалатбек Масадыковты қабылдады]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/last/prezident-ukshu-bas-hatshysy-taalatbek-masadykovty-kabyldady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/last/prezident-ukshu-bas-hatshysy-taalatbek-masadykovty-kabyldady</guid>
                <description>Бұл туралы Ақорданың баспасөз қызметі мәлім етті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Таалатбек Масадыков Қасым-Жомарт Тоқаевқа ҰҚШҰ Бас хатшысы лауазымындағы жоспарын таныстырды. Кездесуде Ұйым қызметінің негізгі бағыттары бойынша, соның ішінде тұрақты жұмыс органдарының міндеттеріне қатысты көптеген мәселе талқыланды.

Мемлекет басшысы Ұйымды одан әрі дамытуға арналған бірқатар ұсынысымен бөлісіп, Қазақстан тарапы ҰҚШҰ аясындағы ынтымақтастықты нығайтуға дайын екенін айтты. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 16:23:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/EkQeHenz.jpg"   type="image/jpeg"   length="139011"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Илон Маск Telegram мен WhatsApp-қа балама жаңа мессенджер шығарады]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/last/ilon-mask-telegram-men-whatsapp-ka-balama-zhana-messendzher-shygarady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/last/ilon-mask-telegram-men-whatsapp-ka-balama-zhana-messendzher-shygarady</guid>
                <description>iOS-қа арналған қосымшаның ресми іске қосылуы 17 сәуірге белгіленіп отыр.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Миллиардер Илон Маск XChat атты мессенджерді іске қоспақшы, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Жаңа мессенджер X желісінде аккаунты бар қолданушыларға ғана қолжетімді болады. Қосымшада хат алмасу шифрланған, онда дыбыстық және бейнеқоңыраулар, файл алмасу, топтық чаттар, сондай-ақ хабарламаларды өңдеу және жою мүмкіндігі секілді функциялар болады.

Ақпаратқа сәйкес, XChat интерфейсі минимализм стилінде әзірленбек. Сонымен қатар жаңа мессенджерде мүлдем жарнама болмайды.

Оның басқалардан басты ерекшелігі – қоңырау шалу үшін телефон нөмірін көрсетудің қажеті жоқ.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 16:20:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/XNhxC4uM.jpg"   type="image/jpeg"   length="35748"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Шілдеден бастап банктер қазақстандықтардың биометриялық деректерін жинай бастайды]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/shildeden-bastap-bankter-kazakstandyktardyn-biometriyalyk-derekterin-zhinaj-bastajdy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/shildeden-bastap-bankter-kazakstandyktardyn-biometriyalyk-derekterin-zhinaj-bastajdy</guid>
                <description>Деректер кемінде 5 жыл сақталуы керек.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі мен Ұлттық Банктің бірлескен қаулысы жарияланды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Бірлескен қаулымен қаржы және төлем ұйымдарының биометриялық аутентификациялау жүргізу қағидалары бекітілді. Қаулы 2026 жылғы 12 шілдеден бастап қолданысқа енгізіледі. Биометриялық аутентификациялау адамның бет бейнесі немесе алақанының ізі негізінде жүргізілетіні айтылған.


«Банктер электрондық банк қызметтерін көрсету кезінде пайдаланылатын аутентификациялау жүргізілетін адамның келісімі туралы ақпаратты, бейненің шынайылығын тексеру технологиясын пайдалана отырып, аутентификациялау жүргізілетін адамның бейнесін, аутентификациялау жүргізілетін адаммен жазылған бейнеконференция сеансының жазбасын, сондай-ақ аутентификациялау жүргізілетін адаммен іскерлік қатынастар тоқтатылған күннен бастап кемінде 5 жыл аутентификациялау жүргізілетін адамның  биометриялық аутентификация нәтижелерін сақтауды қамтамасыз етеді», – делінген бірлескен қаулыда.


Банктер, Қазақстан Республикасы бейрезидент банктерінің филиалдары және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдар аутентификациялау жүргізілетін адамның жеке басын сәйкестендіру мақсатында электрондық банк қызметтерін көрсету кезінде биометриялық аутентификациялауды ұсыну бойынша Сәйкестендіру деректерімен алмасу орталығының (СДАО) қызметтерін пайдаланады.

Бұл процесс қашықтан банктік шот ашу кезінде, аутентификациялау жүргізілетін адамға электрондық цифрлық қолтаңба сертификатын беру, банктік қарыз сомасы қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау мен қадағалау жөніндегі уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленген мөлшерден асып кеткен жағдайларда жүргізіледі. Сонымен қатар аутентификациялау жүргізілетін адамды банктің мобильді қосымшасында және (немесе) интернет-ресурсында бастапқы тіркеу, адамның  деректерін мерзімді жаңарту кезінде де тексеріс міндетті.

Қаулыда айтылғандай, адамның шынайы бейнесін алған кезде бейненің дұрыстығын тексеру рәсімі жүзеге асырылады. Онда аутентификациялау жүргізілетін адамға кадрда визуалды өзгерістер жасауға бағытталған кемінде үш сигналды командалар беріледі.

Бағытталған сигналдардың кез келгеніне сәйкес келмеуі бейненің дұрыстығын тексеру рәсімінің қайталануына әкеледі. 3 рет сәтсіз қайталау бейненің шынайылығын тексерудің теріс нәтижесін білдіреді.

Алақан ізін сканерлеу тек биометриялық аутентификациялау провайдерінің үй-жайында және адамның жеке қатысуымен ғана жүзеге асырылады. Мұнда адамның мобильді құрылғыларын пайдалануға жол берілмейді.


«Алақан ізін алу кезінде муляждарды, құймаларды, бейнелерді немесе жасанды түрде шығарылған өзге де объектілерді пайдалану әрекеттерін анықтауға бағытталған дұрыстығын тексеру жүзеге асырылады. Сенімділікті тексеру көлем өлшемдерін, жылу, оптикалық немесе тамырлар сипаттамаларын талдауды қамтиды», – деп жазылған құжатта.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 16:10:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/Vs9B4c5r.jpg"   type="image/jpeg"   length="200039"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Президент бірқатар Елшіні тағайындады]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/last/prezident-birkatar-elshini-tagajyndady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/last/prezident-birkatar-elshini-tagajyndady</guid>
                <description>Бұл туралы Ақорданың баспасөз қызметі мәлім етті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мемлекет басшысының жарлықтарымен:

Асет Жеңісұлы Исенали Қазақстан Республикасының Корея Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі лауазымына тағайындалды.

Қазақстан Республикасының Таиланд Корольдігіндегі Төтенше және Өкілетті Елшісі, БҰҰ Азия мен Тынық мұхитқа арналған Экономикалық және әлеуметтік комиссиясы (ЭСКАТО) жанындағы Қазақстан Республикасының Тұрақты өкілі Марғұлан Бақытұлы Баймұхан Қазақстан Республикасының Мьянма Одағы Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметін қоса атқарушы болып тағайындалды.

Сондай-ақ, Мемлекет басшысының Жарлығымен Нұрғали Алмасбайұлы Арыстанов Қазақстан Республикасының Корея Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі лауазымынан босатылды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 16:05:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/tvLSBL5W.jpg"   type="image/jpeg"   length="257548"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Атырауда полиция басшылары жаппай қызметтен қуылды]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/last/atyrauda-policiya-basshylary-zhappaj-kyzmetten-kuyldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/last/atyrauda-policiya-basshylary-zhappaj-kyzmetten-kuyldy</guid>
                <description>Ресми түсініктемеде нақты есімдер аталмаған, тек лауазымдар көрсетілген.

 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Атырауда полиция саласында қызметтік тексеріс нәтижесінде бірқатар басшылар қызметінен босатылды, деп жазады inbusiness.kz сайты «Ақ Жайық» басылымына сілтеме жасап.

Тексеру барысында бірнеше әскери-қызметтік тәртіптің өрескел бұзылғаны анықталған.


«Қызметтік-әскери тәртіптің өрескел бұзылуына, тиісті бақылаудың және жұмысты ұйымдастырудың болмауына байланысты Ішкі істер министрінің бұйрығымен Атырау қаласы полиция басқармасының бастығы, сондай-ақ Атырау облысы полиция департаментінің ішкі қауіпсіздік басқармасы мен есірткі құқықбұзушылықтарына қарсы іс-қимыл басқармасының басшылары қызметтерінен босатылды», – делінген ІІМ таратқан хабарламада.


Министрлік құқық қорғау органдарында заңдылық пен қызметтік тәртіпті сақтау тұрақты бақылауда екенін атап өтті.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 16:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/69AfZT0b.jpg"   type="image/jpeg"   length="137047"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанда декреттік демалыста отырған аналар жәрдемақысыз қалды]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-dekrettik-demalysta-otyrgan-analar-zhardemakysyz-kaldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-dekrettik-demalysta-otyrgan-analar-zhardemakysyz-kaldy</guid>
                <description>Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры төлемдерді тоқтатып, оның қашан қайта басталатынын нақтыламай отыр.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Елімізде бала күтімімен демалыста отырған мыңдаған ана ай сайынғы жәрдемақының түспегенін хабарлады, деп жазады inbusiness.kz сайты. 

Әлеуметтік желілерде наразылықтар кеңінен тарап, Астана, Алматы және Ақтау қалаларын қамтыған. 

Пайдаланушылардың сөзінше, төлемдер әдетте әр айдың 10-ына дейін түсетін. Десе де, бұл жолы қаражат тым кешігіп жатыр немесе мүлде түспеген. Threads желісіндегі жазбаларда шағымдар жаппай 10 сәуір күні көп жазылды. Ол демалыс күндері тағы да жалғасты. 


– Жұмадан бері жәрдемақымды күтіп отырмын, әлі ала алмай жатырмын. 1414 нөміріне хабарлассам, «қолжетімділік жоқ» дейді. Әрбір ана осы ақшаға үміт артып отыр, – деп жазды желі қолданушысы.


Сонымен қатар, Азаматтарға арналған үкіметтің Бірыңғай байланыс орталығы – 1414 нөмірінің қолжетімсіздігі де наразылық туғызды. Пайдаланушылардың айтуынша, қоңырауларға жауап берілмейді немесе операторлар деректер базасына қолжетімділік жоқ екенін айтады. 

Дегенмен, кейбір алушылар жәрдемақы түскенін айтқанымен, төлемдердің барлығына бір уақытта жүргізілмегенін жеткізді. 


– Threads-тің бәрі бала күтімі бойынша жәрдемақы туралы шулап жатыр. Бірақ менің жолым болып, төлем түсті, – деп жазды тағы бір қолданушы.


Кейбір ата-аналар демалыс күндері қажетті заттарды сатып алуды жоспарлағанын, десе де төлемдер 10 сәуірде де, одан кейінгі күндері де түспегенін атап өтті. 

«Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясының баспасөз қызметінің хабарлауынша, кешігудің себебі – «Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры» АҚ тарапынан трансферттердің уақытылы аударылмауы. 


– Осыған дейін жолданған қажеттілікке сәйкес әлеуметтік төлемдер бойынша «МӘСҚ» АҚ тарапынан трансферттердің кешігуіне байланысты, «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы 2026 жылдың 10 сәуірінен бастап қызмет алушылардың шоттарына қаражат аудара алмай отыр. Өз кезегінде, бүгін корпорация қалыптасқан жағдайды жедел шешу қажеттігі туралы «МӘСҚ» АҚ-на қайтадан хат жолдады, – деп хабарлады ведомство Inbusiness.kz редакциясының сауалына берген жауабында. 


Дей тұрғанымен, төлемдердің нақты қашан түсетіні айтылмады. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 15:51:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/f7NE4OQe.png"   type="image/png"   length="1932596"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қызылордада балабақшадан өрт шығып, 88 бала эвакуацияланды]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/last/kyzylordada-balabaksha-ortenip-88-bala-evakuaciyalandy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/last/kyzylordada-balabaksha-ortenip-88-bala-evakuaciyalandy</guid>
                <description>Зардап шеккендер жоқ.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қызылорда қаласында Отырар көшесінде екі қабатты балабақша ғимаратынан өрт шыққаны туралы хабарлама түсті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

13 сәуірде Қызылорда қаласы Отырар көшесі 3А мекенжайында орналасқан ауданы 244 шаршы метр болатын екіқабатты «Ақбілек» орта балабақшасының жертөлесінде ауданы 28 шаршы метр бөлме өртенді. Өрт сағат 12:04-те оқшауланып, 12:11-де толық сөндірілді.


&quot;Келгенге дейін 93 адам, оның ішінде 85 бала өз бетінше эвакуацияланған. ТЖМ күштерімен 5 адам, оның ішінде 3 бала құтқарылды. Зардап шеккендер жоқ. Оның шығу тегі анықталып жатыр. Өртті сөндіруге  ТЖД 35 қызметкері, 12 техника жұмылдырылды&quot;, – деді Қызылорда облысы ТЖД бастығының бірінші орынбасары азаматтық қорғау подполковнигі Жасұлан Түйменов.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 15:30:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/7Xy6c0bD.jpeg"   type="image/jpeg"   length="119655"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Бүгін Қазақстан футзал құрамасы Әзербайжанмен жолдастық кездесу өткізеді]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/bugin-kazakstan-futzal-kuramasy-azerbajzhanmen-zholdastyk-kezdesu-otkizedi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/bugin-kazakstan-futzal-kuramasy-azerbajzhanmen-zholdastyk-kezdesu-otkizedi</guid>
                <description>Матч Ақтау қаласында өтеді.

 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Ұлттық құрамалардың кездесуі Астана уақытымен 19:50-де басталады, деп жазады inbusiness.kz сайты.

ФИФА күнтізбесіне сәйкес отандастарымыз 5-15 сәуір аралығында оқу-жаттығу жиынын өткізеді. Какау бастаған отандастарымыз оқу-жаттығу жиыны аясында Ақтау қаласында Әзербайжан құрамасымен 13 және 15 сәуір күндері екі жолдастық матч өткізеді.

Қазақстан құрамасының тізімі:

Қақпашылар: Лео Игита, Нарун Серіков («Ақтөбе»), Дәулет Затыбеков («Тұлпар»);

Алаңдағы ойыншылар: Эдсон, Біржан Оразов (екеуі – «Қайрат»), Арнольд Кнауб, Әбдірасул Әбдіманапұлы, Ержан Карменов (екеуі – «Семей»), Азат Валиуллин («Аят»), Жахангир Рашит («Атырау»), Ақжол Дәрібай («Тұлпар»), Нұрсұлтан Таңатұлы, Дамир Қайырбай (екеуі – «Каспий»), Альберт Ақбалықов («Ақтөбе»), Ақеділ Мадияров («Байтерек»), Александр Дерябин («Тюмень», Ресей).

Екі құрама тағы бір жолдастық кездеуді 15 сәуір күні өткізеді.

Қазақстан чемпионатының 38-турындағы «Ақтөбеге» қарсы ойында «Қайраттың» ойыншысы Дәурен Тұрсағұлов жарақат алды. Медициналық тексеру нәтижесінен кейін, Дәуреннің алдағы ойындарға қатыса алмайтыны анықталды.

Ұлттық құраманың жаттықтырушылар штабы жарақат алған шабуылшының орнына «Каспий» клубының ойыншысы Нұрсұлтан Таңатұлын шақыру туралы шешім қабылдады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 14:50:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/i4VfMBko.jpg"   type="image/jpeg"   length="671734"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Азиядағы тағы бір ел Қазақстаннан мұнай алғысы келеді]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/aziyadagy-tagy-bir-el-kazakstannan-munaj-algysy-keledi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/aziyadagy-tagy-bir-el-kazakstannan-munaj-algysy-keledi</guid>
                <description>12 сәуір, жексенбі күні Оңтүстік Кореяның өнеркәсіп министрі Ким Чжон Кван осылай мәлімдеді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Оңтүстік Корея Қазақстаннан мұнай жеткізу туралы келісімге жақындап қалды, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Reuters агенттігінің жазуынша, өнеркәсіп министрі Ким Чжон Кван Таяу Шығыстағы соғысқа байланысты ел балама энергия көздерін іздеп жатыр.


«Айтарлықтай ілгерілеуге қол жеткіздік, сондықтан келесі аптаның басында нақты көлемдер мен келісімнің егжей-тегжейін жариялай аламыз», – деді министр.


Сеул мұнайдың 70 пайызын Таяу Шығыстан алады. Бүгінде бұл тізбектер үзілген. Соққы тек жанармай бекеттеріне ғана емес, бүкіл мұнай-химия саласына тиді. Дағдарысты елдегі әрбір тұрғыны сезініп жатыр. Жүргізушілер қымбат жанармай сатып алуға мәжбүр. Тіпті киім жуудың өзі арзанға түспей тұр. Химиялық тазалау қызметтерінің бағасы өсті. Мұнайдан өндірілетін құрғақ тазалауға арналған еріткіш – сольвенттің құны екі есе артты.

Айта кетейік, бұған дейін Жапония да мұнайды Қазақстаннан тасуға мүдделі екенін білдірген. INPEX жапон компаниясы Орталық Азияда өндірілетін мұнайдың бір бөлігін елдің ішкі нарығына бағыттауға дайын екенін мәлімдеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 14:10:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/GzgOUvW2.jpg"   type="image/jpeg"   length="154066"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Үкімет басшысы көлік жобаларындағы кешеуілді жеделдетуді тапсырды]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/ukimet-basshysy-kolik-zhobalaryndagy-kesheuildi-zhedeldetudi-tapsyrdy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/ukimet-basshysy-kolik-zhobalaryndagy-kesheuildi-zhedeldetudi-tapsyrdy</guid>
                <description>Биылғы қаңтар-наурыз айларында саланың өсімі 12,8%-ға жетті. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Премьер-министр Олжас Бектенов Мемлекет басшысының еліміздің көлік-транзиттік әлеуетін дамыту бағытындағы тапсырмаларын орындау жөнінде кеңес өткізді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Көлік министрі Нұрлан Сауранбаев, «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ басқарма төрағасы Талғат Алдыбергенов баяндама жасады.

Жиында инфрақұрылымды жаңғырту, цифрлық шешімдер енгізу және саланың ел экономикасындағы үлесін арттыру бойынша қойылған міндеттердің сапасы мен мерзімінде орындалуына назар аударылды.

Көлік министрлігінің деректері бойынша 2025 жылдың қорытындысы бойынша көлік және қоймалау саласындағы жалпы өнім көлемі 12,2 трлн теңгені құрады. Биылғы қаңтар-наурыз айларында саланың өсімі 12,8%-ға жетті.

Өткен жылы автокөлікпен ел ішінде 353 млн тонна жүк тасымалданды, «Қалбатау – Майқапшағай», «Талдықорған – Өскемен», «Атырау – Астрахан» және «Қарағанды – Алматы» бағыттары бойынша жалпы ұзындығы 2 мың шақырым болатын 4 ірі жоба жұмыстары аяқталды. Қазіргі уақытта «Ақтөбе – Қызылорда», «Бейнеу – Сексеуіл», «Орталық – Батыс», «Қарағанды – Жезқазған» және Сарыағаш айналма жолы бағыттарын қамтитын транзиттік дәліздерді дамыту жұмыстары жүргізілуде. Жалпы, жол жөндеу жұмыстарының қамту көлемі 13 мың шақырымға жеткізілді.

ЕАЭО ішкі шекараларындағы автокөлік өткізу пункттерін жаңғырту аясында өткен жылы 2 учаскеде жұмыс аяқталды. Қазіргі таңда 37 нысан құрылыс жұмыстарымен қамтылған, оларды толық аяқтау 2027 жылға жоспарланған.

Премьер-министр өткізу пункттеріндегі жаңғырту жұмыстарының баяу жүргізіліп жатқанын сынға алып, қарқынның жоқтығын алға тартты. Барлық операциялық процестерді жеделдету тапсырылды.

Транзиттік әлеуетті кешенді дамыту аясында теміржол көлігін дамыту мәселелері қаралды. «Қазақстан темір жолы» ҰК деректеріне сәйкес, 2025 жылдың қорытындысы бойынша транзиттік тасымалдау көлемі 33 млн тоннаға жетті, бұл 2024 жылғы деңгейден 20%-ға жоғары. Транзиттік тасымал үлесі жалпы көлемнің 10%-ын құрады. 2026 жылғы қаңтар-наурыз айларында транзит тағы 14%-ға өсіп, 8 млн тоннадан 9 млн тоннаға дейін жетті, бұл ретте контейнерлік тасымал 6%-ға ұлғайды.

Кеңесте Транскаспий халықаралық көлік бағытын (ТХКБ) дамытуға назар аударылды. ТХКБ бойынша жеткізу мерзімдерін қысқарту, «Алтынкөл – Поти/Батуми» бағытында өтпелі тарифтер енгізу, Әзербайжан мен Грузиядағы серіктестермен цифрлық жүйелерді интеграциялау жұмыстары жүргізілуде. Қазіргі уақытта жалпы ұзындығы 3,9 мың шақырым теміржолда ірі инфрақұрылымдық жобалар жүзеге асырылуда, оның ішінде «Мойынты – Қызылжар» және «Бақты – Аягөз» желілерін салу, сондай-ақ «Алтынкөл – Жетіген», «Шалқар – Бейнеу», «Бейнеу – Маңғыстау» және басқа да бағыттар учаскелерін жаңғырту жұмыстары жүргізілуде.

Олжас Бектенов «Бақты – Аягөз» теміржол желісінің құрылысы бойынша ресурстардың жеткіліксіз жұмылдырылғанын атап өтті. Нысандағы техника мен жұмыс күшінің жеткіліксіздігі жобаны жүзеге асыруға кедергі келтіріп отырғаны баса айтылды. Тиісті шаралар қабылдау тапсырылды.

Сонымен қатар әлеуетті ашу мақсатында мемлекетаралық түйісу пункттерінің өткізу қабілетін жылына 100 млн тоннаға дейін кеңейту қажеттігі атап өтілді. Бұл халықаралық тасымалдауға серпін беріп, өткізу пункттері арқылы өту тәртібін жеңілдетеді.

Премьер-министр теміржол вокзалдарын жаңғырту жұмыстарының баяу қарқынын сынға алып, биыл барлық құрылыс-монтаж жұмыстарын аяқтауды тапсырды.

Ал теңіз инфрақұрылымын дамыту бойынша Ақтау және Құрық порттарын пайдалана отырып тасымалды жандандыра түсу жөніндегі жұмыстар туралы баяндалды. Осы жылы Ақтау портында су түбін 1,3 млн текше метрге дейін тереңдету жұмыстарын жүргізудің маңыздылығы атап өтілді.

Премьер-министр «Ақтау – Баку» бағытындағы қатынасқа пайдалану үшін қарастырылған 6 контейнер тасығыш кемені сатып алу рәсімдері кешіктіріліп жатқанына назар аударды. Жаңа көліктерді аталған бағытқа шығару жұмысын жеделдету тапсырылды.

Азаматтық авиация саласына келсек, 2025 жылдың қорытындысы бойынша мұнда 20,8 млн жолаушы тасымалданды, әуежайларда 31,8 млн адамға қызмет көрсетілді, олардың ішінде Астана (9,2 млн адам) және Алматы (12 млн адам) әуежайлары бар. 2028 жылға дейін 11 инфрақұрылымдық жобаны жүзеге асыру көзделген, оған 4 жаңа әуежай, 2 ұшу-қону жолағы, сондай-ақ 5 қаладағы инфрақұрылымдарды жаңғырту жұмыстары кіреді. Биыл халықаралық маршруттық желіні 30 елде 135 маршрутқа дейін кеңейту жоспарланып отыр (2024 жылы – 115 маршрут).

Жиында Президент тапсырмасы бойынша қабылданған шаралар нәтижесінде қазақстандық әуе компаниялар үшін отандық авиаотын құнының төмендетілгені баяндалды. Бүгінгі таңда еліміздің әуежайларында бір тонна отынның бағасы шамамен $800 тұрады, бұл оны көрші елдермен салыстырғанда тартымды ете түседі. Қабылданған кешенді шаралардың нәтижесінде Қазақстан әуежайларына жаңа шетелдік компаниялар келе бастады, олардың ішінде Centrum Air (Өзбекстан), Shiraq Avia (Армения), Martinair (Нидерланд), One Air (Ұлыбритания), Atlas Air (АҚШ), MNG Airlines (Түркия) және тағы да басқалары бар.

Сондай-ақ «KTZ Air Cargo» АҚ жүк авиакомпаниясының маршруттық желсін дамыту жөніндегі жұмыс жоспарларына да назар аударылды. Компания елдің көлік жүйесінің тұрақтылығын арттыруды мақсат етеді.

Премьер-министр шағын авиацияның әуе кемелерін сатып алу бойынша да кемшіліктер бар екенін атап өтті. Осындай ұшақтар қажет авиакомпанияларды қаржыландыру тетіктерін пысықтау тапсырылды.

Кеңесте саланы цифрландыру мәселелері де қаралды. Қазіргі уақытта көлік қатынасы әлемнің 42 елімен жүзеге асырылуда, тасымалдауға арналған шетелдік рұқсат бланкілерінің саны 2022 жылмен салыстырғанда 3 есеге өскен. Бұл процедураны жеңілдету және жеделдету үшін бланкілерді беру процесі электронды форматқа ауыстырылды. CarGoRuqsat жүйесі енгізілді, Қытаймен шексіз алмасу қамтамасыз етілді, шетелдік рұқсат бланкілерінің 70%-ы цифрландырылды. 2026 жылдың наурызында Түркі мемлекеттері ұйымы (ТМҰ) елдерімен e-Permit пилоттық жобасы іске қосылды, сондай-ақ халықаралық тасымалдарға арналған e-CMR пилоттық жобасы жүзеге асырыла басталды. Қабылданған шаралар рәсімдердің ашықтығын арттыруға, мерзімдерін қысқартуға және әкімшілік шығындарды азайтуға бағытталған.

Премьер-министр халықаралық серіктестермен шетелдік рұқсат бланкілерін берудің цифрлық форматына көшу жұмыстарын жалғастыруды тапсырды.


«Президент транзит – біздің еліміздің басты бәсекелестік артықшылықтарының бірі екенін әрдайым айтып келеді. Дегенмен, тапсырмалардың орындалуына сын-ескертпелер бар, толық қамту мен жеделдік жетіспейді. Мен динамиканы тікелей өзім қадағалайтын боламын. Біздің міндетіміз – жұмыстың барлық бағыттары бойынша күш жұмылдыру», – деп атап өтті Олжас Бектенов.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 12:58:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/bfm4loI2.jpg"   type="image/jpeg"   length="123677"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Жасанды интеллект қос алпауыт елді «ұятқа» қалдырды]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/zhasandy-intellekt-kos-alpauyt-eldi-uyatka-kaldyrdy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/zhasandy-intellekt-kos-alpauyt-eldi-uyatka-kaldyrdy</guid>
                <description>Дәуірлердің күтпеген «дуэті»: Шатунов хитінің «жаңа өмірі» басталды ма, әлде бұл көрші қоғамның қазіргі диагнозы ма? 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[«Ласковый майдағы» рэпер елесі: рухани қуыстық эстетикасы

Мәдени вакуум, рухани қуыстық кейде ұяң үнсіздікпен қымсынбай, құлақ тұндырарлық ащы жаңғырықпен әлемге танылады. Мейлі ол медиа-нарық, мейлі мемлекеттік идеология болсын, егер қандай да бір жүйенің әлемге ұсынар төл туындысы, өзіндік қолтаңбасы, беткеұстар ештеңесі қалмаса, ол «құрастырғыш-конструктор» режиміне көшеді. Үйлеспейтін дүниені жымдастырып, таныс бейнелерді талшық етіп, көзбояушылық пен елес-иллюзияларды саудалай бастайды. Қысқасы, жасампаздық тоқырап, имитация-көшірме дәуірі туындайды.

Бұл – биік мәдениеттің өлгенін, тек соның қаңқасынан жасанды сұлулық жасауға тырысқан дәрменсіздіктің көрінісі. Кеңес заманы күйрейтін тұста туындаған, Қазақстанда да әрбір бұрыштан айтылып ығыр қылған «Седая ночь» әнінің вирусты ЖИ-кавері ТМД-ның ақпараттық айдынын жаулауда. Әлдекімдер келмеске кеткен сол заманның сағынышын америкалық әнші Канье Уэсттің баритонымен «шырқатыпты».

Әрине, Канье мырза бұл әнді орындамақ түгіл, оны естімеген де болар. Оның ЖИ-бейнесін жасап, ескі әнді соған орындатуға оның рұқсаты да алынбаған. Демек, бұл – жай ғана желідегі әзіл, технологиялық эксперимент емес. Бұл – диагноз. Бұл – баяғыда тозығы жеткен дүниеге жасанды дем бере тірілтіп, оны мәдени серпіліс ретінде өткізуге тырысқан қоғамның ішкі қуыс «кеудесі».

Төл мемлекетің өнерде артта қалса, заманауи тың туындылар тудыра алмаса, бөтен державадағы ұлылықтың шалғайына жармасып, ремикс жасап күнелту қалады. Ондаған миллион қаралым мен жүздеген мың мадақ-мақтауға қарағанда, суррогат эйфория тұтас мемлекетті қамтыған.

Ең қауіптісі – мұндай дерттің іргедегі елді жайлауы. Құндылықтар құлдыраған жерде жасанды жарқыл шындықтан биік тұрады. Бетін аулақ қылсын, бірақ Қазақстан туралы фейк видео түсірсе, көрші қоғамы соған риясыз сенгелі тұр. Әзірге ресейлік медиа, белгілі тұлғалар Silver Night аталатын роликті жарыса жарнамалап, әлеужелілерінде қызу бөлісуде.

Хайп шындықтан қымбат па?


«Әлеуметтік желілерде Юрий Шатуновтың «Седая ночь» әніне ЖИ көмегімен жасалған кавер танымал болуда. Жаңа нұсқада 1990-жылдардың хитін Канье Уэст «орындайды». Кавер авторы бұған дейін тағы бір ЖИ-хит – Билли Айлиштің «орындауындағы» «Прекрасное далеко» әнін жасаған еді. @augustseptemberov никімен танымал қолданушының Silver Night ролигі шынында Уэсттің АҚШ-тағы SoFi Stadium-да, 5 жылдан кейінгі алғашқы концертінен түсірілген кадрлардан монтаждалған», – деп жазды ресейлік «Правила жизни» басылымы.


Кейбір ресейлік телеграм-арналар мен пабликтер «хайп шындықтан қымбат» деген қисынға салып, бұл фейкті Канье Уэст шынымен де Шатуновтың әнін шырқағандай етіп таратты. Мұндағы ең сорақысы – аудиторияның реакциясы.

Тыңдаушылардың едәуір бөлігі үшін тірі әртіс пен жай ғана синтезделген дауыс арасындағы айырмашылық маңызды болмай шықты. Ресейліктер бұл әннің Уэстке «қаншалықты жараса кеткеніне» қуанып, тіпті рэпердің ресми аккаунтын белгілеп жатыр: әннің шынайы релизі деп қабылдауда. Тек санаулы қолданушылар ғана абайлап күмән келтіріп, «нейрожелі жасаған бұл трек бәрібір жақсы естіледі екен» деп меңзегендей болды.

Айтпақшы, @augustseptemberov қолданушысы бұған дейін де америкалық атақты әнші, миллиондаған жастың кумирі Билли Айлиш ресейлік «Прекрасное далеко» әнін орындады деп, фейк видео жасады. Ендеше бұл бір реттік ермек емес, вирус контент өндірудің жолға қойылған моделі. Ендеше, алда америкалық, батыстық танымал тұлғалардың тағы қаншасы кеңестік не ресейлік әндерге «құмартып», тебірене шырқап жатса, таңғалмаңыз.

Миллиондаған қаралымдар мен «қандай үйлесімді!» деп сүйсінген пікірлер – мұның бәрі шын мәнінде музыка мен мәдениет туралы емес. Бұл көршідегі тыңдарманның талғамы мен қабылдау деңгейінің төмендегенін білдіреді. Кез келген жалған нәрсені «нағыз шығармашылық» ретінде қабылдауға дайын адамдардың көптігі тіксінтеді. Адамдар енді ақпараттың, видеоның өтірік емес, шын болуын талап етпейді: көңіл көтеретін, тамсантып, эмоция тудыратын алдамшы көрініс болса жеткілікті.

Өз идеясын, төл бейнесі мен дауысын дамытудың орнына, дайын тұрған шетелдік жұлдыздардың бейнесін механикалық түрде ЖИ-ге қабаттастыру мәдениеттер диалогы емес. Бұл – мағынадан жұрдай, тек сыртқы пішінге малданған рухани мешелдіктің көрінісі болса керек.

Ақыл адасса, «Снегурочкаға» жолығады

Біреулер америкалық атақты әншілердің аузына кеңестік әндерді салып жатса, көршінің кейбір «өнерпаздары» цифрлық қиық-құрақтардан жаңа «ЖИ-жұлдыздарды» тігуде. ЖИ дамыған сайын Ресей нарығы цифрлық кейіпкерлерге – жалған әншілерге, модельдерге, блогерлерге, эксперттерге толып келеді.

Олар қожайынына жарнамалық келісімшарттар арқылы табыс әкеледі, немесе шетелде саяси мақсатта қоғамдық пікірді манипуляциялау құралы ретінде пайдаланылады. Бірқатары мұны тек «өнер бостандығы», «өз дарынын ұштау» ретінде ұсынылады. Бірақ бұл санаттардың шекарасы, әдеттегідей, бұлыңғыр келеді, тонның ішкі бауындай араласып жатады.

Осы тұрғыда «әнші» Сиенна Роуз (Sienna Rose) төңірегіндегі халықаралық жанжал енді ерекше жағдай емес, трендтің қисынды жалғасындай көрінеді. Германиялық журналистер Батыста танымал болған орындаушының тума дарын емес, жай ғана ИИ-жоба екенін әшкереледі, әрі ол ресейлік Максим Муравьевпен байланысты екеніне DW сарапшылары назар аудартты.

Жобаның ресми парақшасында Сиенна Роуз классикалық соул эстетикасын заманауи R&amp;B элементтерімен үйлестіретін нео-соул әнші ретінде сипатталады. Өз музыкасын өзі жазатыны көрсетілген.

Бастапқыда, бұл «қара нәсілді бойжеткеннің» ай сайын 3 миллионнан астам тыңдаушысы болған еді, бірақ тірі адам емес, жай генерация екені әшкереленген соң бұл сан бүгінде 1 миллионға дейін құлады.

Әншінің аккаунттарында оның жасанды интеллект екені айтылмайды. Алайда журналистік зерттеу барысында оның бүкіл образы нейрожелінің жемісі екені дәлелденген. Бұл туралы зерттеу материал Германияның қоғамдық-құқықтық хабар таратушылар желісіне кіретін Trasherchiert онлайн-жобасында жарияланды. Тергеуді Бавария телерадиокомпаниясы Bayerischer Rundfunk журналистері жүргізді.

Көршіде бұдан басқа да жобалар жетерлік: оның бірі – Ресейдегі Улан-Удэ қаласынан шыққан суретші Александра Комовичтің «виртуалды Снегурочкасы». 2025 жылдың желтоқсанында ол «қарапайым ресейлік сұлу» ЖИ-бейнесінде «Расскажи, Снегурочка, где была?» балалар әнінің ремиксімен ел алдына шықты.

Видео Instagram-да тез арада 20 миллионнан аса қаралым жинады. Көрермендер мен пікір жазушылардың басым бөлігі – ТМД елдерінен. Бірақ ЖИ-Ақшақар ресейлік басылымдардың тақырыптарына танымалдылығының арқасында емес, құқық иесімен болған қақтығыс салдарынан енді. Балалар ақыны, әлгі әннің авторы Юрий Энтиннің талабы бойынша трек бұғатталды. Алайда жоғарғы жақтан бұл мәселені жедел «реттеп» беріпті. Содан кейін «Снегурочка» Рунет пен Қазнеттегі экспансиясын ары қарай жалғастырды. Биылғы қаңтардың соңында тіпті әнші Дима Биланмен бірлескен клип те түсірді.

Ресейлік ИИ-жұлдыздардың тағы бір мысалы – модель әрі блогер Алена Пол (Aliona Pole). Ол 2018 жылы-ақ жасалған екен. РБК, «Афиша» және басқа ақпарат құралдары тіпті одан сұхбат алды, «AliExpress Россиямен» ынтымақтастық орнатты.

Ослодағы «кеңес агентінің» құпия өмірі

Бұл кейстерді Sienna Rose оқиғасы жалғастырды. Бір айырмашылығы, оның авторы бүгінде Ресейде өмір сүрмейді. Trasherchiert-тің Сиенна Роуз туралы зерттеуі 2026 жылдың наурызында жарияланды.

Журналистер оның ЖИ екеніне қатысты күдікке бірнеше негіз болғанын қаперге салды. Әншінің кім екені, қайда туып, қайдан келгені белгісіз, өмірбаяны жоқ. Бір-ақ күнде пайда болып, әлемге танылды. Еш жерде тірі концерт бермейді, ешқандай шараға қатыспайды. Басқаны айтпағанда, оның «өзі» жариялаған видеолардың бірінде бір қолындағы сақина лезде екінші қолындағы саусағына ауысып кетіпті.

Күмән бұған дейін де туындаған: 2026 жылдың қаңтарында Сиенна Роуз туралы зерттеу мақаласын британдық BBC жариялады. Ғаламторды толтырып тастаған ЖИ-музыканы әшкерелейтін құралдары бар Deezer стримингтік сервисі ол тетіктер бұл «әншіні» машиналық генерация деп танығанына назар аудартты және Би-би-сиге енді «оның көптеген альбомдары мен әндері платформада компьютер жасаған деп белгіленетінін» хабарлаған.

Британдық басылым Роуздың ешқашан концерт бермегенін, қайырымдылық, іскерлік және басқа кештерде, корпоративтерде немесе басқа іс-шараларда өнер көрсетпегенін, клиптері жоқтығын, фанаттармен кездесу өткізбейтінін, бірақ соған қарамастан қысқа уақыт ішінде ол өте көп ән шығарғанын еске салды.

Неден сонша телегей-теңіз шабыт алатыны белгісіз. Бар болғаны үш айдың ішінде бұл цифрлық «тұлға» стримингтік сервистерге 50-ден астам ән жүктеген. Тіпті шығармашылық сұрапыл энергиясымен танымал болған әртіс Принстің өзіне мұндай көрсеткішке жету қиын болар еді, деп жазады BBC.

Сонымен қатар оның музыкасы да шынайы емес: сарапшылардың түсіндіруінше, кейбір әндері өзге әндердің танымал элементтерінен құралған: осы жанрда ән жазатын Нора Джонстың интонацияларынан бастап Алиша Киздің стиліне дейін «жиендік» жасапты.

Сондай-ақ мамандар оның тректерінен ЖИ-ге тән «артефактілерді» тапты: мысалы, Under the Rain немесе Breathe Again әндерін қосқанда, тректердің өне бойын бойлай өтетін елеусіз шуылды естуге болады.


«Бұл Suno және Udio сияқты қосымшада жасалған музыкаға тән нышан. Бұл жүйелер алдымен «ақ шуды» (белый шум) алады да, оны біртіндеп өңдеп, музыкаға ұқсас күйге келтіреді. Бағдарламалық қамтылым ақыр соңында барлық қабаттар мен аспаптарды бір жерге түйістіргенде, ағаттықтар пайда болады», – деді стрим таратуға маманданған компанияның аға ғылыми қызметкері Габриэль Месегер-Брокаль.


Сиенна туралы репортажды швейцариялық Watson порталы да жариялады. ГФР журналистері мұнымен шектелмей, ондаған миллион қаралым жинаған ЖИ-әншінің артында тұрған адамдарды тапты. Бұлар Осло тұрғындары Хаффштайн Руннерсон және Максим Муравьев болып шықты. Соңғысының Instagram аккаунты бар. Онда ол өзін «мәңгі жалғызбын» деп сипаттайды. Муравьев туралы ашық деректер өте аз.


«Бұл жай ғана жас жігіт. Артында ауқымды PR-желі немесе Кремль тұр деу қиын. Мені бір жайт қайран қалдырды: өзі күні-түні интернетте отырады, компьютер алдында тым көп уақыт өткізетін адам көрінеді. Қазір Ослода тұрып, лоу-фай стилінде ЖИ-музыка жасайды», – деді DW-ге сұхбатында зерттеу авторларының бірі, журналист Лукас Штаус.


Оның айтуынша, зерттеушілер «Максим Муравьевтің Ресейден екенін анықтауға мүмкіндік берген бірнеше дерек» тапты. «Олардың қатарында Максимнің ресейлік таныстары, Ломоносов атындағы МГУ-де оқығаны көрсетілген VK аккаунты, сондай-ақ Ресейдегі әртүрлі локацияларда, мысалы, Қызыл алаңда болғаны көрсетілген Telegram тобы бар», – деді Штаус. Ол Муравьевтің ресейлік «ВКонтакте» әлеуметтік желісіндегі аккаунты soviet_agent («кеңес агенті») деп аталатынын хабарлады.

Технология адамзаттың игілігіне қызмет етуге тиіс, алайда ол бүгінде бос қуысты толтыратын, жоқты бар деп көрсететін құралға айналды. Төл мәдениетіңнің тамырына қан жүгіртпей, өзгенің бейнесін ұрлап, содан ләззат алу – рухани кедейліктің ең жоғарғы бір шегі. Симуляцияға сенген қоғам ертең шындықпен бетпе-бет келгенде, өз бейнесін де танымай қалуы әбден мүмкін.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 12:16:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/rcq3Cfa1.jpeg"   type="image/jpeg"   length="204802"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Дубайдың шетелдік бай-бағландары жаппай басқа елге көшіп жатыр]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/dubajdyn-sheteldik-baj-baglandary-zhappaj-baska-elge-koship-zhatyr</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/dubajdyn-sheteldik-baj-baglandary-zhappaj-baska-elge-koship-zhatyr</guid>
                <description>Financial Times-тің жазуынша, олар қауіпсіздігі мен бизнес үшін Швейцарияның Цуг кантонына қоныстануда.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Дубайды тастап кетуге Таяу Шығыстағы шиеленіс тікелей әсер етті деуге болады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Кантонның қаржы директоры Цуг Хайнц Тэннлер АҚШ пен Израильдің Иранға қарсы әскери операциясы басталғаннан соң аймаққа деген қызығушылық айтарлықтай артқанын жасырмады. Оның сөзінше, билік көшу туралы сұраныстардың көбейгенін көріп отыр. 

Еске салайық, Цуг кантоны қолайлы салық жүйесімен белгілі. Бұл бай шетелдіктерге кәсібін дөңгелетуге мүмкіндік сыйлайды. Кантон елдегі ең төменгі салық ставкаларының біріне ие болғандықтан, ол халықаралық бизнес үшін өте ыңғайлы саналады. 

Кантон – Швейцарияның орталық бөлігінде Цюрих пен Люцерн арасында орналасқан және елдің негізгі қаржылық және технологиялық кластерінің бірі. Бұл аймақта халықаралық компаниялардың, соның арасында шикізат, қаржы және IT секторларындағы бас кеңселер орналасқан. Цуг сонымен қатар блокчейн индустриясы мен криптовалюта бизнесі үшін әлемдегі жетекші орталықтардың бірі «Крипто аңғары» ретінде де танымал. Сонымен қатар, аймақтың жоғары табыс деңгейімен және қымбат жылжымайтын мүлікпен де аты шыққан.  
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 11:57:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/U5OIjTnM.jpg"   type="image/jpeg"   length="190194"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Мажарстандағы парламент сайлауында оппозициялық партия алға шықты]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/mazharstandagy-parlament-sajlauynda-oppoziciyalyk-partiya-alga-shykty</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/mazharstandagy-parlament-sajlauynda-oppoziciyalyk-partiya-alga-shykty</guid>
                <description>Елді 16 жыл басқарған Орбан биліктен кетті.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Дауыстарды толық санау 18 сәуірден кешіктірілмей аяқталуы тиіс, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты BBC-ге сілтеме жасап.

Мажарстанда Петер Мадьяр жетекшілік ететін «Тиса» оппозициялық партиясы сайлауда жеңіске жетіп қана қоймай, парламентте көпшілік мандатқа ие болуы мүмкін. 16 жыл билікте болған премьер-министр Виктор Орбан және оның «Фидес» партиясы жеңілісін мойындады.

Мажарстандағы парламент сайлауы партиялық тізімдер және бірмандатты округтер бойынша өтті. Дауыстардың шамамен 99%-ы саналғаннан кейін «Тиса» партиясы 199 орынның 138-ін алып, конституциялық көпшілікке қол жеткізуі ықтимал. Ал Фидес партиясы 54 мандатқа ие болды. Тағы 6 орын «Біздің Отан» атты партияға бұйырды. Елде парламентке өту үшін партиялар кемінде 5% дауыс жинауы тиіс.

Қолданыстағы заңнамаға сәйкес, дауыстарды толық санау 18 сәуірден кешіктірілмей аяқталуы тиіс.

Виктор Орбан түпкілікті нәтижелер жарияланбай тұрып саяси қарсыласы Петер Мадьярды жеңісімен құттықтаған. Ол «Фидес» партиясы елде оппозицияда отырып қызмет ете беретінін жеткізді.

Дүйсенбіге қараған түні Петер Мадьяр Будапешттің орталығында өткен митингте сөз сөйледі. Оның сөзінше, бұл сайлауда «Тиса» партиясы мен Мажарстан жеңіске жетті.


«Біз барлығымыз Мажарстанды азат етіп, Виктор Орбанның режимін құлаттық», – деді Мадьяр.


«Тиса» партиясы көшбасшысының айтуынша, ел тарихында бұрын-соңды дауыс берушілердің мұндай жоғары көрсеткіші тіркелмеген.

Сайлау учаскелерінің жабылуына екі сағат қалғанда сайлаушылардың қатысу үлесі рекордтық деңгейге жеткені белгілі болды (74,23%).
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 10:22:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/ru1tiJM4.jpg"   type="image/jpeg"   length="70219"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Трамп енді Ормуз бұғазы арқылы өтуге тырысқан кемелер оның қаһарына ілігетінін айтты]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/tramp-ormuz-bugazyn-bugattauga-uade-berdi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/tramp-ormuz-bugazyn-bugattauga-uade-berdi</guid>
                <description>Исламабадтағы келіссөздер туралы пікірін АҚШ президенті әлеуметтік желі парақшасында жазды.  
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Оның сөзінше, Иран өзінің ядролық мақсаттарынан бас тартуға дайын болмай отыр, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Дональд Трамп жазбасында «АҚШ Ормуз бұғазына кіруге немесе одан шығуға тырысатын барлық кемені ешбір ерекшеліксіз бұғаттай бастайды» деп мәлімдеді. Сонымен қатар, бұғаттаудың жақын арада басталатынын да жеткізді.

Трамп АҚШ Әскери-теңіз күштеріне халықаралық суларда Иранға баж салығын төлеген әрбір кемені анықтап, ұстап алуды бұйырғанын хабардар етті. Оның сөзінше, америкалық флот бұғазға ирандықтар орналастырған миналарды жоя бастайды. 


– Кездесу жақсы өтті, көптеген мәселе бойынша келісімге қол жеткізілді, бірақ жалғыз маңызды мәселе – ядролық қару тақырыбы бойынша келісім болған жоқ, – деді АҚШ президенті.


«20 сағатқа жуық» келіссөздерден кейін «ең маңыздысы, Иран өзінің ядролық мақсаттарынан бас тартуға дайын емес!» деп нақтылай түсті ол. 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 13 Apr 2026 09:30:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/Fc4YBAEr.jpg"   type="image/jpeg"   length="212179"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан көркем гимнастикадан Ташкенттегі Әлем кубогы кезеңінде күміс жүлдеге ие болды]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-korkem-gimnastikadan-tashkenttegi-alem-kubogy-kezeninde-kumis-zhuldege-ie-boldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-korkem-gimnastikadan-tashkenttegi-alem-kubogy-kezeninde-kumis-zhuldege-ie-boldy</guid>
                <description>Көркем гимнастикадан Қазақстан ұлттық құрамасы Өзбекстанның Ташкент қаласында өтіп жатқан Әлем кубогы кезеңінде жүлдегерлер қатарынан көрінді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Топтық жаттығуларда спортшыларымыз күміс медаль жеңіп алды. Көпсайыс қорытындысы бойынша Қазақстан құрамасы 51,25 ұпай жинады. Ел намысын Айзере Нұрмағамбетова, Айзере Кеңес, Кристина Чепульская, Аида Хәкімжанова, Жасмин Жүнісбаева және Мадина Мырзабай қорғады.

Бірінші орынды 55,90 ұпаймен Қытай құрамасы иеленсе, Беларусь гимнастары 51,10 ұпаймен үшінші орынға тұрақтады.

Бүгін, 12 сәуірде, жекелей жаттығулар бойынша финалдық бәсекелер өтеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 12 Apr 2026 13:19:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/7AoinTMV.jpg"   type="image/jpeg"   length="257475"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстандық гимнасттар Хорватиядағы Әлем кубогы кезеңінде екі медаль жеңіп алды]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/kazakstandyk-gimnasttar-horvatiyadagy-alem-kubogy-kezeninde-eki-medal-zhenip-aldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/kazakstandyk-gimnasttar-horvatiyadagy-alem-kubogy-kezeninde-eki-medal-zhenip-aldy</guid>
                <description>Спорттық гимнастикадан Қазақстан ерлер құрамасы Осиекте (Хорватия) өтіп жатқан Әлем кубогы кезеңінде екі медальға ие болды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Отандастарымыз екі жүлдені де ат снарядындағы жаттығуда жеңіп алды.

Күміс жүлдені Зейнолла Ыдырысов иеленді. Ол финалда 14,600 ұпай жинады. Ал Нариман Курбанов 14,000 ұпаймен үшінші орынға тұрақтады.

Армениялық Гамлет Манукян 14,733 ұпай жинап, жеңіске жетті.

Айта кетейік, Милад Карими де финалға жолдама алды. Ол кермедегі жаттығуда медаль үшін сынға түседі.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 12 Apr 2026 12:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/RLKe9e5l.jpg"   type="image/jpeg"   length="138680"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан Билли Джин Кинг кубогының финалдық кезеңіне жолдама алды]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-billi-dzhin-king-kubogynyn-finaldyk-kezenine-zholdama-aldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-billi-dzhin-king-kubogynyn-finaldyk-kezenine-zholdama-aldy</guid>
                <description>Теннистен Қазақстан әйелдер құрамасы Астанада өтіп жатқан Билли Джин Кинг кубогы іріктеу кезеңінде сәтті өнер көрсетті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Канадаға қарсы алғашқы ойын күнінен кейін есеп тең болды. Юлия Путинцева Кайла Кроссты 6:3, 7:5 есебімен жеңсе, ал Соня Жиенбаева Бьянка Андреескуға 4:6, 6:7 есебімен жол берді.

11 сәуір күні өткен жұптық кездесуде Анна Данилина мен Жібек Құламбаева Бьянка Андрееску / Кайла Кросс жұбын 7:5, 6:1 есебімен ұтты.

Ал Путинцева өз кезегінде Бьянка Андреескуді 7:6, 3:6, 7:6 есебімен жеңіп, жалпы есепті 3:1-ге жеткізді.

Осылайша, Қазақстанның әйелдер құрамасы мерзімінен бұрын жеңіске жетіп, турнирдің финалдық кезеңіне жолдама алды. Финалдық кезең биыл күзде Қытайда өтеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 12 Apr 2026 11:26:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/HSogHyQm.jpg"   type="image/jpeg"   length="129180"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Дональд Трамп: Маған Иранмен келісім жасала ма, жоқ па – бәрібір. Біз жеңдік!]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/donald-tramp-magan-iranmen-kelisim-zhasala-ma-zhok-pa-baribir-biz-zhendik</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/donald-tramp-magan-iranmen-kelisim-zhasala-ma-zhok-pa-baribir-biz-zhendik</guid>
                <description>АҚШ Президенті Дональд Трамп Исламабадта өтіп жатқан АҚШ пен Иран арасындағы келіссөздердің нәтижесіне қатысты пікір білдірді.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Трамптың айтуынша, Вашингтон үшін бұл келіссөздердің нақты нәтижесі маңызды емес, себебі АҚШ бұл текетіресте «жеңіске жеткен», деп жазады inbusiness.kz сайты BBC басылымына сілтеме жасап.


«Маған келісім жасала ма, жоқ па – бәрібір. Біз жеңдік!» – деді Трамп журналистерге.


Сондай-ақ АҚШ Ираннан әскери және стратегиялық тұрғыда басым түскенін айтып, «елдің әскери құрылымдарына айтарлықтай соққы жасалғанын» мәлімдеді.

Трамптың сөзінше, қазіргі уақытта Ормуз бұғазы арқылы еркін қатынасты қамтамасыз ету бағытында жұмыс жүргізіліп жатыр, әрі бұл қадам АҚШ-тың одақтастарының мүддесі үшін де жасалып отыр.


«НАТО бізге көмектескен жоқ», – деп қосты ол.


Сонымен қатар Исламабадтағы АҚШ пен Иран делегацияларының тікелей келіссөзі шамамен 8 сағатқа созылғаны хабарланды. 

Тараптар диалогты жалғастырып жатыр, алайда әзірге ресми қорытынды жарияланған жоқ.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 12 Apr 2026 10:47:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/5WtJeXld.jpg"   type="image/jpeg"   length="219342"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Түркияда демалғысы келетіндер, ойлансын]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/turkiyada-demalgysy-keletinder-ojlansyn</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/turkiyada-demalgysy-keletinder-ojlansyn</guid>
                <description>Бірақ ойлантатын өзгерістер де бар. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Толыққанды туристік маусымның басталуы, әдетте бірінші мамыр мерекелерімен байланыстырылатын. Енді іс жүзінде ол мамырдың соңына – Құрбан айт мейрамына қарай шегерілуі мүмкін. 

Нарық ойыншылары абайлап мойындайды: сәуір және мамырдың үлкен бөлігі қонақүйлер мелдектей толатын «алтын күнтізбеден» түсіп қалатын түрі бар. Сондықтан Жерорта теңізі туроператорлары мен қонақүйлер қауымдастығының (AKTOB) президенті Қаған Кавалоглу мемлекеттен қосымша қолдау шараларын сұрап отыр. Ол Үкіметке пандемия кезіндегідей, кем дегенде екі айға туризм саласына арналған ҚҚС салығын төмендетуді ұсынды, деп жазды Turizm Ajansi басылымы.


«Әрбір сатылмаған бөлме мен өтпеген авиабилет – бұл тікелей шығын. Таяу Шығыстағы соғыстың салдары наурыздан мамырға дейінгі кезеңді қамтыды және ол жоғарғы туристік маусымға да қауіп төндіріп тұр», – деп ескертті Қаған Кавалоглу.


Туризмде бұл жай ғана жіберіп алған пайданы емес, тікелей шығындарды білдіреді. Мысалы, өнеркәсіптік өндірісте компаниялар уақытылы сата алмай, қойманы толтырған өнімін нарықтағы ахуал жақсарғанда өткізіп жібере алады. Ал қонақүйдегі бүгінгі бос нөмірді немесе ұшақтағы бос орынды ертең сату мүмкін емес. 

Мазасыздық географиясы: Лондонан Тегеранға дейін

Мәселелердің келесі парасы – сұраныс географиясы. AKTOB басшысының алаңдаушылығы негізсіз емес: Таяу Шығыстағы соғыс өртінің жалыны, тіпті «түтіні» де түрік жағажайларына жетпегенімен, консервативтік сақ еуропалықтар ол аймаққа жақын орналасқан елдерге барудан үркітіп, аяқ тартып отыр. 

Қаған Кавалоглу Түркияға туристерді негізгі «жеткізушілердің» бірі – Ұлыбританияда брондау санының азайғанын, керісінше, бұрын сатып алынған туржолдамалардан бас тартулар басталғанын хабарлады. Туристердің екінші басты қайнары саналатын Германияның тұрғындары 2026 жылғы туристік маусымның басында бұл бағытта демалысты брондауға деген қызығушылығының төмендегенін көрсетіп отыр.

Бір кездері арқыраған өзен тасқынындай болған Ресей туристерінің ағыны бүгінде айтарлықтай саябырлап қалды және түркиялық виллалар мен курорттар үшін кепілдендірілген клиент болудан қалды. Яғни, ішінара іркіліс емес, бірден бірнеше бағытты қамтыған «синхронды салқындау» байқалады. 

Бұл көңілсіз картинадағы бөлек штрих – Таяу Шығыс туристері. АҚШ пен Израилдің соққысынан Ирандағы ахуал шиеленіскеннен кейін көрші елдерден келушілердің легі іс жүзінде тоқтапты. Жыл сайын миллиондаған туристін аттандырып келген Иран мен Ирак бұл думанды уақытша тыйды. Туроператорлар бүгінде оларға жолдама сатумен емес, қаржысын кері қайтарумен айналысып жатқандарына шағымданады.


«Наурыздың ортасына қарай, яғни, шиеленіс басталғаннан кейін небәрі үш апта өткенде, шығыс және оңтүстік-шығыстағы көрші елдерден сапарлар толығымен тоқтады. Иран мен Ирак бұрын Түркияға саяхаттайтындар үшін маңызды нарықтар болды, ал соңғы апталарда біз тек қабылданған депозиттерді кері оралтумен айналысудамыз», – деді германиялық Deutsche Welle-ге сұхбатында Ayanis Tour компаниясының сату және маркетинг бөлімінің басшысы Онур Тунчдемир. 


Түркияның TÜIK статистикалық басқармасының мәліметінше, Иран мен Ирак бұрын Түркияға туристердің үлкен ағынын жолдайтын: жылына Түркияға 3,3 миллионға дейін ирандықтар саяхаттайтын. Енді бұл ағын іс жүзінде жоққа жуықтадыү

Дегенмен қауымдастық басшысы Қаған Кавалоглу сырттай сабырлылық сақтап отыр: Анталия биыл 17 миллион туристті қабылдайды деген меже күн тәртібінен алынбапты. Басқа мәселе, екі апталық бітім бейбітшілікке ұласпаса, Таяу Шығыстағы қақтығыс созылып кетсе, толыққанды маусымның ашылуы Құрбан айтқа қарай (Түркияда 2026 жылғы 27 мамыр – 30 мамыр аралығында), яғни, мамырдың соңына таман шегерілуі мүмкін. 

Туроператорлар сұраныстың ары қарай да төмен болатынын болжап, қымбаттаған ұшу шығындарын өтеу үшін қонақүйлерге бағаны төмендетуге мәжбүр бола бастады, деп жазды Profi.Travel. Туроператорлардың дерегінше, осы туристік маусымда Түркияда татымды жеңілдіктер мен арнайы ұсыныстар жасалады, бұл авиабилеттер құнының қымбаттауын өтеуге көмектеседі.


«Түркия бойынша біз қазірдің өзінде арнайы ұсыныстардың басталып жатқанын көріп отырмыз. Қазірше түріктің танымал қонақүйлерінің көбі сақтық танытып, біразы артын бағып отыр. Бірақ меніңше, маусым жақындаған сайын жеңілдіктер де көбейе береді», – деді Express Day бизнес-форумында «Русский Экспресс» туроператорының басшысы Тарас Кобищанов. 


Бағаның төмендегені, жеңілдіктер басталғаны туралы басқа да туроператорлар мен қонақүйлер хабарлай бастады.

Жанбағыс режимі: «лакшәриден» «тойханаға» дейін

Нарықтың субъективті сезімдерін статистика растап отыр. 2026 жылдың ақпанында қонақүйлердің толу деңгейінің төмендеуі тіркелді, деп хабарлайды түрік порталы Turizmguncel. ТР Мәдениет және туризм министрлігі жариялаған ресми мәліметтерге сәйкес, биылғы ақпан айында бүкіл Түркия бойынша қонақүйлер небары 26,01%-ға ғана толды. Салыстырсақ, 2025 жылдың ақпанында бұл көрсеткіш 30,27%-ға жеткен.

Жалпы, 2026 жылдың екі айлық кезеңінде толу деңгейі 28,64%-ды құрады. 2025 жылдың ұқсас кезеңінде қонақүйлердің толуы 31,69%-дан асқан еді. Бұл жерде әрбір төрт каютасының біреуі ғана бос емес алып бес жұлдызды лайнерді көз алдыңызға елестетіп көріңізші.

Сонымен қатар төмендеу іс жүзінде Түркияның барлық дерлік туристік орталығы мен қонақүйлердің барлық санатында тіркелді. Ақпан айында бес жұлдызды қонақүйлердің толуы 27,51%-ды, төрт жұлдыздыда – 29,35%-ды, ал, үш жұлдызды қонақүйлерде – 27,98%-ды құрады. Негізгі туристік аймақтар бойынша толу көрсеткіштері келесідей: Ыстамбұлда – 40,05%, Анталияда – 23,68%, Измирде – 21,61%, Муглада – 14,72%.

Саяхатшылардың отелде орташа қону ұзақтығының шамамен екі күнді ғана құрауы ерекше назар аудартады. Бұл енді толыққанды демалыс емес, қысқа мерзімді түнеу. ТР Туризм министрлігінің мәліметінше, 2026 жылғы ақпанда қонақтардың қонақүйлерде орташа болу ұзақтығы 2,02 күнге дейін құлдырады. Бұл ретте шетелдік туристердің орташа болу мерзімі 2,45 күнді, жергілікті тұрғындардың түсуі – 1,80 күнді құрады.

Осындай «тар жол, тайғақ кешті» кезеңде қонақүйлер кез келген табыс көзін іздеп, тіпті «тойхана» форматында жұмыс істеуге көшті. Мысалы, инфрақұрылымын: нөмірлерді, мейрамханаларын, бассейндерді, залдарды және басқасын жергілікті тұрғындардың той-томалағына, тимбилдинг, іскерлік, басқа жиын-шараларына, отбасылық мерекелеріне және басқа да форматтарға ұсыну үрдісі белең алды. Ондаған жылдар бойы all inclusive жүйесіндегі тоқшылықтың және браслеті жоқ кездейсоқ адамдардың кіруіне жол бермейтін қауіпсіздіктің символы болған индустрия қазіргі күрделі жағдайға бейімделу режиміне ауысты.

2026 жылдың қаңтар-ақпан айлары аралығында түрік қонақүйлеріндегі түнеген адам саны 22 миллион 472 мыңды құрады. Оның тек 9 млн 123 мыңы шетел азаматтары. Басым бөлігі – 13 миллион 472 мыңы жергілікті тұрғындар. Аймақтық тұрғыда Ыстамбұл көш бастады, онда ең көп түнеу саны – 3 млн 21 мың қонақ тіркелді.

Баға дуэлі: демпинг vs «қауіпсіз айлақ»

Дегенмен, дәл осы тоқырау саяхатшылар үшін тамаша мүмкіндіктер, жақсы жаңалықтар әкеледі. 2026 жылдың мамыр айы «тарихи баға төңкерісі»н дайындап жатыр, деп мәлім етті «Турпром» порталы. Өйткені туризм шежіресінде тұңғыш рет мәртебелі Түркия қарапайым Мысырдан екі есе арзан болатын түрі бар. 

Себебі белгілі: Түркияда маусымның басында сұраныс нашарлау, әрі теңіздері де салқын. Қыстан қоңсыз шыққан қонақүйлер бос қалған нөмірлерін аз да болса толтыру үшін бағаны түсіруге (демпинг) мәжбүр.


«2026 жылғы мамырда «нарықтық төңкеріс» болады: туризм тарихында алғаш рет Түркия Мысырдан екі есе арзандайды. Неге? Туристерді бағаға қатысты дағдылы түсініктерді бұзатын бұрын-соңды болмаған жағдай күтіп тұр. Travelata сервисінің мәліметінше, мамырда, әсіресе айдың екінші жартысында, Түркияға 2 адамға арналған стандартты тур Мысырдағы ұқсас демалыстан айтарлықтай арзан болады. Бұл бұрын мүмкін болмаған тарихи сәт: қымбаттау әрі мәртебелі Түркия баға жағынан мысырлық масс-маркетке жол береді», – деп жазды портал.


Шын ба? Мысырға (Хургада, Шарм-әл-Шейх) 13 мамырдан бастап 3 жұлдызды қонақүйге, екі адамға арналған турдың ең төменгі бағасы 95–100 мың рубльден (шамамен 615 000 теңгеден) басталады және одан арзандайтын түрі жоқ. Дәл осы кезде Түркияға (Анталия, Кемер, Сиде) дәл осы күннен бастап үш жұлдызды қонақүйлерде «барлығы қосылған» жүйесімен екі адамға 72–73 мың рубльден (шамамен 449 мың теңге) басталатын ұсыныстарды табуға болады. 

Мамырдың 20-сына қарай айырмашылық бұдан да күшейе түседі: Түркия – 60 мың рубльден басталады, Египет – 100 мың рублден жоғары (халықаралық туроператор РФ валютасында көрсетеді). Бұл іс жүзінде нені білдіреді? Мысырда тек қарапайым үш жұлдызды қонақүй нөмірі тиетін 450–500 мың теңгеге Түркияда аумағы жақсы, анимациясы мен тамағы тамаша 4 жұлдыз деңгейіндегі қонақүйді таңдауға болады. 


«Түркияда мамыр айында, әсіресе бірінші жартысында, теңіз әлі де көптеген туристердің жайлы шомылуына жарамайды, салқын (су температурасы шамамен +19…+21°C). Ауа жылы, бірақ жағажай демалысы үшін маусым енді ғана басталып жатыр. Қонақүйлер үшін нөмірлер қорын толтыру өте маңызды, сондықтан олар бағаны белсенді түрде түсіріп, туроператорларға өте тиімді келісімшарттар ұсынуға мәжбүр», – деді Турпромның басшысы Александр Гордиец.


Мысырда жағдай мүлдем басқаша. Онда теңіз жып-жылы, ауа райы болжамды, тұрақты, оның үстіне Иранның айналасындағы қарулы қақтығыс адамзаттың жүрегін май ішкендей еткен мазасыз жағдайда Африкадағы, басқа құрлықтағы Египет жағажай демалысы үшін ең қолжетімді әрі қауіпсіз ұсынысқа айналды. 

Туристер лек-лекпен ағылуда, мысалы, Дубайға бара алмаған қазақстандықтар, шетелдіктер басқа бағыттардан жолдамасын Мысырға ауыстырды. Қонақүйлер шектен тыс толған, авиабилеттер тез сатылып жатыр, соған дәніккен, әрі құныққан жергілікті қонақүйлер бағаны тарихи рекордтарға дейін көтеріп жіберді.

Осы кезде туроператорлар таяу күндерге «ыстық турларды» да сата бастады. Түркияға екі адамға 6 түнге «барлығы қосылған» жүйесімен шамамен 295 мың теңгеден (48 мың рубль) бастап, демалуға болады екен: бұл 15 сәуірге арналған, Аланиядағы үш жұлдызды нұсқа (Travelata мәліметтері бойынша). Жайлылықты қалайтындар үшін де ұсыныстар бар: «бюджеттік» бес жұлдызды қонақүйлер дәл сол күнге екі адамға шамамен 440 мың теңгеден басталады.

Нәтижесінде парадокс туындайды: неғұрлым «қымбат» Түркия уақытша бюджеттік бағытқа айналса, Мысыр бағасы бойынша премиумға шықты. Бірақ мұндай қайшылық ұзаққа созылмасы даусыз. Жағдай қалыпқа келген бойда, баға үйреншікті жүйесіне оралады, дейді туроператорлар. Олар дәл қазір жеңілдіктер ұсынғанымен, туристік маусым қызған шақта Түркиядағы бағаның қатты төмендеуін күтудің қажеті жоқ екенін ескертті. 

Түрік қонақүйлерінің иелері де орта мерзімді перспективаға екпін түсіріп, «БАӘ мен Қатардағы туризм 5 жыл ішінде қалпына келмейді, сондықтан туристер олардың орнына Анталияға келеді» деп есептейді.

Турагенттік иесі Ондер Санчарбарлаз батыл болжам жасады: демалыс үшін бұрын Парсы шығанағы елдеріндегі (БАӘ, Катар, Оман) қымбатырақ, бірақ қазіргі қауіпті бағыттарды қарастырған туристердің бір бөлігі түрік курорттарына бет бұруы мүмкін. Оның бағалауынша, алдағы 5 жылда Германия-Австрия-Швейцария аймағынан Түркияға келетін ағын қазіргі 7 миллионнан 10 миллион адамға дейін өседі. 

Бұл, әрине, тек болжам, бірақ ол бос сөз емес, Түркияның нақты артықшылықтарына негізделген: жылдар бойы қалыптасқан инфрақұрылым, жоғары сегменттегі қонақүйлердегі жоғары сервис және Еуропаға географиялық жақындық туристерді магниттей тарта береді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Sun, 12 Apr 2026 10:21:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/uiCRDm1g.jpeg"   type="image/jpeg"   length="274211"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Елде қылмыс жыл басынан бері 9%-ға төмендеді]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/elde-kylmys-zhyl-basynan-beri-9-ga-tomendedi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/elde-kylmys-zhyl-basynan-beri-9-ga-tomendedi</guid>
                <description>Ішкі істер министрлігінде өткен кеңейтілген алқа отырысында 2026 жылдың бірінші тоқсанындағы жедел қызмет қорытындысы шығарылды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Жұмыстың негізгі бағыты ретінде конституциялық деңгейде бекітілген «Заң мен Тәртіп» қағидаты айқындалды. Мемлекет басшысының сөздеріне сүйене отырып, Ішкі істер министрі Ержан Саденов Заң мен Тәртіп идеологиясы қоғамның барлық саласында негізгі басымдыққа айналуы тиіс екенін жеткізді. Бұл құқықтық сананы нығайтуды және заңды бұлжытпай сақтауды талап етеді.

Аталған кезеңде өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда қылмыс деңгейі 9%-ға немесе 2150 қылмысқа азайған. Қылмыстың төмендеуі барлық негізгі санаттар бойынша байқалады. Бұрын сотты болғандармен, кәмелетке толмағандармен, мас күйінде, қоғамдық орындарда және тұрмыста жасалатын құқықбұзушылықтар саны төмендеген. Сонымен қатар барлық санаттағы қылмыстың ашылу деңгейі артқан.

Интернет-алаяқтық фактілері де азайған. Қылмыстың бұл түрі бойынша ашылу көрсеткіші артты. Аккаунттарды бұзу, криптовалюталар, онлайн-қарыздар және жалған интернет-ресурстарға байланысты алаяқтықтар саны қысқарған.

3,6 млн астам әкімшілік құқықбұзушылықтың жолы кесілді, бұл олардың ауыр қылмыстарға ұласуының алдын алуға мүмкіндік берді. «Таза Қазақстан» қағидаты аясында 722 мыңнан астам құқықбұзушылық анықталып, 3 мыңнан астам заңсыз қоқыс орындары жойылды.

Жол қауіпсіздігі саласында 3 млн астам жол қозғалысы ережелерін бұзу фактісі тоқтатылып, бұл жол-көлік оқиғаларында қаза тапқандар мен жарақат алғандардың санын азайтуға ықпал етті.

Ведомство басшысы барлық мемлекеттік органдар мен қоғамды тарта отырып, жүйелі профилактикалық жұмысты күшейтуді тапсырды. Сондай-ақ барлық бағыттар бойынша жасанды интеллект элементтерін енгізу, цифрлық құралдарды одан әрі дамыту қажеттігі атап өтілді.

Бұрынғы жылдары жасалған қылмыстарды қоса алғанда, жалпы қылмыстарды ашу деңгейін арттыру, сондай-ақ сотқа дейінгі тергеп-тексеру сапасын жақсарту және жәбірленушілерге келтірілген шығынды өтеуді қамтамасыз ету міндеті қойылды.

Азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауға, қылмыстық істерді тергеуде созбалаңдыққа жол бермеуге, халықтың барлық өтініштері мен шағымдарына жедел әрекет етуге ерекше назар аударылды.

Ауыл тұрғындары үшін негізгі табыс көзі болып табылатын мал шаруашылығын сақтау тұрғысынан мал ұрлығына қарсы күресті күшейту тапсырылды.

Сондай-ақ министр көші-қон бақылауын, қылмыстық-атқару жүйесін, ведомстволық білім беруді дамыту және Ұлттық ұланның әлеуетін арттыру бағытындағы жұмысты күшейтуді талап етті.

Одан бөлек, қызметтік-әскери тәртіпті нығайту, жауынгерлік және дене дайындығы деңгейін арттыру басым бағыт ретінде айқындалды. Жеке құрамға бақылауды күшейтіп, әрбір құқықбұзушылық фактісіне принципті баға беру және жауапкершіліктен бұлтартпауды қамтамасыз ету тапсырылды.

Отырыста аумақтық бөліністер мен орталық аппарат қызметтері басшыларының есептері тыңдалды. Анықталған кемшіліктер көрсетіліп, оларды жедел жою және елдегі құқықтық тәртіпті нығайту, азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету, профилактикалық жұмыстың тиімділігін арттыру бойынша нақты шаралар қабылдау міндеті қойылды.

Қызметтік тәртіптің жай-күйі мен атқарылған жұмыстардың нәтижелері үшін басшылардың жеке жауапкершілігі ерекше атап өтілді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 12 Apr 2026 09:32:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/6DREB0rZ.jpg"   type="image/jpeg"   length="103650"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Мемлекет басшысы православ қауымын Пасха мерекесімен құттықтады]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/memleket-basshysy-pravoslav-kauymyn-pasha-merekesimen-kuttyktady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/memleket-basshysy-pravoslav-kauymyn-pasha-merekesimen-kuttyktady</guid>
                <description>Бұл туралы Ақорданың баспасөз қызметі мәлімдеді. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[
&quot;Құрметті еліміздің православ қауымы!

Сіздерді Пасха мерекесімен құттықтаймын!

Христиан жылнамасында ерекше орын алатын бұл мереке үміт пен сүйіспеншіліктің, рухани жаңарудың символы саналады. Пасха мейрамында және оған дайындық кезеңінде жанашырлық, мейірімділік, тату көршілік, өзара көмек қасиеттері ел ішінде кеңінен дәріптеледі.  

Православ қауымы қоғамда әділдік, бейбітшілік, келісім, төзімділік және сенім қағидаттарын қалыптастыруға елеулі үлес қосып келеді. Ұрпақтан ұрпаққа жалғасқан Пасха дәстүрі отбасындағы ынтымақты сақтауға және адамгершілік қарым-қатынасты нығайтуға ықпал етеді, үлкенге құрмет көрсетіп, жақыныңа жанашыр болуға баулиды.  

Ұлттық бірлік пен конфессияаралық келісімнің сақталуы, дәстүрлі құндылықтар мен жан-жақты жаңғыруға деген ұмтылыстың үйлесім табуы еліміздің өсіп-өркендеуіне арқау болып отыр. 

Халқымыз бейбітшілік пен тұрақтылық, заң мен тәртіп, білім мен инновация, қоршаған ортаға қамқорлық пен тазалық қағидаттары берік орныққан озық елде өмір сүріп, еңбек етуге ұмтылады. Республикалық референдумда қабылданған Халық Конституциясы – соның айқын дәлелі. 

Біз қастерлі Отанымыздың болашағы жолындағы ортақ жауапкершілікті терең сезіне білсек, кез келген сын-қатерді еңсеріп, биік мақсаттарымызға жететінімізге кәміл сенемін. Осы жарқын мереке әрбір шаңыраққа шаттық пен бақ-береке сыйласын! Баршаңызға зор денсаулық, мол бақыт және толағай табыс тілеймін,&quot; – делінген хабарламада. 

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sun, 12 Apr 2026 09:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/pT8Hq4Zh.jpg"   type="image/jpeg"   length="238317"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстандық талапкерлердің Ресей университеттеріне түсуі қиындады]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/kazakstandyk-talapkerlerdin-resej-universitetterine-tusui-kiyndady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/kazakstandyk-talapkerlerdin-resej-universitetterine-tusui-kiyndady</guid>
                <description>2026 жылдың басындағы жағдай бойынша РФ ЖОО-ларында білім алып жатқан шетелдік студенттер саны 400 мың адамнан асты, бұл жалпы студенттердің 8,5%-ын құрайды. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Солтүстік көршідегі шетелдік студенттердің арасында үлесі жөнінен бірінші орында Қазақстан тұр: 60 мыңнан астам ҚР азаматы осы елдің ЖОО-ларында кәсіп игеруде, бұл – барлық шетелдік студенттердің 15%-дан астамы. 

Қазақстан өз жастарын Ресейде оқыту жөнінен кейінгі орындарға жайғасқан Түрікменстанды, Қытайды, Өзбекстанды және тіпті Үндістанды да басып озды.

Сондықтан көршінің талапкер қабылдау ережелеріндегі кез келген өзгерістер ең алдымен білім қуған жастардың ең ірі «жеткізушісі» ретінде Қазақстанға әсер етеді. 

Қазақстандықтар «Госуслуги» бақылауында

Негізгі жаңалықтардың бірі – құжат тапсырудың цифрлық тұрғыдан толық орталықтандырылуы. Ресейлік «Госуслуги» порталы жоғары білімге қол жеткізудің жалғыз «терезесіне» айналады. Бұрын балама жолдар болған: қазақстандық талапкерлер мысалы, құжаттарын «Қазпошта» немесе электронды пошта арқылы жолдайтын, сондай-ақ ресейлік ЖОО-лар төл электронды жүйелері мен сайттары арқылы қабылдайтын. 

Енді олардың барлығы жойылды. «Новые Известия» жазғандай, «Госуслуги» құжат тапсыруда монополистке айналды, мұны ресейлік басылым мыңдаған түлектердің бағын байлауы мүмкін «цифрлық тұзақ» деп атады.


«2026 жылы ресейлік ЖОО-ларға қабылдау науқаны толықтай цифрлық форматқа көшеді. «ЖОО-ға онлайн түсу» сервисі бар бірыңғай «Госуслуги» порталы талапкерлер үшін іс жүзінде жалғыз терезеге айналады. 2026 жылы талапкерлер баламалардан айырылды: енді құжаттарды қарапайым пошта немесе электронды пошта арқылы жіберу мүмкін емес. Бүкіл науқан тек «Госуслуги»-ге тәуелді. Аймақтардағы цифрлық теңсіздік жағдайында мұндай монополия талапкерлер үшін оқуға құжат тапсыру процесін едәуір қиындатуы мүмкін», – деп жазды газет.


Мемлекетке бұл тиімді: бірыңғай жүйе, стандартталған рәсімдер, деректерді жаппай бақылау. Талапкерге, әсіресе Қазақстан азаматтарына бұл қиындық әкеледі. Өйткені елімізде интернеттің жылдамдығы біршама жүрдек болғанымен, іргедегі елде ол жиі бұғатталады. Көршінің реформалаушылары мұны ескермеген. 

Ресейлік сарапшылар тіпті бұрынғы тұрақты жылдардың өзінде жүйе шамадан тыс жүктемеге шыдай алмай, ақауға жиі ұрынғанын еске салды. Қазіргі соғыс кезіндегі мобильді және сымды интернетті жаппай шектеу жағдайында құжаттарды «Госуслуги» арқылы жібере алмай қалу тәуекелі арта түседі. 

«Новые Известия» РФ-тағы сервер ақаулары мен интернет шектеулері аясында жүйенің жоғары жүктемелерге дайын екеніне күмән келтірді. Тәуелсіз «Новый Труд» кәсіподағының жедел штабының жетекшісі Алексей Неживой жағдайдың күрделі екенін жасырмады. 


«Ресейдегі цифрлық кеңістік жайрап жатыр: мемлекеттік қызметтерді алу қиындады. Тіпті кассалар мен банкоматтар жиі-жиі істен шығып жатады. Негізгі себеп – интернетті масштабтау мен оқшауланған ұлттық сегментті құру арасындағы қайшылық. Үкімет көптеген қызметті қағаз баламасынсыз цифрлық форматқа көшіруде. Сонымен бір мезгілде шетелдік серверлерді бұғаттап, интернетті шектейді. Бұл талапкерлер үшін елеулі тәуекелдер туғызады», – деді Неживой. 


Маңызды жайт, «Платформы обратной связи» (ПОС) порталының дерегінше, интернет байланысының үзілгеніне қатысты ең көп шағым Қазақстанмен шектесетін өңірлерде – Новосібір, Омбы, Челябі және басқа облыстарда тіркелген. Қазақстандық талапкерлердің негізгі ағымы дәл сол өңірлерге бағытталатыны белгілі. 

Сонымен қатар, қазақстандық талапкерлердің барлық деректерінің бір жүйеге жинақталуы оларды киберқылмыскерлер үшін әлеуетті нысанаға айналдырады. 

Плеханов атындағы Ресей экономикалық университетінің оқытушысы, бизнесмен Максим Огановтың байламынша, азаматтардың дербес деректерінің үлкен ауқымы бір жерде неғұрлым көп шоғырланса, алаяқтардың қызығушылығы да соғұрлым жоғары болады, ал, деректердің сыртқа ағып кетуіне толық тосқауыл қою мүмкін емес. 

Бұған дейін де «Госуслугиден» деректердің жаппай сырқа шығып кетуіне қатысты оқиғалар болған. Оның үстіне украиналық және басқа елдердің хакерлері бұл ресейлік мемлекеттік порталды жиі шабуылдайды. 

Тегін орындар іс жүзінде азаюда

Қазақстандағы сияқты Ресейде тегін мемлекеттік білім гранттары жоқ. Оның орнына кеңес кезіндегі сияқты бюджеттік орындар бөледі. Оның өзі қалаған бір бөлігін университеттер шетелдік талапкерлерге береді. 

РФ ЖОО-ларындағы бюджеттік орындардың саны биыл өзгермеді. Бірақ іс жүзінде қазақстандық талапкерлер үшін азайды деуге келеді. Өйткені оларды иелену барған сайын қиындай түсуде. 

Жетекші университеттерде өту (табалдырық) балдары максимумға жақындап қалды, салдарынан емтихандарда жоғары нәтиже көрсету қалаған мамандығыңызға тегін түсетініңізді кепілдендірмейді. Бәсекелестік бірнеше себепке байланысты күшейіпті, негізгісі – жоғары білім саласындағы мемлекеттік саясаттың өзгеруі, деп жазды Forbes.

Сонымен 2026/2027 оқу жылында РФ Ғылым және жоғары білім министрлігі ресейліктер мен шетелдіктер үшін жалпы саны 620 500 орын бөлді: бұл 2 жыл бұрынғыдай деңгей. 

Соңғы 2 жылда Ресейде бюджеттік негізде қабылдауда басымдық медициналық мамандықтарға тиесілі болып келді. Нәтижесінде, қазақстандық студенттердің үштен біріне жуығы дәл осы бағытты, яғни, ақ халатты маман болуды таңдады. 2026 жылы екпін инженерлік мамандықтарға ауысты. Өйткені ресейлік сарапшылардың түсіндіруінше, әскери-өнеркәсіптік кешендердің зауыттарына зымыран, әскери техника, беспилотник және басқасын құрастыратын, модернизациялайтын инженер мамандар көбірек қажет болуда. 

Сонымен қатар, жаратылыстану ғылымдары мен ауыл шаруашылығы салаларындағы бағдарламалар да біртіндеп кеңейіп келеді: бұл өсім басқа бағыттардың тегін орнын қысқарту есебінен жүзеге асуда. Нақтылағанда, гуманитарлық және әлеуметтік-экономикалық мамандықтарды қаржыландыру бұдан былай еселеп азайтылуда, деп жазды ресейлік шолушы Екатерина Ерохина.

Осы жағдай аясында өнер мен мәдениет саласындағы мамандықтар, сондай-ақ экономистер, қаржыгерлер, әлеуметтік қызметкерлер, педагогтер және басқа гуманитарлық, шығармашылық әрі әлеуметтік-экономикалық бағыттар РФ үшін басымдық мәртебесінен айырылды. Бұл бағыттарды таңдаған талапкерлер о бастан тиімсіз жағдайда қалады: бюджеттік орынға қол жеткізу мүмкіндігі жыл сайын азая береді, деп хабарлады журналист Любовь Меньшикова. Бұл, әрине, кездейсоқтық емес, Үкіметтің саналы саясаттың нәтижесі.

География – басқару құралы

Тағы бір өзгеріс: бюджеттік орындардың басым бөлігі – 70%-дан астамы Мәскеу мен Петербордан басқа қалаларда орналасқан университеттерге бөлінеді. Осылайша, билік студенттер ағынын, соның ішінде Қазақстаннан келетіндерді де РФ-тің өзге өңірлеріне қайта бөлуге тырысады. 

Бюджетке түсу мүмкіндігін бағалағанда қазақстандық талапкер тағы бір жайтты ескергені жөн: жарияланған тегін орындардың бәрі бірдей жалпы конкурсқа қатыспайды. 

Соның бірі – «арнайы әскери операцияға қатысушылар» квоталары. Әр дайындық бағыты (мамандық) бойынша тегін орындардың 10%-ы жеке және ерекше квоталар арқылы түсетіндер үшін резервтеледі. Бірінші санатқа әскери қызметкерлер және олардың балалары, сондай-ақ қаза тапқан медицина қызметкерлерінің балалары кіреді. 

Екінші санатқа – мүгедектігі бар талапкерлер, жетім балалар және ата-анасының қамқорлығынсыз қалғандар кіреді. Олар да көбіне әскери қызметкерлер отбасыларынан. 2025 жылдан бастап бірініші квота бойынша орын жетіспесе, тапшылық екіншісінің есебінен толықтырылады. 2026 жылдан бастап – мақсатты қабылдау орындары (нақты тапсырыс беруші кәсіпорын үшін даярланатын студенттер) есебінен де толықтырылады.

Соғыс ұзаған сайын квоталар бойынша түсетіндердің саны өсіп келеді. 2025 жылы РФ ЖОО-лары Украинаға қарсы соғысқа қатысқан 4 217 адамды бюджеттік орындарға қабылдады. Бұл бір жыл бұрынғыдан 1,6 есе көп. Жеке квота бойынша университеттерге түскен олардың балаларының саны да 1,6 есе өсіп, 18 901-ге жетті.

Бұл үрдіс уақытша құбылыс емес, институционалдық сипатқа ие: жеңілдіктері бар тұлғалар шеңбері алда кеңейтіледі. Мемдума қаза тапқан әскери қызметкерлердің жесірлеріне де емтихансыз ЖОО-ға түсуге мүмкіндік беретін заң жобасын мақұлдады. 

Бұл қазақстандық талапкерлер үміттенетін жалпы конкурс «қалдық категорияға» айналып бара жатқанын білдіреді. Ендеше тегін орындарға қол жеткізу – базалық құқық емес, көбіне басқа механизмдер қажет етпеген орындарға таласқа айналуда.

Салдарынан, әсіресе экономикалық, заңгерлік және әлеуметтік-гуманитарлық бағыттарға бағдарланған қазақстандық талапкерлер үшін ресейлік ЖОО-ларға жалпы негізде түсу өте қиын болып барады. Мысалы, Жоғары экономика мектебінде экономика және менеджмент бағдарламалары бойынша өту балы 2025 жылы 300-ге жуықтады. 

РАНХиГС-те менеджмент, экономика және құқық бағыттары бойынша ең төменгі өту балы 280-нен басталды. Тіпті инженерлік-техникалық бағыттарда да ресейлік жетекші ЖОО-ларда жоғары бәсекелестік сақталып отыр. МФТИ мен МИФИ-де өту балы 260-тан төмен бағдарламалар қалмады. Салыстырсақ: ресейлік өзге өңірлерде ортанқол университеттердің бюджеттік орындарына орташа өту балы 66,3-тен басталады. 

Ресейде студенттер саны жыл сайын азайып келеді. РФ Ғылым және жоғары білім министрлігінің дерегінше, бұрын талапкерлер саны бірнеше миллионға жететін. Бірақ 2025/2026 оқу жылында ресейлік ЖОО-ларға небәрі 904 мың мектеп пен колледж түлектері түскен. Бұл тарихи минимумға айналды. 

Халқы 140 миллионнан асатын, ауыр демографиялық дағдарысты өткеріп отырған Ресей түлектерінің саны бойынша халқы 38 миллионнан ғана асатын Өзбекстаннан да арттап қала бастады: 2025 жылы ӨР-де жалпы білім беру мекемелері түлектерінің саны 1,08 миллионнан асты.

Ресейлік ақпарат құралдарының тұспалдауынша, бұл жағдайдың бірнеше себебі бар. Біріншіден, ресейлік жастардың жоғары білім алуға қызығушылығы, ынтасы төмен. Екіншіден, түлектердің едәуір бөлігі ЕГЭ тестілеуінен өту балдарын жинай алмайды, білім деңгейі бойынша шетелдік талапкерлерге, ең алдымен Қазақстаннан келген дарындарға жол береді. Үшіншіден, ірі қалалардағы өмір сүру құны қымбаттады, деревня жастары қалаға ағылмайды. 

Бұл аз болғандай, мемлекет аз балл жинаған ресейлік жастардың енді ЖОО-дағы ақылы орындарға түсуін қатаң шектеп тастады. 2025 жылы РФ Үкімет 42 мамандық бойынша коммерциялық орындар санын қысқарту туралы шешім қабылдады. Бұл «қара тізімге» талапкерлер арасында ең танымал экономикалық, заңгерлік және гуманитарлық бағдарламалар енді. 

Дәл осы бағыттардың есебінен 2021 жылдан бері ресейлік ЖОО-ларда ақылы қабылдау тұрақты түрде өсіп келген еді. РФ жоғары білім министрлігінің мәліметінше, 2025 жылы «Экономика және басқару» және «Құқықтану» атты екі ірі мамандық тобы бойынша студенттердің 86%-ы ақылы негізде оқыған.

Қысқартудың жалпы көлемі 2025 жылмен салыстырғанда кемінде 13%-ды құрайды. Мысалы, РАНХиГС-те «Психология» бағыты бойынша коммерциялық қабылдау жоспары 2 есе қысқарды: былтыр 2 бакалавриат бағдарламасындағы 155 орын орнына 71-і ғана қалды.

Жаңашылдықтан ең көп зардап шеккен – жекеменшік ЖОО-лар, олардың шектелген мамандықтар бойынша қабылдауы биыл бірден 20%-ға төмендейді. Шектеулер жағдайында университеттер оқу ақысын көтеріп, шығынды солай өтеуге мәжбүр болады немесе мүлде жабылып тынады. 

РФ-та шамамен 2,58 миллион студент ақылы негізде білім алуда. Алдағы жылдары бұл сан, қазіргі саясатқа қарағанда, азая береді. Талапкерлер «ақысын төлеп, түсе сал» мүмкіндігінен айрылуда.

Ресейде ЖОО-лар 2025 жылғы қабылдау науқаны барысында-ақ ақылы орындар санын арттыру құқығынан айырылған еді. Бұл күтпеген құбылысқа әкелді: кейбір дайындық бағыттарында тіпті коммерциялық орындардың өзіне жоғары конкурс пайда болды. Ақы төлейтін бірнеше балаға бір орынға таласуға тура келді. 2026 жылдан бастап мұндай жағдай қалыпты құбылысқа айналғалы тұр, деп жазады forbes.ru. Айта кету керек, қазақстандық студенттердің бір бөлігі ақылы оқиды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Sat, 11 Apr 2026 22:26:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/BdKyePZR.jpeg"   type="image/jpeg"   length="201155"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Президент: Өзбек елі – Қазақстан үшін сенімді стратегиялық серіктес]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/prezident-ozbek-eli-kazakstan-ushin-senimdi-strategiyalyk-seriktes</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/prezident-ozbek-eli-kazakstan-ushin-senimdi-strategiyalyk-seriktes</guid>
                <description>Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Өзбекстан Президенті Шавкат Мирзиёевпен бейресми кездесу өткізді. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қасым-Жомарт Тоқаев Президент Шавкат Мирзиёевке қонақжайлықпен қарсы алып, бүгінгі бейресми кездесуді ұйымдастырғаны үшін ризашылығын білдірді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 


– Шын мәнінде, қазіргі геосаяси құбылмалы жағдайды ескерсек, бұл сапарымды өте маңызды деп айтсақ, қате болмас. Өзбек елі – Қазақстан үшін сенімді стратегиялық серіктес. Біз осы сапар барысында өзекті мәселелер жөнінде пікір алмасамыз. Күн тәртібінде екіжақты қарым-қатынасымыз бойынша бірқатар аса маңызды мәселе бар. Алайда біздің арамызда ешқандай түсінбеушілік, иә болмаса кедергі жоқ. Қол қойылған жобалар, жоспарлар бірте-бірте орындалуда. Біздің Үкімет барлық келісімдерді бұлжытпай іске асыру міндетін жақсы түсініп отыр. Менің бақылауыммен тиісті жұмысты атқарып жатыр, – деді Мемлекет басшысы.


Президент 2,5 мың жылдан аса тарихы бар киелі Бұхара шаһары әлемдік тарихи-мәдени мұраның ажырамас бөлігі саналатынын атап өтті.


– Бұхара – Шығыстың орта ғасырлардағы рухани әрі зияткерлік орталықтарының бірі. Бұл көне шаһар мен қазақ халқының арасында белгілі-белгісіз байланыстар көп. Қазақтың әйгілі ойшылы Мәшһүр Жүсіп Бұхарада ілім жиған. Ғасырлар бойы қазақтың көптеген зиялылары Бұхарада білім алып, жергілікті медреселерде оқыған. Мұнда адамзаттың өркендеуіне айрықша әсер еткен кезеңдер мен ұлы өркениеттің тынысын сезінесіз. Бүгінде Бұхара өзінің мыңжылдық дәстүрі мен Жаңа Өзбекстанның қарқынды дамуын үйлестіріп отыр. Қазіргі Бұхараны тамашалап, барлық ғимаратқа жаппай ауқымды жаңғырту жұмыстары жүргізілгеніне куә болдық. Бұл – өте үлкен істің нәтижесі, ең бастысы, ұлы тарихи мұраға мемлекет тарапынан жасалған қамқорлықтың көрінісі, – деді Мемлекет басшысы.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sat, 11 Apr 2026 16:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/OwaGxNYE.jpg"   type="image/jpeg"   length="138501"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Азамат Дәулетбеков күрестен Азия чемпионатының финалына шығу үшін күреседі]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/azamat-dauletbekov-kuresten-aziya-chempionatynyn-finalyna-shygu-ushin-kuresedi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/azamat-dauletbekov-kuresten-aziya-chempionatynyn-finalyna-shygu-ushin-kuresedi</guid>
                <description>Қазақстандық еркін күрес шебері Азамат Дәулетбеков Бішкекте (Қырғызстан) өтіп жатқан Азия чемпионатының ширек финалында жеңіске жетті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Ол 92 келіге дейінгі салмақта жартылай финалға жолдама алды.

Ширек финалда Дәулетбеков моңғолиялық Бат-Эрдэнэ Бямбасүрэнді 3:0 есебімен жеңді.

Айта кетейік, бұған дейін 86 келіге дейінгі салмақта Болат Сақаев та жартылай финалға шыққан болатын.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sat, 11 Apr 2026 15:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/RZccnrFm.jpg"   type="image/jpeg"   length="44297"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Мемлекет басшысы Өзбекстанға жұмыс сапарымен барды]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/memleket-basshysy-ozbekstanga-zhumys-saparymen-bardy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/memleket-basshysy-ozbekstanga-zhumys-saparymen-bardy</guid>
                <description>Бұл туралы Ақорданың баспасөз қызметі мәлімдеді. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бұхара қаласының әуежайында мәртебелі мейманды Өзбекстан Президенті Шавкат Мирзиёев қарсы алды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Салтанатты қарсы алу рәсімінде Қазақстан Президентінің құрметіне ұлттық ән мен би орындалды.

Бүгін мемлекет басшылары бейресми кездесу өткізіп, шаһардағы бірқатар тарихи және өнеркәсіп нысанын аралайды.


]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sat, 11 Apr 2026 14:04:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/Up2HbnBt.jpeg"   type="image/jpeg"   length="115242"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Антарктидада белгісіз арал табылды]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/antarktidada-belgisiz-aral-tabyldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/antarktidada-belgisiz-aral-tabyldy</guid>
                <description>Антарктикадағы Уэдделл теңізінде экспедиция жүргізіп жатқан немістің Polarstern мұзжарғыш кемесінің бортындағы халықаралық зерттеушілер тобы белгісіз аралды анықтады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты Armenpress басылымына сілтеме жасап.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бұл туралы Альфред Вегенер атындағы Полярлық және теңіз зерттеулері институты (AWI) мәлімдеді.

Институттың хабарлауынша, 2026 жылы 8 ақпаннан бері 93 адамнан құралған халықаралық экспедиция Антарктиканың Уэдделл теңізінің солтүстік-батыс бөлігін зерттеп келеді. Осы кезде ғалымдар мен кеме экипажы теңіз карталарында бұған дейін тек қауіпті аймақ ретінде ғана белгіленген жерден аралдың кенеттен пайда болғанына таң қалған.

Жартасты аралды зерттеу барысында оның ұзындығы шамамен 130 метр, ені 50 метр, ал биіктігі 16 метрге жуық екені анықталған. Ғалымдардың айтуынша, бұған дейін арал спутниктік суреттерде мұз жамылғысына байланысты айсбергпен шатастырылып, назардан тыс қалған болуы мүмкін.

Қазіргі уақытта аралға атау беру жоспарлануда.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sat, 11 Apr 2026 13:34:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/nZnpGe5u.jpg"   type="image/jpeg"   length="430546"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Балуан Болат Сақаев Азия чемпионатының жартылай финалына шықты]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/baluan-bolat-sakaev-aziya-chempionatynyn-zhartylaj-finalyna-shykty</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/baluan-bolat-sakaev-aziya-chempionatynyn-zhartylaj-finalyna-shykty</guid>
                <description>Қазақстандық еркін күрес шебері Болат Сақаев Қырғызстанның Бішкек қаласында өтіп жатқан Азия чемпионатының жартылай финалына жолдама алды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[86 келіге дейінгі салмақ дәрежесіндегі ширек финалда отандасымыз Солтүстік Корея өкілі Сон Ган Джиден басым түсті.

Белдесуде Сақаев 12:2 есебімен мерзімінен бұрын жеңіске жетті.

Айта кетейік, жартылай финалдық белдесулер бүгін, 11 сәуірде өтеді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sat, 11 Apr 2026 12:06:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/JWtX0y8I.jpg"   type="image/jpeg"   length="159139"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Туризмді дамыту тек жаңа қонақүйлер салумен немесе жол жөндеумен шектелмеуі керек]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/author_news/turizmdi-damytu-tek-zhana-konakujler-salumen-nemese-zhol-zhondeumen-shektelmeui-kerek</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/author_news/turizmdi-damytu-tek-zhana-konakujler-salumen-nemese-zhol-zhondeumen-shektelmeui-kerek</guid>
                <description>Қазақстан – тұмса табиғаты бар, тарихы терең, мәдениеті бай ел. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Дегенмен осы мол әлеуетті толық пайдаланып отырмыз деп айту қиын. Сондықтан 2025 жылғы қыркүйек айында Үкіметке туризмді дамыту мәселесі бойынша арнайы депутаттық сауал жолдап, өңірлердегі өзекті мәселелерді көтердім. Бүгінде туризм саласында оң өзгерістер де бар. Мысалы, бір ғана Жетісу облысында орналастыру орындарының саны 400 нысанға жетіп, төсек-орын қоры 22,8 мыңға дейін өсті. Ішкі туристер саны 2 миллион адамға жетіп, өткен жылмен салыстырғанда 11 пайызға артты. Ал көрсетілген туристік қызмет көлемі 1,8 млрд теңгеге жетті. Бұл – сұраныстың бар екенін көрсететін жақсы белгі. Ендігі міндет – осы әлеуетті жүйелі дамыту.

Біріншіден, өңірлік басқару жүйесін күшейту қажет. Қазіргі таңда елімізде 12 визит-орталық жұмыс істегенімен, туризм басқармалары барлық облыста бірдей жоқ. Туристік әлеуеті жоғары Ұлытау мен Жетісу сияқты өңірлерде мұндай құрылымдардың болмауы туризмнің жүйелі дамуына кедергі келтіреді. Екіншіден, инфрақұрылымды дамыту маңызды. Мысалы, Алакөл жағалауы бүгінде еліміздің ірі туристік орталықтарының біріне айналып отыр. Соңғы жылы ғана бұл өңірге 1,8 миллионнан астам адам келген. Орналастыру орындарының саны 270 нысанға жетіп, туристік қызмет көлемі 7,2 млрд теңгеге дейін өскен.  Мұндай тәжірибені еліміздің басқа да өңірлерінде қолдану қажет. Үшіншіден, жаңа туристік бағыттарды дамыту керек. Ұлытаудағы «Саң» таулары, Кейкі батыр үңгірі немесе Маңғыстаудағы Торыш алқабы сияқты бірегей табиғи нысандарды мемлекет қорғауына алып, туристік маршруттарға енгізу еліміздің туристік картасын кеңейте түседі.

Туризмді дамыту тек жаңа қонақүйлер салумен немесе жол жөндеумен шектелмеуі керек. Ең бастысы – табиғи және тарихи мұрамызды көздің қарашығындай сақтау. Өкінішке қарай, кейбір қасиетті орындарда мәдениетке жат әрекеттер кездесіп жатады. Киелі жерлерде қоқыс қалдыру, тарихи белгілерді бүлдіру сияқты жағдайлар орын алады. Мысалы, жуырда Ұлытау ұлттық паркінің аумағындағы «Әулие тауда» орналасқан қасиетті таңбалы тастардың бүлінуі қоғамды алаңдатқан жағдай болды. Бұл – ұлттық құндылықтарға жасалған қиянат. Сондықтан туризмді дамыту мен табиғи-мәдени мұраны қорғау қатар жүруі тиіс. Сонымен қатар табиғи ескерткіштерді сақтау мәселесіне де ерекше назар аудару қажет. Маңғыстаудағы Торыш алқабындағы шар тәрізді тастар – табиғаттың сирек құбылысы. Алайда кейбір адамдар оларды жеке мақсатта алып кетіп, табиғи ландшафтқа зиян келтіріп отыр. Мұндай нысандарды мемлекет қорғауына алып, бақылауды күшейту – уақыт талабы.

Бүгінде туризм – цифрлық технологиялармен тығыз байланысты сала. Әлемде туристер сапарды жоспарлаудан бастап, қонақүй таңдауға дейін барлық қызметті онлайн форматта пайдаланады. Қазақстанда бұл бағытта алғашқы қадамдар жасалғанымен, цифрлық әлеует толық пайдаланылып отыр деп айту қиын. Туристік ақпараттың бірыңғай цифрлық платформасы, сапалы мобильді қосымшалар және жасанды интеллект негізіндегі сервистер жеткілікті деңгейде дамымаған. Сондықтан цифрлық инфрақұрылымды күшейту қажет. Туристік аймақтарда тұрақты интернет байланысын қамтамасыз ету, бейнебақылау жүйелерін енгізу, дрондар арқылы бақылау жүргізу қауіпсіздікті арттыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар жасанды интеллект туристерге жеке маршруттар ұсыну, тарихи нысандар туралы көптілді ақпарат беру, өңірлердің туристік әлеуетін тиімді таныстыру сияқты мүмкіндіктер ашады. Бұл – туризмді жаңа деңгейге көтеріп қана қоймай, еліміздің экономикасына қосымша серпін беретін бағыт.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Thu, 09 Apr 2026 12:22:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/uN8oesXn.jpeg"   type="image/jpeg"   length="438675"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Баланың сөзін бөлмеу де маңызды саналады]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/author_news/balanyn-sozin-bolmeu-de-manyzdy-sanalady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/author_news/balanyn-sozin-bolmeu-de-manyzdy-sanalady</guid>
                <description>Қоғамда «суицид туралы айтуға, сұрауға болмайды» деген стереотип бар. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бірақ осы стигманы бұза отырып, баламен ашық сөйлесу, қорықпай сұрау – өте маңызды.

Көп адам «суицид туралы сұрасам, баланы соған итермелеймін» деп ойлайды. Маман ретінде айтарым, бұл – қате пікір. Керісінше, дер кезінде қойылған ашық сұрақ баланың өмірін сақтап қалуы әбден мүмкін.

Жасөспірімдермен жұмыс тәжірибесінде байқалғандай, балаға ашық сұрақ қойылған кезде, ол ішіндегі ауыр сезімін сыртқа шығарып, көмек алуға мүмкіндік табады.

Енді оны қалай айту керек? «Мен сенің соңғы кезде қатты қиналып жүргеніңді байқап жүрмін», «Сенде өмір сүргің келмейтін сәттер бола ма?», «Өзіңе қол жұмсау туралы ойладың ба?» деген секілді сұрақтарды ашық қою баланың өмірін сақтауға көмектеседі. 

Бұл жердегі негізгі мақсат – баланың ішіндегі ауыр сезімін, мәселесін сыртқа шығару, мәселесін айтуына мүмкіндік беру және сол арқылы көмек алуға алғашқы қадам жасау. 

Баланың сөзін бөлмеу де маңызды саналады. Жалпы, жасөспіріммен сөйлесу барысында осы қағидаға ерекше мән беру керек. Бала өз мәселесін айтқанда оның сезімдерін құнсыздандырмаған жөн. Өкініштісі сол, кейде мынадай сөздер айтылып жатады: «Қоя ғой, бәрі жақсы болады», «Бұл да өтеді», «Сен неге бұған бола уайымдайсың?», «Сенен де қиын жағдайда жүрген адамдар бар», «Осыған бола сондай шешім қабылдайсың ба?», «Ата-анаңды ойламадың ба?». Осындай сөздерді естіген жасөспірімдер, менің тәжірибемде керісінше, одан әрі тұйықталып, ештеңе айтқысы келмей қалады.

Сондықтан, дұрыс сөйлесу керек. Мен мынадай тәсілді қолданамын. «Саған шынымен де қиын екен, егер сенің орныңда мен болсам, не істерімді білмей отырмын?» деп айтамын. Осындай сөздер жасөспірімге шынайы әсер етеді. Өйткені, бұл – оның мәселесін мойындау. Сонымен қатар, «Мен сені толық түсініп отырмын» деп айтпаймын. Оның орнына «Мен сені түсінуге тырысып жатырмын» деп айтамын. Себебі, қазіргі жасөспірімдер өте сезімтал, олар бәрін байқайды. Кейде «Сіз мені қалай түсініп отырсыз?», «Сіз осындай жағдайды бастан өткердіңіз бе?» деп кері сұрақ қояды.

Сондай-ақ, балаға алғыс білдірудің де маңызы бар. Мысалы, «Өзіңнің мәселеңді менімен бөліскенің үшін рақмет!», «Мен саған көмектескім келеді», «Сен сияқты жағдайдағы балаларға көмектескен тәжірибем бар» деу – жасөспірім үшін өте маңызды. Өйткені, ол өзін жалғыз емес екенін түсінеді. Осындай қиындықпен тек өзі ғана бетпе-бет келіп тұрған жоқ екенін сезіну оған үлкен қолдау береді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 07 Apr 2026 13:05:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-4/5VrFQBbR.jpeg"   type="image/jpeg"   length="117140"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан жоғары технологиялық экономика құрған елге айнала алады]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/author_news/kazakstan-zhogary-tehnologiyalyk-ekonomika-kurgan-elge-ajnala-alady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/author_news/kazakstan-zhogary-tehnologiyalyk-ekonomika-kurgan-elge-ajnala-alady</guid>
                <description>Атом энергетикасы – Қазақстанның энергетикалық моделі мен халықаралық орны үшін стратегиялық маңызды сала. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[ 

Ел 1990 жылдардан бастап ядролық технологияларға инвестиция салды, нәтижесінде уран өндіруде әлемдік көшбасшылар қатарына көтерілді. 2025 жылғы IAEA/World Nuclear Association мәліметтеріне сәйкес, Қазақстан әлемдік уран өндірісінің шамамен 40%-ын қамтамасыз етеді.

Оның ішінде 80%-дан астам уран өндіру ISR (In‑Situ Recovery, жерасты шаймалау) технологиясы арқылы жүзеге асады. Бұл технология елімізге төменгі өндіру шығындары, экологиялық қауіпсіздік және өндіріс тиімділігін арттыру сияқты артықшылықтарды береді.

Ұлттық атом саласының маңызды компоненті – Өскемен қаласындағы Үлбі металлургиялық зауыты. 2023-2025 жылдар аралығында зауыт 2,5 мың тонна уран концентратын экспортқа шығарды. Бұл фактор – Қазақстанның ядролық отын нарығындағы бәсекеге қабілеттілігінің айқын көрінісі. 2019 жылы Қазақстанда Халықаралық атом энергиясы агенттігінің төмен байытылған уран банкі орналастырылды, бұл ядролық қауіпсіздік пен бейбіт атом энергетикасында Қазақстанның халықаралық сенімді серіктес екенін көрсетеді.

Қазақстанның атом энергетикасы тек шикізат өндірумен шектелмейді. Елде уранды төмен байыта отырып, ядролық отын компоненттерін өндіру мен экспорттау әлеуеті де бар. Бұл әлемдік ядролық отын нарығында Қазақстанның орнын нығайтуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, халықаралық техникалық‑экологиялық серіктестік (МАГАТЭ, Euratom, IAEA) секторымен интеграция Қазақстанның ядролық саласын бәсекеге қабілетті әрі стандарттарға сай етеді.

Атом энергетикасының ғылыми‑зерттеу компоненті де маңызды. Ұлттық ядролық орталық пен ғылыми институттар радиациялық қауіпсіздік, ядролық материалдар, реакторлық инженерия және энергетикалық инновациялар бағытында зерттеулер жүргізуде. Бұл зерттеу базасы еліміздің атом энергетикасын дамытудың кадрлық, технологиялық және ғылыми негізін қамтамасыз етеді.

2025 жылы өткізілген референдум бойынша мен атом электр станциясын салу перспективалары және экологиялық қауіпсіздік, әлеуметтік‑экономикалық тиімділік туралы түсіндіру жұмыстарында белсенді түрде қатыстым. Өңірлік кездесулерде қоғам мүшелеріне атом энергетикасының артықшылықтары, қауіпсіздік стандарттары және тұрақты даму концепциясы түсіндірілді. Бұл тұлғалардың, азаматтық қоғамның ақпараттандырылуы мен ел азаматтарының сенімін арттыруда маңызды рөл атқарды.

Қазақстанның энергетикалық стратегиясы кешенді болуы тиіс: жаңартылатын энергия көздері (жел және күн), атом энергетикасы (базалық тұрақты қуат) және таза көмір технологиялары (экологиялық сертификатталған көмір генерациясы). Сонымен қатар жасыл экономика институттары энергия тиімділігін арттыру, циркулярлық экономика, инновациялар және экологиялық жобалар бойынша үйлесімді саясат жүргізуі қажет.

Ұзақ мерзімді перспективада Қазақстан тек табиғи ресурстарға бай мемлекет ретінде ғана емес, энергетикалық технология мен инновациялар саласында жаһандық ойыншыға айнала отырып, тұрақты, қауіпсіз, жоғары технологиялық экономика құрған елге айналуға мүмкіндігі бар. Ол үшін стратегиялық инвестициялар, институционалдық реформалар, ғылыми‑техникалық даму және халықаралық серіктестік ескерілетін кешенді энергетикалық модель құру қажет.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Thu, 26 Mar 2026 15:38:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-3/ogxaMqUS.jpg"   type="image/jpeg"   length="156520"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[ Көп бизнес жасанды интеллектіні тренд үшін енгізіп жатыр]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/author_news/kop-biznes-zhasandy-intellektini-trend-ushin-engizip-zhatyr</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/author_news/kop-biznes-zhasandy-intellektini-trend-ushin-engizip-zhatyr</guid>
                <description>Соңғы кезде бәрі жасанды интеллект туралы айтып жүр. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Біреу оны болашақ дейді, біреу «бәрін өзгертеді» дейді. Бірақ мен басқа нәрсені байқап жүрмін. Біз ЖИ-ді дұрыс түсінбей жатырмыз. Қазір көп жерде, мәселен,  компанияларда, банктерде, тіпті мемлекеттік жүйелерде ЖИ енгізіліп жатыр. Сыртынан қарасаң – бәрі «цифрланып», «дамыған» сияқты. Бірақ ішіне кірсең, көп жағдайда өзгерген ештеңе жоқ. Жүйе де, процесс те сол баяғы. Тек үстіне ЖИ деген жаңа «қабат» қосылған. Сол үшін мен мұны басқаша атаймын –  жасанды интеллект бұл кей жағдайда нәтиже емес, иллюзия.

Бірінші иллюзияның басталатын жері – компаниялардың іші. Қазір көп бизнес жасанды интеллектіні нақты проблеманы шешу үшін емес, тренд үшін енгізіп жатыр. Мысалы, деректер сапасы төмен, бірақ ЖИ қосылған, процестер реттелмеген, бірақ автоматизация бар, шешімдер әлі де адамдармен қабылданады, бірақ «ЖИ қолданамыз» дейді. Нәтиже қандай? Ешқандай. Бірақ есепте бәрі әдемі көрінеді. Презентацияда – «инновация», ал кәдімгі өмірде сол баяғы хаос. 

Екінші иллюзия адамдардың өзінде, яғни қазіргі адамдар ЖИ-ге тым тез сеніп барады. Бір жауап алса шындық деп қабылдайды, тексермейді, өзінің ойын, анализін, талдауын аз қолданады. Бұл өте қауіпті құбылыс, себебі ЖИ ақиқат емес, ол тек ықтимал жауап береді. Яғни, ол сенімді сөйлегенімен, қателесуі мүмкін. Ал адамдар оны күмәнсіз қабылдай бастады. Бұл жерде мәселе технологияда емес, басты мәселе – адамның ойлау қабілетінде. 

Жалпы Қазақстандағы жағдайға тоқталсақ, бізде ЖИ енді ғана белсенді қолданылып жатыр. Бірақ бір мәселе анық көрініп тұр. Көп жерде қауіпсіздік кейінге қалып жатыр, деректер қайда кетіп жатқанын ешкім нақты бақыламайды, шетелдік сервистерге тәуелділік өсіп жатыр. Ал бұл жай ғана технология мәселесі емес, бұл тәуелділік мәселесі. Егер сен өз дерегіңді бақыламасаң, онда сен өз бизнесіңді де толық бақыламайсың. Бұл жердегі ең қауіптісі ЖИ-дің қателесуі емес, ең қауіптісі – біз оны дұрыс деп қабылдай бастауымыз. Сонда біз тек технологияға емес, өзіміздің ойлау қабілетімізге де тәуелді болып қаламыз. 

Қорытындылай келе, жасанды интеллект – сөзсіз мықты құрал, алайда ол дұрыс жүйе болмаса, сапалы дерек болмаса, нақты мақсат болмаса, онда ешқандай нәтиже бермейді, тек иллюзия береді. Бәрі жұмыс істеп жатқандай көрінеді, бірақ шын мәнінде ештеңе өзгермейді.

Жасанда интеллектіні тек қана құрал ретінде қабылдау қажет, негізгі фокус біздің ойлауымызға және жауапкершілігімізге байланысты.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Thu, 26 Mar 2026 15:20:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-3/tpNDiSme.png"   type="image/png"   length="1389134"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Әділ қоғам құрудың негізі]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/author_news/adil-kogam-kurudyn-negizi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/author_news/adil-kogam-kurudyn-negizi</guid>
                <description>Жаңа Конституция – ел дамуының жаңа белесін айқындайтын маңызды қадам.

 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бұл құжат мемлекетіміздің саяси жүйесін жаңғыртып қана қоймай, ұлттың интеллектуалды әлеуетін арттыруға жол ашатын басты кепіл болмақ. Бұл туралы Ғылым және жоғары білім министрлігі «Ғылым ордасы» ШЖҚ РМК директоры Ұлар Мұқажанов айтты.

Заң үстемдігі бар жерде ғана әділетті қоғам қалыптасатынын тілге тиек еткен ол бүгінгі таңда әділдікке деген сұранысты нақты іске айналдыратын уақыт келгенін жеткізді.


«Әділ қоғам тек сөз жүзінде емес, нақты іс-әрекет арқылы көрінуге тиіс. Осы тұрғыда жаңа Конституция – Қазақстанның дамуына жаңа серпін беретін стратегиялық қадам. Бұл формалды реформа ғана емес, әр азаматтың күнделікті өміріне оң әсер ететін нақты нәтижелерге бағытталған өзгеріс. Жаңа Конституция ең алдымен адамның құқықтары мен бостандықтарын бірінші орынға қояды. Бұл ел тұрақтылығын нығайтып, қоғам мен мемлекет арасындағы сенімге жаңа тыныс береді. Себебі мықты мемлекеттің іргетасы тек әділдікпен қаланады», – деп атап өтті Ұлар Мұқажанов.


Сондай-ақ ол Ата заңдағы өзгерістер ел дамуының жаңа бағыттарын айқындап, білім-ғылым және инновация салаларының өркендеуіне жол ашатыны жөнінде ойын сабақтады.


«Осынау тарихи бетбұрыстың тағдыры алдағы 15 наурызда өтетін республикалық референдумда шешілмек. Бұл тарихи сәтте әрқайсымыз белсенділік танытып, өз пікірімізді білдіруіміз қажет. Мен Қазақстан Республикасының азаматы ретінде таңдауымды жасаймын әрі сіздерді де маңызды іс-шарадан тыс қалмауға шақырамын», – деді ол.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Mon, 09 Mar 2026 15:17:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-3/H08EVM3U.webp"   type="image/webp"   length="27050"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазіргі уақытта төрт-бес аймақта су тасқыны қаупі бар]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/author_news/kazirgi-uakytta-tort-bes-ajmakta-su-taskyny-kaupi-bar</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/author_news/kazirgi-uakytta-tort-bes-ajmakta-su-taskyny-kaupi-bar</guid>
                <description>2024 жылғы су тасқынының негізгі себебі – климаттың өзгеруі мен каналдардың сапасыздығы. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Сол тасқыннан кейін қазір Үкімет те, Төтенше жағдайлар министрлігі де, Су ресурстары және ирригация министрлігі де тасқынның алдын алуға белсенді кірісіп жатыр. Қазір төрт-бес аймақ қана су тасқыны болуы мүмкін қызыл аймақ деп белгіленіп отыр. Атап айтқанда, Шығыс Қазақстан, Абай, Солтүстік Қазақстан, Қостанай және Жетісу облыстары. Енді таулы аймақтарда бұл белгілі құбылыс, жылда оның алдын алып, бөгеттерді нығайтып жатады. Бұл жылда істелініп жатқан дүние. Су тасқынының алдын алу үшін Үкімет цифрлық технологияларды пайдаланып отыр. TALSIM деген болжам жасайтын бағдарлама бар. Ол Төтенше жағдайлар министрлігімен біріктірілген. Ал екіншіден, ТАSQYN деген ақпараттық жүйе бар.

Су тасқыны дәл 2024 жылдағыдай болмайды деп ойлаймын. Өйткені биыл қыс жылы, алдыңғы жылдың қысындай болған жоқ. Әр жердің ерекшеліктері бар сол сияқты. Мысалы, Батыс Қазақстанда Жайық өзенін алсақ, ол жерде көп су Ресейдің Иреклі су қоймасынан келді. 

Алдыңғы жылдағы қыстың ерекшелігі жаһандық климаттың өзгеруінің дәл өзі. Мысалы, Индонезиядағы аралдарда мұхит, теңіз суының деңгейі көтеріліп, басып жатыр. Ал бізде климаттың өзгеруі басқаша, осындай жағдайларға әкеліп отыр. Біз жаһандық климат өзгерісін онша сезген жоқпыз. Негізінде оның бізге қауіпті әсері ол құрғақшылық. Қазір көктем жақындап келе жатқаннан кейін тасқын туралы ойланып отырмыз ғой. Ал бірақ та, әр жағында су тапшылығы, құрғақшылық деген апаттар өте қауіпті. Біз оған бейімбіз.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 27 Feb 2026 14:22:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-2/L3JmrvTr.webp"   type="image/webp"   length="83090"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақша сөйлеу «сәнді әрі тиімді» болған кезде, танымалдылық мәселесі өздігінен шешіледі]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/author_news/kazaksha-sojleu-sandi-ari-tiimdi-bolgan-kezde-tanymaldylyk-maselesi-ozdiginen-sheshiledi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/author_news/kazaksha-sojleu-sandi-ari-tiimdi-bolgan-kezde-tanymaldylyk-maselesi-ozdiginen-sheshiledi</guid>
                <description>Қазақ тілі шын мәнінде беделді тіл болуы үшін, ол тек мәдениеттің немесе парыздың символы ретінде қабылданбауы тиіс. Ол мүмкіндіктердің, қаржының және прогрестің тіліне айналуы қажет.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мемлекеттік мәртебе – қазақ тілінің «қаңқасы немесе тәні» болса, қоғамдық өмір салаларындағы нақты қолданысы – оның «қаны». Біз жоғарыдан бұйрық күтпей-ақ сол қаңқа мен тәндегі бос тұрған тамырларға қан жүгіртуіміз керек. Оған демографиялық мүмкіндігіміз де, ешбір халықтан кем түспейтін қабілетіміз де жетеді.

Тілдің беделі – бұл мықты контенттің, заманауи технологиялар мен жеке пайданың жиынтығы. Қазақша сөйлеу «сәнді әрі тиімді» болған кезде, танымалдылық мәселесі өздігінен шешіледі.
Біздің қоғамда қазақ және орыс тілдерінің қатар қолдануы қазақтардың паралел екі әлемде өмір сүруіне әкеліп отыр. Қазақ тілінде үйде, базарда сөйлеседі, достармен әзілдеседі, мектепте білім алады, т.б. Оны көпшілігі ана тілі деп санағанымен, ол ресми және күрделі мәселелерге жарамсыз деп есептейді. Ал орыс тілінде заңдар жазылады, ғылымда қолданады, бизнес-келіссөздер жүргізіледі. Оны интеллектпен, билікпен және элитарлықпен байланыстыратын құрал деп санайды. Екі тілді қатар қолданудың қаупі неде? Ол санадағы отаршылдықты сақтап қалады. Қазақтар өз ана тілін кванттық физика немесе халықаралық құқық үшін «жеткілікті деңгейде дамымаған» деп сене бастайды. Бұл лингвистикалық шизофренияға әкеледі: қазақтар өзін орыс тілінде сөйлегенде ғана толыққанды боп сезінетіндей күй кешеді. Бұдан арылудың жолы – отарсыздану. Тілдік отарсызданудың мақсаты – Қазақстанда орыс тілін жою емес, қазақ тілін соның деңгейіне көтеру немесе қазақ тілін беделді ресми тілге айналдыру.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 27 Feb 2026 14:14:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-2/2inkXr2K.png"   type="image/png"   length="1206082"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Жаңартылған Конституция – ғылым мен білімнің жаңа мүмкіндіктері]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/author_news/zhanartylgan-konstituciya-%E2%80%93-gylym-men-bilimnin-zhana-mumkindikteri</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/author_news/zhanartylgan-konstituciya-%E2%80%93-gylym-men-bilimnin-zhana-mumkindikteri</guid>
                <description>Жаңартылған Конституцияда ғылым мен білімге қатысты нормалардың күшейтілуі – ел дамуының ұзақ мерзімді стратегиялық бағытын айқындайтын аса маңызды қадам. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Бұл өзгерістер Қазақстанды білімге, зияткерлік әлеуетке және инновацияға сүйенген мемлекет ретінде орнықтыруға бағытталған.

Ғылым мен білім – кез келген елдің экономикалық қуаты мен бәсекеге қабілеттілігінің басты тірегі. Конституциялық деңгейде білімнің қолжетімділігі, ғылымды дамытуға мемлекеттік қолдау, академиялық еркіндік пен зерттеу қызметінің дербестігінің бекітілуі жоғары оқу орындары мен ғылыми қауымдастық үшін жаңа серпін береді.

Мен Қызылорда қаласындағы «Болашақ» университетінің Құрылтайшысы ретінде атап өткім келеді: жаңартылған Ата заңдағы бұл ұстанымдар университеттердің тек білім беретін мекеме ғана емес, ұлттың интеллектуалдық капиталын қалыптастыратын орталық ретіндегі рөлін күшейтеді. Ғылыми зерттеулерді экономикамен, өндіріс пен қоғам сұранысымен ұштастыруға құқықтық негіз қаланады.

Әсіресе, ғылым мен инновацияны қолдау, жас ғалымдардың әлеуетін арттыру, білім мен еңбектің әділ бағалануы ел экономикасының сапалы өсіміне жол ашады. Бұл – адами капиталды бірінші орынға қоятын өркениетті таңдаудың айғағы.

Жаңартылған Конституциядағы ғылым мен білімге қатысты өзгерістерді қолдай отырып, біз Қазақстанның болашағы білімді ұрпақтың, бәсекеге қабілетті ғылымның қолында екенін нақты сезінеміз. Ата заңға сүйенген ғылым мен білім – елдің тұрақты дамуының кепілі.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 13 Feb 2026 13:17:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-2/ULCFgJM7.jpg"   type="image/jpeg"   length="217789"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Үкімет пен Ұлттық банк инфляцияға қарсы күресте синхронды жұмыс істеуі керек]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/author_news/ukimet-pen-ulttyk-bank-inflyaciyaga-karsy-kureste-sinhrondy-zhumys-isteui-kerek</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/author_news/ukimet-pen-ulttyk-bank-inflyaciyaga-karsy-kureste-sinhrondy-zhumys-isteui-kerek</guid>
                <description>Жалпы экономикалық өсім бойынша Үкіметтің тапсырмалық KPI-лары өзгеретін сияқты. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Енді біз тек қана макроэкономикалық көрсеткіштерге емес, экономикадағы табыстың барлығы халықтың табысына қалай әсер етті деген жақтан қарайтын боламыз. Халықтың жағдайы жақсы болса, демек тапсырманы орындадық. Жаман болса, тапсырманы орындаған жоқпыз деген сөз. Жалпы Үкімет өте қиын жағдайда тұр. Бұған дейін жиырма жыл бұрын қабылданған шешімнің барлығы өзінің кері әсерін беруде. Оны бір күнде өзгерту мүмкін емес. Сондықтан Үкімет 180 градусқа бұратындай реформалар жасағысы келеді. Әсіресе, салық реформасында. Бірақ ол бірден дәл қазір нәтиже бере қоймайды, сондықтан күту керек болады. 

Тоқтамай істей беретін дүние – Қазақстанда өндірістерді аша беру. Олар бір күн ашылып, екінші күні жабылып қалатындай емес, тұрақты істеп, экспорттық әлеуеті зор, өзінің нарығы бар кәсіпорындар болуы керек. Осындай кәсіпорындар біздің экономикамыздың тірегі бола алады. Үкімет бұл бойынша жағдай жасағысы келеді. Мәселе оның қалай орындалатындығында жатыр. Кәсіпорындар ертең ұзақ жұмыс істей ме деген мониторинг қажет. Мысалы, екі жыл бұрын ашылған кәсіпорын қазір қаншалықты жұмыс істеп отыр дегендей. 

Үкіметтің ойлары мен идеяларында, жоспарларында мін жоқ, мәселе оның орындалуы мен мониторингінде. Бірақ оған кішкене уақыт керек, сол себепті Үкіметке экономиканы сапалы өсіруге, ауыр міндеттен қорықпауға және сыртқы ықпал емес, нағыз қорытынды эффектке назар аударуға ауысу керек деп ойлаймын. Өйткені біздің Үкіметтің «ойлау қабілетінде» ескінің сарқыншақтары көп, психологиялық жағынан жаңарту керек. Ол үшін өте батыл болу керек. 

Инфляция – біздің басты проблемамыз. 2022 жылдан бері халықтың жалпы жағдайын нашарлататын ең басты факторға айналды. Ақшаны қанша қосып тауып жатсақ та, бағаның барлығы біздің артық еңбегімізді жеп қояды. Сондықтан белгілі бір қоғамдық ортақ стратегия жасау керек. Ұлттық банк өз тарапынан бәрін істеді, ставканы да көтерді, несиелерді де қымбаттатты, нарықтағы артық ақшаны алып тастады, кредитті негізінен халыққа емес, экономикаға, бизнеске баратындай ғып жасады. Үкімет енді өз тарапынан құйылатын нақты ақшаның тек қана өндіріске, белгілі бір іске жұмсалуын қамтамасыз ету керек. Әйтпесе, оның барлығы көмектеспейтін болады. Өйткені өндірісті ашудың өзі импортты күшейтеді, мемлекеттен бөлінген ақша импортты күшейтеді. Бөлінген ақшаға кәсіпкер сырттан құрал-жабдықтар сатып алуы керек, оның бәрі – импорт. Сондықтан Үкімет Ұлттық банкпен келісе отырып, әр қадамның инфляциялық нәтижесін, әсерін алдын ала модельдей алатындай жұмыс керек. Осы болжамды жұмыс бізде қиындау, мүмкін осы жағын қарап көру керек шығар. Сонда ғана біз инфляцияны тоқтата аламыз. Инфляцияны бір ғана орган тоқтата алмайды. Екеуі бірлесе жұмыс істеуі қажет. Соңғы екі жылда бұл талап қатты күшейген, сондықтан Үкімет пен Ұлттық банк инфляцияға қарсы күресте тек қана синхронды жұмыс істеуі керек.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Thu, 12 Feb 2026 15:02:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-2/3eYqsjYQ.png"   type="image/png"   length="1294087"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Зейнеткерлерді әкеліп, қазақ футболының көсегесін көгерте алмаймыз]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/author_news/zejnetkerlerdi-akelip-kazak-futbolynyn-kosegesin-kogerte-almajmyz</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/author_news/zejnetkerlerdi-akelip-kazak-futbolynyn-kosegesin-kogerte-almajmyz</guid>
                <description>Жалпы, қазақ футболының болашағын елестету қиын. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қарыштап дамып кетеді немесе құрдымға кетеді деп кесіп-пішіп айта алмайсың. Жаппай жекешелендіру өз жемісін береді деген де үміт бар. Өйткені, қазірдің өзінде «Қайсар» секілді клубтар Мозес сынды тәжірибелі ойыншыларды шақыртып, қысқасы құрамын күшейтіп ұлттық біріншілікте мықтылармен иық тірестіргісі келеді. Ендеше, бұл – ел чемпионатында бәсекелестік арта түседі деген сөз. Алайда, «асарын асап, жасарын жасап болған» Нани секілді зейнеткерлерді жинап футболдың көсегесін көгерте алмаймыз. Одан сол қыруар қаржыны балалар академиясына, инфроқұрылымға жұмсаса, ел футболының ертеңі жарқын болмақ!

Иә, президенттің пәрменінен кейін футбол клубтарын жаппай сатып алу жалғасып кеткені рас. Бірақ, барлығы сол клубтарды шын ықыласымен алып отыр деп айта алмас едім. Енді бұрынғыдай аспаннан келіп жатқан ағыл-тегіл ақша жоқ. Яғни, инвесторлар берген әрбір тиыннын сұрауы болады. Сондықтан, клуб басшылары қаржыны оңды-солды шаша бермей, ойланып барып жұмсайтыны анық. Егер шыққан шығынның кірісі болмаса, инвесторлардың да ұзаққа шыдамасы түсінікті. Сол себепті, жекенің қолына өткен клуб қожайындары енді жеке бастың қамын емес, команданың өсіп-өркендеуін ойлауы тиіс.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Thu, 29 Jan 2026 11:21:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-1/wkOhXrOh.png"   type="image/png"   length="1381938"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[«Құрылтай» сөзі моңғол тілінен келген» деген пікір – мүлде қате]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/author_news/kuryltaj-sozi-mongol-tilinen-kelgen-degen-pikir-%E2%80%93-mulde-kate</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/author_news/kuryltaj-sozi-mongol-tilinen-kelgen-degen-pikir-%E2%80%93-mulde-kate</guid>
                <description>Соңғы кездері «құрылтай» атауы қоғамдық өмірімізге қайта оралып, елдік мәселелер талқыланатын маңызды жиындардың атына айналды. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Алайда осы сөзге байланысты «құрылтай моңғол тілінен келген» деген пікір де қатар айтыла бастады. Бұл тұжырым – тарихи және тілдік тұрғыдан мүлде қате.

Ең алдымен, «моңғол» деген ұғымның өзіне назар аударған жөн. Қазіргі мағынадағы моңғол ұлты бір сәтте пайда бола салған жоқ. Ерте кезеңдерде бұл атау жеке халықты емес, тайпалар одағы мен саяси бірлестікті білдірді. Шыңғыс хан тұсында «моңғол» атымен біріккен қауымның басым бөлігі керей, найман, қоңырат, жалайыр, меркіт, уақ сияқты түркітілдес тайпалардан құралды. Демек, бұл атау сол дәуірде этностық емес, саяси мәнге ие болды. Тіл мәселесіне келгенде де осы жағдай ескерілуі керек. Моңғол тілі көне түркі тілдерінен мүлде бөлек, дербес бастаудан туған жүйе емес. Ол Ұлы дала кеңістігіндегі ортақ тілдік, мәдени ортада қалыптасты. Ғасырлар бойы бірге көшіп-қонып, бірдей өмір салтын ұстанған қауымдардың тілінде ортақ ұғымдар мен атаулардың болуы – заңды құбылыс. Мұндай сөздер жалғыз құрылтай ғана емес хан, қаған, орда, ұлыс, түмен, қол, жасақ, қараша т.б толып жатыр. Мұндай сөздерді «менікі» немесе «оныкі» деу үстірт пікір болмақ.
 

Құрылтай сөзінің этимологиясы түркітілдік негізден тарайды. Сөздің негізгі түбірі – құр. Бұл етістік көне және қазіргі түркі тілдерінде: жинау, біріктіру, ұйымдастыру, орнату, құрау деген мағыналарды білдіреді. Мысалы: құру, құрылым, құрылыс т.б. Сөзжасамдық құрамы: құр- + -ыл- + -тай, -ыл- – ортақ, өзара жүзеге асатын әрекетті білдіретін етістік жұрнақ; -тай – көне түркі тілдерінде: жиын, кеңес, салтанат, (қазіргі тілімізде той) ортақ іс-шара атауын жасайтын өнімді жұрнақ. Осылайша құрылтай – бірігіп құрылатын, жиналып ұйымдастырылатын ортақ кеңес, жиын деген ұғымды білдіреді. Яғни Құрылтай – түркі тілінде морфологиялық тұрғыдан толық талданатын төл тұлға, ал моңғолша хуралтай – сол ортақ ұғымның моңғол тілдік жүйеге бейімделген нұсқасы. Морфологиялық талдау келмейді, келсе де мағынаға түспейді. Олай деп айтатынымыз моңғол тілінде -тай / -тэй: «бар, ие» деген сын есім жұрнағы (мөнгөтэй – ақшалы, нэртэй – атақты) Бірақ ол жиын, мекеме, кеңес атауын жасауға тұрақты түрде қатыспайды. Моңғол тілі сөздігінен «хуралтай» сөзін тауып алып құрылтай сөзі моңғол тілінен келді деу ғылымилыққа жат.
 

Құрылтайдың Шыңғыс хан дәуірінде кең танылғаны рас. Бірақ белгілі бір кезеңде кең таралған ұғымды сол дәуірде ғана пайда болды деу – қате. Көптеген көне атау бір уақытта ғана тарих сахнасына шығып, кейін бүкіл кеңістікке жайылады. Бұл олардың сол кезде туғанын емес, сол кезде мойындалғанын көрсетеді. Қазақ дәстүріндегі «тағанақ кеңес», «тұрымтай кеңес» сияқты атаулар да құрылтай ұғымының ішкі дамуын дәлелдейді. Мұндай атаулар сырттан дайын күйінде алынған жүйеге емес, жергілікті қоғамдық тәжірибеге тән. Осы тұрғыдан алғанда, құрылтайды моңғол тілінен келген кірме сөз деу – тарихи сабақтастықты ескермейтін үстірт пайым. Құрылтай – Ұлы далада қалыптасқан, түркі дүниетанымынан шыққан, ел басқару мәдениетінің төл ұғымы. Оны осылай тану – тек тіл мәселесі емес, ұлттық тарихи сананы дұрыс қалыптастырудың да бір жолы.

 
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Fri, 23 Jan 2026 10:29:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-1/5GhHt1jK.webp"   type="image/webp"   length="35964"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Құрылтай – сіз бен біз ойлап тапқан атау емес]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/author_news/kuryltaj-%E2%80%93-siz-ben-biz-ojlap-tapkan-atau-emes</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/author_news/kuryltaj-%E2%80%93-siz-ben-biz-ojlap-tapkan-atau-emes</guid>
                <description>Президент жаңа Парламентті Құрылтай деп атауды ұсынғаны белгілі. Кезінде Жоғарғы кеңес болды, оның атын Мәжіліс деп өзгертті. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мәжіліс, Мәслихат, Құрылтай бүгін сіз бен біз ойлап тапқан атаулар емес, бұлар – тарихи атаулар. Мен бұл бастаманы қолдаймын. Депутаттардың саны 145 болады деп айтылды. Депутаттардың санын жүзден асырмаған дұрыс болар еді деп ойлаймын. Неге десеңіз, ол депутаттардан басқа Парламент құрамында комитеттер, бөлімдер, хатшылықтар бар. Олар депутаттардың жұмысына көмектесіп отырады, олардың негізгі жұмыстары сол. Бұл мәселе әлі де талқыға түсетін шығар, бәлкім, сонда тағы да бір таразы басына салып, қаралар. Ал Сенатқа келер болсақ, ол өзінің функциясын толыққанды орындап, тиісті міндетін орындап бітті деп санаймын. Әрине, Парламенттің бір палаталы ықшамды болғаны бізді қуантады, заң қабылдау жұмыстары тезірек жүреді, әрі сапасы да арта түседі. Менің ойымша, бір палаталы Парламент кәсіби Парламентке айналады деп үміттенемін.  

Кеше Президентіміз айтқандай, Халық кеңесі құрылатыны белгілі болды. Бұны жаңа мемлекеттік орган деп қараған дұрыс емес шығар. Себебі, Қазақстан халық ассамблеясы да, Ұлттық құрылтай да мемлекеттік орган емес, олар қоғамдық консультативті жиын, ұйым болды. Қазіргі жағдайда ол екеуінің орнына Халық кеңесінің құрылуы жаңа қоғамдық кеңес ұйымы болады. Негізгі мақсат – халықтың үнін естуге тырысатын реформаларды жасау деп ойлаймын. Ұлттық құрылтайдағы негізгі өзекті мәселе осы. Жалпы алғанда, Президент Парламенттік реформаларға ерекше тоқталды.  

Бұрын Қазақстан халық ассамблеясынан депутаттық орындар берілетін, әрі Президенттің квотасы болатын. Олар енді болмайтын болды. Бұған өте қуанамыз, әрі дұрыс шешім деп санаймыз. Неге десеңіз, квотамен өткеннен кейін сайлау тікелей болмайды, оларды сайлауға халық тікелей қатыспайды. Ал депутаттық орын әділ болу үшін бәріне бірдей жағдайда тікелей сайлау болу керек қой. Сол тәртіп енді қалыптасатын болды. Вице-президент институты пайда болып, бұрынғы Мемлекеттік хатшы, кейінгі Мемлекеттік кеңесші лауазымының қысқартылуы да мемлекеттік басқару мен Президент жұмысына оң септігін тигізеді деп сенімдеміз. Өйткені вице-президентке берілетін құзыреттер мен жүктелетін жұмыстар соны меңзеп тұр.

Жалпы айтқанда, бұл Ұлттық құрылтайдағы айтылған ойлар мен ұсыныстар бізге алда үлкен саяси-қоғамдық өзгерістер мен мемлекеттік құрылымның жаңа түрде басқару жүйесінің жобасын ұсынып отыр деп қабылдап, соған дәйекті де сапалы түрде дайындалу керекпіз.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Thu, 22 Jan 2026 16:58:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-1/9Lj0Ewca.png"   type="image/png"   length="1112937"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Біз әлі ескі-құсқы технологияларды жамап-жасқап жүрміз ]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/author_news/biz-ali-eski-kusky-tehnologiyalardy-zhamap-zhaskap-zhurmiz</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/author_news/biz-ali-eski-kusky-tehnologiyalardy-zhamap-zhaskap-zhurmiz</guid>
                <description>Бүгінде Қазақстан ресурстық әлеуеті бай ел болса да, энергетикалық жүйеміздің беріктілігі ең төменгі минимумға жеткен.  

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Яғни, еліміз нақты түрде энергетикалық шекке тіреліп отыр. Өйткені  ескірген технологиялармен жұмыс істейтін энергетикалық нысандар мен инфрақұрылымдар физикалық жағынан әбден тозған. Олар уақытында заманауи технологияларды пайдалану арқылы жаңартылмаған.

Мысалы, мұнай-газ саласын айтпағанда, көмір қоры 33 млрд тоннаға бағаланады және оны тиімді пайдаланса, үш ғасырға жетеді. Көршілеріміз көмір отынын пайдаланатын, экологиялық таза және маневрлік генерацияны игеріп кетті. Біз әлі зиянды және тиімсіз ескі-құсқы технологияларды жамап-жасқап жүрміз.

Көкшетау, Семей және Өскемен қалаларындағы жылу-электр орталықтарының құрылысы осы уақытқа дейін қандай себептермен басталмаған? Екібастұздағы ГРЭС-2-ні кеңейту жобасының қазіргі мәртебесі қандай және ГРЭС-3 құрылысы қашан басталады? Курчатов қаласында электр станциясын уақтылы іске қосу үшін қандай нақты шаралар қабылданып жатыр? Ұлттық жоба аясында экологиялық жүктемені төмендету мақсатында көмір генерациясының қандай заманауи технологиялары енгізіледі?
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Wed, 21 Jan 2026 18:12:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-1/kwAKExlc.webp"   type="image/webp"   length="101026"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Әрбір құрылтай мүшесі тыңдауға ғана емес, өз ұсыныстарын ортаға салуға келеді]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/author_news/arbir-kuryltaj-mushesi-tyndauga-gana-emes-oz-usynystaryn-ortaga-saluga-keledi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/author_news/arbir-kuryltaj-mushesi-tyndauga-gana-emes-oz-usynystaryn-ortaga-saluga-keledi</guid>
                <description>Өздеріңіз білесіздер, Мемлекет басшысы V Ұлттық құрылтайдың кеңесін Қызылорданың төрінде өткізу туралы шешім қабылдауы үлкен маңызға ие. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[ 

Сонау сақ дәуірінен салтанаты сарқылмаған, оғыз дәуірінің ордасы тігілген, біздің мемлекеттігіміздің тарихындағы небір тағдыршешті шешімдер қабылданған Қызылордада бесінші жиынның өтуі маңызы зор. Қызылордаға табанымыз тигеннен бері қаланың экономикалық дамуы, жалпы осы өңірдің даму көрсеткіштерін көріп, көңілге тоқып, бүгінгі таңдағы өңірлерді дамыту стратегиясының өнегесі боларлықтай өңін екендігіне көзіміз жетіп жатыр.

Құрылтайдың өту тәртібіне сай, секциялық жұмыстар өтті. Мәдени даму секциясында әріптестерімізбен бірге ойды ортаға салып, біраз мәселелерді көтердік. Әрбір құрылтай мүшесі тек тыңдауға ғана емес, өзінің ұсыныстарын ортаға салуға келеді. Мен де өз ұсыныстарымды секциялық жұмыс барысында айтып өттім. Бүгінгі қоғамда біз әлеуметтік мәдениеттің жоғарылауына мән беруіміз керек. Өйткені мемлекеттің дамуының өміршеңдігі мәдени дамудың көрсеткішіне тікелей байланысты. Яғни, заң бар жерде тәртіп болу керек. Ал тәртіп бар жерде мәдениет дамуы керек.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 20 Jan 2026 10:28:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-1/0Y4hfwYe.webp"   type="image/webp"   length="161896"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ұлттық құрылтайда халық тілегі мен пікірі тоғысады]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/author_news/ulttyk-kuryltajda-halyk-tilegi-men-pikiri-togysady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/author_news/ulttyk-kuryltajda-halyk-tilegi-men-pikiri-togysady</guid>
                <description>Ұлттық құрылтайдың бесінші отырысының бір ғасыр бұрын Қазақ елінің астанасы болған Қызылорда қаласында өтуінің тарихи әрі саяси тұрғыдан маңызы ерекше. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Байқасаңыз, бұған дейінгі құрылтайлар тарихымыздағы астана болған ежелгі қалалар аумағында өтіп келеді. 

Бір ғасыр бұрын дәл осы жерде ұлтымызға «қазақ» атауы қайтарылған еді. Қызылорда – елдің дамуы мен өсіп-өнуіне, мәдени-рухани толысуына ықпалын тигізген азаматтардың табанының ізі қалған киелі өңір. Бұл жағынан, бүгінгі құрылтайдың Сыр өңірінде өтуі заңды. Сондықтан, бұл басқосудан күтетін оң жаңалық көп. 

Құрылтай дегеніміз не? Ашып айтсақ, ол заң шығарушы Парламент емес. Бұл жерде халық тілегі мен пікірі тоғысады. Дұрысы, Мемлекет басшысы мен халық өкілдерінің тығыз байланысы осы жерде көрінеді. 

Бұған дейін қазақ ғылымы, қазақ технологиясын дамыту жайында жиі айтып келдім. Әрі осы дүниенің ана тілімізбен байланыса отырып қарыштағаны жақсы. Университет, ғылым және өндіріс деген үштағанның басын қосып, біріктіру жағынан қарастыру маңызды. 

1946 жылы ашылған Қазақ ұлттық ғылым академиясы 2003 жылы тарап кетті. Даңқты ғалым Қаныш Сәтпаевтың уақытында республикада көптеген ғылыми жаңалық пайда болды. Қазіргі ел қазынасын толықтырып отырған қазба байлықтарымыздың дені сол уақытта ашылды. Міне, осындай ғылым мен жаңа технологияларды әрі қарай дамыта отырып, елді жетістікке жетелеу басты мақсат болып қала бермек.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Tue, 20 Jan 2026 09:55:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-1/vCtnUY0Q.webp"   type="image/webp"   length="23794"  />
                            </item>
            </channel>
</rss>
