<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" ?>
<rss version="2.0"  xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"  xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/">
    <channel>
        <title>Елде</title>
        <link>https://www.inbusiness.kz/kz/rss/elde</link>
        <description><![CDATA[Новости Казахстана]]></description>
        <language>kk</language>
        <lastBuildDate>Wed, 09 Sep 2026 12:55:00 +0500</lastBuildDate>
                    <item>
                <title><![CDATA[Мұнай қорларынан инфрақұрылымға дейін: Қазақстан болашақ ұрпаққа қалай инвестиция салады]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/munaj-korlarynan-infrakurylymga-dejin-kazakstan-bolashak-urpakka-kalaj-investiciya-salady</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/munaj-korlarynan-infrakurylymga-dejin-kazakstan-bolashak-urpakka-kalaj-investiciya-salady</guid>
                <description>Егеменді байлық әдетте елдің дағдарыс кезеңдеріне төтеп беруге мүмкіндік беретін резервтердің мөлшерімен өлшенеді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Дегенмен, болашақ ұрпақ үшін тек қаржылық есепшоттарда қалған сома ғана маңызды емес. Олар мұраға алатын елдің жағдайы мен осы жинақтар да маңызды: мектептер мен ауруханалардың сапасы, коммуналдық желілердің, жолдардың, энергетиканың және басқа да негізгі инфрақұрылымның жағдайы, деп жазады inbusiness.kz сайты Еureporter зерттеуіне сілтеме жасап.

Қазақстан үшін бұл мәселе ерекше маңызға ие. Табиғи ресурстардан түсетін кірістер елге айтарлықтай қаржылық жастық құруға мүмкіндік береді. Ұлттық қор шикізат кірістерінің бір бөлігін жинақтайды және екі негізгі функцияны орындайды: болашақ ұрпақ үшін активтерді сақтауға бағытталған жинақ функциясы және мемлекеттік бюджеттің әлемдік тауар нарықтарындағы ауытқуларға осалдығын азайтуға арналған тұрақтандыру функциясы. 2026 жылдың ортасына қарай қордың шетел валютасындағы активтері 65.5 миллиард долларға жеткенін атап өткен жөн. 

Егеменді байлық басқаша жұмыс істейді

Егеменді байлық қорларын басқарудың бірыңғай жаһандық моделі жоқ. Мемлекеттер ұрпақтар арасындағы жинақтар, фискалдық тұрақтандыру және жинақталған капиталды дамуға орналастыру арасында әртүрлі тепе-теңдік сақтайды. Дегенмен, халықаралық тәжірибе бұл мақсаттардың бір-біріне қайшы келмейтінін көрсетеді.

Норвегия егеменді байлықты басқарудың ең тәртіпті үлгілерінің бірін ұстанады. Оның фискалдық ережесі қаражатты алуды Үкіметтің зейнетақы қорының күтілетін нақты кірісімен үйлестіреді, сонымен бірге ірі экономикалық күйзелістерге жауап ретінде фискалдық саясатты қолдану икемділігін сақтайды. 

Тұрақтандыру функциясы Чилиде одан да айқын көрінеді. Экономикалық және әлеуметтік тұрақтандыру қорынан қаражат экономикалық дағдарыс кезеңінде бірнеше рет пайдаланылды. 2009 жылы қаражатты алу шамамен 9.28 миллиард долларға жетті, сонымен қатар 2019-2021 жылдары айтарлықтай қаражат бөлінді. 

Басқа елдер де шикізат кірістерін тек ұзақ мерзімді жинақ көзі ретінде ғана емес, сонымен қатар экономикалық дамудың катализаторы ретінде де пайдаланады. Кувейттің тәжірибесі мысал бола алады, мұнда бұл міндеттер болашақ ұрпақтар үшін капиталды сақтауға бағытталған Болашақ ұрпақтар қоры мен инвестициялық портфолиосы энергетика, өнеркәсіп, көлік және логистика, денсаулық сақтау және инфрақұрылымды қамтитын Бас резервтік қор арасында бөлінген. Бұл модель Кувейтке ұлттық байлықтың бір бөлігін болашақ ұрпақтар үшін сақтауға, ал екінші бөлігін елдің экономикалық әлеуетін кеңейтетін және ұзақ мерзімді өсудің негізін қалайтын активтерге айналдыруға мүмкіндік береді. 

Егеменді байлығының бастауы Қазақстанның байлығына ұқсас Әзірбайжан Мемлекеттік мұнай қорынан алынған ресурстарды Баку-Тбилиси-Карс теміржолы, Оғыз-Габала-Баку сумен жабдықтау жүйесі және ірі мұнай мен газ тасымалдау бастамаларына үлестік қатысу сияқты ұлттық маңызы бар ірі жобаларды қаржыландыру үшін пайдаланды. 

Бұл модельдердің ешқайсысын басқа ел механикалық түрде көшіре алмайды. Дегенмен, олар бірге егеменді байлықты басқарудың «жинақтау» мен «жұмсау» арасындағы екілік таңдауға негізделмегенін көрсетеді. Одан да маңыздысы - ұлттық капитал ұлт үшін ең үлкен ұзақ мерзімді кіріс әкелетін нысан.

Қаржылық капиталдан ұлттық капиталға дейін

Ұлттық қордан жиналған қаражат болашақ ұрпақтың мүддесі үшін тікелей пайдаланылуда. 2024 жылдан бастап Қазақстанда «Балаларға арналған ұлттық қор» бағдарламасы жұмыс істейді: әрбір жас қазақстандыққа жыл сайын қордың инвестициялық табысының бір бөлігі бөлінеді, ал 18 жасқа толғаннан кейін жинақталған қаражатты білім алуға немесе тұрғын үй жағдайын жақсартуға пайдалануға болады. Бұл бағдарлама активтерді іс жүзінде пайдалану кезеңіне енді. 2024 жылдың ақпаны мен 2026 жылдың 1 тамызы аралығында 338 000-нан астам жас қазақстандық төлемдер алды, олардың жалпы сомасы шамамен 67.8 миллион АҚШ долларын құрайды.

Сонымен қатар, кәмелетке толмағандарға тиесілі қаражат Ұлттық қордың активтерінде қалады және олар ересек жасқа толғанға дейін инвестицияланады. 

Қазақстан табиғи ресурстардан айтарлықтай кіріс жинаған көптеген экономикаларға таныс міндетке тап болып отыр: ұлттық байлықтың қандай бөлігі қаржы активтерінде қалуы керек және қай бөлігін ішкі капиталға айналдыру тиімді.

Жақын арада Қазақстан Ұлттық қор активтерінің бір бөлігін жалпыұлттық маңызы бар ірі инфрақұрылымдық жобаларды қаржыландыруға бағыттауды жоспарлап отыр. 2027 жылы бұл мақсаттарға 4 миллиард доллардан астам қаражат, ал 2028 және 2029 жылдары жыл сайын 3 миллиард доллардан сәл астам қаражат бөлу жоспарлануда.

Бірнеше сарапшылардың пікірінше, мұндай шешімнің экономикалық негіздемесі жай ғана қаржыландырудан тысқары. Қаражат ұзақ мерзімді әлеуметтік және инженерлік инфрақұрылымға бағытталған кезде ұлттық байлық жоғалып кетпейді. Оның өмір сүру формасы жай ғана өзгереді.

Ағымдағы тұтынуға бөлінген қаражат бюджет циклімен бірге мерзімі бітеді. Мектеп, аурухана, коммуналдық желі, жол немесе энергетика нысаны экономикада қалады және ондаған жылдар бойы жұмыс істейді.

Дәл осы себепті инфрақұрылымға инвестициялар пайдалану шығындарын жабудан түбегейлі ерекшеленеді. Қаржылық капиталдың бір бөлігі ел ішінде физикалық және адами капиталға тиімді түрде айналады.

Мұндай тәсіл жобаны іске асыру кезеңінен бастап экономикалық пайда әкеледі. Құрылыс материалдарға, жабдықтарға, көлікке, жобалау және монтаждау жұмыстарына сұранысты тудырады, отандық кәсіпорындарға тапсырыстар береді және ел ішінде қосымша құнды жасайды. Нысандар пайдалануға берілгеннен кейін тағы бір, әлдеқайда тұрақты әсер басталады. Жылу және сумен жабдықтау жүйелерін жаңғырту олардың сенімділігін арттырады, шығындарды азайтады және қымбат апаттық жөндеу қажеттілігін азайтады. Жолдар аймақтық байланысты күшейтеді. Энергетикалық инфрақұрылым қолданыстағы өндірісті кеңейту және жаңа өнеркәсіптік қуаттарды іске қосу үшін кедергілерді жояды.

Денсаулық сақтау мен білім беруге инвестициялар ерекше орын алады. Қазіргі заманғы ауруханалар, емханалар және білім беру мекемелері әлеуметтік инфрақұрылымды да, адами капиталға тікелей инвестицияларды да білдіреді. Медициналық көмекке қолжетімділік, денсаулық сақтау жағдайы, білім беру сапасы және жұмыс күшінің біліктілігі еңбек өнімділігімен және экономиканың ұзақ мерзімді әлеуетімен тікелей байланысты. Барлық әлеуметтік инфрақұрылым көлік немесе энергетикалық инфрақұрылым сияқты ұлттық капиталдың элементі болып табылады және оның кірістілігі мен тиімділігі кез келген жеке жобаның құрылыс мерзімінен әлдеқайда асып түседі.

Кейінге қалдырылған әзірлеменің құны

Жинақталған капиталды пайдалану мүмкіндік құнын тудырады. Дегенмен, инвестицияларды кейінге қалдыру мүмкіндік құнын да тудырады. Көлік желілерінің жеткіліксіз қуаттылығы, энергия тапшылығы, коммуналдық жүйелердің тозуы және мектептер мен медициналық мекемелердің тапшылығы бүгінгі таңда шығындарды тудырады. Жаңғырту неғұрлым ұзақ кейінге қалдырылса, экономика мен халық бұл шығындарды соғұрлым ұзақ көтереді.

Сондықтан, инфрақұрылымның даму қарқыны айқын экономикалық құндылыққа ие. Егер қажетті нысан он жылдан кейін емес, бүгін ашылса, ел экономикалық және әлеуметтік кірісінің қосымша жылдарын алады.

Сонымен қатар, инфрақұрылымның әлеуметтік және экономикалық әсерлері бір-бірінен ажырамас. Сенімді коммуналдық желілер, заманауи денсаулық сақтау, білім беру, көлік және энергетика бір мезгілде өмір сүру сапасын арттырады және жеке экономикалық қызметтің өркендеуі үшін орта жасайды.

Қазірдің өзінде жұмыс істеп тұрған резерв

Ұлттық қордың ресурстарын стратегиялық басымдықтарды шешу үшін пайдалану Қазақстан үшін жаңа тәжірибе емес. Қордың экономикаға ең қажет болған кезде қосымша ресурстарды ұсыну мүмкіндігі елдің экономикалық тұрақтылығының негізгі факторы ретінде бірнеше рет қызмет етті.

2008-2009 жылдардағы әлемдік қаржы дағдарысы кезінде қаржы секторын тұрақтандыруға, жылжымайтын мүлікке, шағын және орта бизнеске және агробизнес секторына қолдау көрсетуге 10 миллиард доллар жұмсалды (8). 2015-2017 жылдары қосымша 9 миллиард доллар алынды. 2020-2021 жылдардағы пандемия кезінде Ұлттық қордан аударымдар экономикалық тұрақтылықты сақтауға және азаматтарды қолдауға көмектесті. Осылайша, жинақталған резервтің болуы мемлекетке алдын ала әрекет етуге, яғни ауыр экономикалық салдардың алдын алу үшін қосымша ресурстарды қажет жерлерге жедел бағыттауға мүмкіндік берді.

Ірі қаржы резервінің болуы Қазақстанға сыртқы күйзеліс кезеңдерінде тек ағымдағы бюджет кірістеріне сүйенбей, қосымша қаржыландыру көзімен жүруге мүмкіндік берді.

Бүгінде қорды пайдалану принципі емес, тапсырманың сипаты өзгеріп жатыр. Бұрын жинақталған ресурстар негізінен жаһандық күйзелістердің әсерін азайтуға қызмет еткен. Енді капиталдың бір бөлігі ұзақ мерзімді дамуды тежеуі мүмкін инфрақұрылымдық кедергілерді жоюға арналған.

Бұл егеменді қордың рөлін кеңейтеді: қолайлы кезеңдерде жинақталған ресурстар тек дағдарыс туындағаннан кейін ғана емес, сонымен қатар алдағы жылдарға экономиканың тұрақтылығы мен әлеуетін арттыратын активтерді құру үшін де пайдаланылады.

Болашақ ұрпақтың есебі

Түптеп келгенде, бұл стратегияның табысы Ұлттық қордан алынған қаражат көлемімен емес, олармен жасалған активтердің құнымен және олардың экономика мен азаматтарға тигізетін жалпы әсерімен өлшенеді.

Бұл бағалау критерийлерін түбегейлі өзгертеді. Егер бір доллар тұратын қаржылық актив өнімділікті арттыратын, бизнес шығындарын төмендететін, адами капиталдың сапасын арттыратын және ондаған жылдар бойы жаңа жеке инвестициялар үшін жағдайлар жасайтын инфрақұрылымға айналдырылса, ұлттық байлықтың құрылымы сапалық өзгеріске ұшырайды.

Сондықтан алдағы жылдардағы басты мәселе Ұлттық қордың ресурстарын пайдалану емес, Қазақстан өз кезегінде жасайтын активтердің сапасы. Болашақ ұрпақ үшін сақталған қаржы капиталы мен оның орнына құрылған отандық экономиканың құны арасындағы дәл тепе-теңдік бүгінгі шешімдердің негізгі мұрасы болып қала береді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 09 Sep 2026 12:55:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/YFqwSAgh.jpg"   type="image/jpeg"   length="720874"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Елімізде фастфуд жарнамасына шектеу қойылуы мүмкін]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/elimizde-fastfud-zharnamasyna-shekteu-kojyluy-mumkin</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/elimizde-fastfud-zharnamasyna-shekteu-kojyluy-mumkin</guid>
                <description>Заңнамалық ұсыныстар әзірленді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Денсаулық сақтау министрлігі балаларға арналған фастфуд жарнамасын шектеу бойынша нормалар ұсынды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Министрлік балаларға арналған фастфуд, тәтті сусындар және құрамында қант, тұз бен қаныққан майлар мөлшері жоғары басқа да өнімдердің жарнамасын шектеу бойынша заңнамалық ұсыныстар әзірледі.

Бұған дейін Мемлекет басшысы Үкіметке фастфудтың агрессивті жарнамасы мәселесін қарастыруды тапсырған болатын. Президент мұндай жарнаманың зиянды әдеттердің қалыптасуына ықпал ететінін, денсаулық сақтау жүйесіне түсетін жүктемені арттыратынын және елдің еңбек әлеуетіне кері әсер ететінін атап өтті.

Заңнамалық бастамалардың негізгі мақсаты – балалардың тағамдық талғамына маркетингтік ықпалды азайту және ерте шақтан бастап дұрыс тамақтану әдеттерін қалыптастыруға ықпал ету. Азық-түлік өнімдерінің жарнамасы балалар мен жасөспірімдерге айтарлықтай әсер етеді. Олар жарқын қаптамаға, әлеуметтік желілер, блогерлер арқылы жарнамалауға және басқа да маркетингтік құралдарға көбірек бейім келеді.


«Министрлік құрамында тұз, қант, қаныққан және трансмайлар мөлшері жоғары тамақ өнімдерінің жарнамасын теле- және радиоарналарда, әлеуметтік желілерде, сыртқы жарнама құралдарында шектеу бойынша заңнамаға өзгерістер енгізу жөнінде ұсыныстар әзірледі. Аталған ұсыныстарды іске асыру мақсатында осы шектеулердің реттеушілік әсерін талдауды әзірлеу жұмыстары басталды», – деді ҚР Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық көмекті ұйымдастыру департаментінің директоры Гүлнар Сәрсембаева.


Зерттеу деректеріне сәйкес 6-9 жас аралығындағы балалардың 23%-ында артық дене салмағы бар, ал 6%-ы семіздікке шалдыққан. Сонымен қатар жасөспірімдердің 17,5%-ы энергетикалық сусындарды апта сайын тұтынады.

Қазақстанда 21 жасқа толмаған адамдарға энергетикалық сусындарды сатуға тыйым салынған. 2025 жылғы қыркүйектен бастап білім беру ұйымдарында жаңа тамақтану стандарты қолданысқа енгізілді. Ол рациондағы қант пен тұз мөлшерін азайтуды, сондай-ақ көкөністер, жемістер және сүт өнімдерінің үлесін арттыруды көздейді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 09 Sep 2026 11:18:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/3KmV0m7Z.jpg"   type="image/jpeg"   length="179577"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Елімізде жылжымайтын мүлік мәмілелерін рәсімдеу тәртібі өзгерді]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/elimizde-zhylzhymajtyn-mulik-mamilelerin-rasimdeu-tartibi-ozgerdi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/elimizde-zhylzhymajtyn-mulik-mamilelerin-rasimdeu-tartibi-ozgerdi</guid>
                <description>Жаңа талап «Нотариат туралы» заңның 54-бабында бекітілген.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[8 қыркүйектен бастап Қазақстанда жылжымайтын мүлікке қатысты мәмілелерді нотариалды куәландыру тәртібі өзгерді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Енді мемлекеттік тіркеуге жататын мүлікті иеліктен шығару және кепілге беру туралы шарттар жылжымайтын мүлік орналасқан жердегі нотариуста куәландырылуы тиіс.

Тиісті өзгерістер 2026 жылғы 8 шілдеде қабылданған заңмен енгізілді. Оған сәйкес, мемлекеттік тіркеуге жататын жылжымайтын мүлікті иеліктен шығару және кепілге беру туралы шарттар мүлік орналасқан жерде куәландырылуы қажет.

Құжат шілде айында жарияланып, 60 күнтізбелік күн өткен соң, яғни 2026 жылғы 8 қыркүйекте күшіне енді.

Жылжымайтын мүліктің орналасқан жері нотариустың тиісті нотариаттық әрекетті жүзеге асыра алатын аумағын айқындайды. Заңның 20-бабына сәйкес, нотариаттық округ бір облыстың, республикалық маңызы бар қаланың немесе астананың аумағын қамтиды.

Сонымен қатар «Нотариат туралы» заңның 21-бабына да өзгерістер енгізілді. Енді нотариустың аумақтық қызмет шекарасы сақталуға тиіс нотариаттық әрекеттер тізіміне заңның 54-бабында көзделген әрекеттер де тікелей енгізілді. Нотариаттық кеңседен тыс жерде нотариаттық әрекеттер жасауға да тек тиісті нотариаттық округ шегінде рұқсат етіледі.

Нотариус Карина Төлепова жаңа талаптың азаматтарға іс жүзінде қалай әсер ететінін түсіндірді.


– Енді жылжымайтын мүлікті сату, сыйға тарту немесе кепілге беру кезінде тек сол нысан орналасқан қаладағы немесе өңірдегі нотариусқа жүгінуге болады. Мысалы, Алматыдағы пәтерге қатысты мәміле Алматыдағы нотариуста, ал Шымкенттегі үйге қатысты мәміле Шымкенттегі нотариуста рәсімделуі керек. Мұндай мәмілені басқа қаладағы нотариус арқылы рәсімдеу енді мүмкін емес, – деп түсіндірді нотариус.


Осылайша, жылжымайтын мүлік иесі мен мәміленің екінші тарабы нотариусты таңдаған кезде нысанның орналасқан жерін ескеруі қажет.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Әсем Қабылбекова</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 09 Sep 2026 08:45:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/AB6O1RwF.jpg"   type="image/jpeg"   length="56721"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Мемлекет басшысы Дүниежүзілік кеден ұйымының Бас хатшысымен кездесті  ]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/memleket-basshysy-duniezhuzilik-keden-ujymynyn-bas-hatshysymen-kezdesti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/memleket-basshysy-duniezhuzilik-keden-ujymynyn-bas-hatshysymen-kezdesti</guid>
                <description>Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Ақордада Дүниежүзілік кеден ұйымының Бас хатшысы Иэн Сондерспен кездесу өткізді, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мемлекет басшысы Дүниежүзілік кеден ұйымымен еліміздегі кеден заңнамасын жетілдіру және кедендік әкімшілендіру тиімділігін арттыруға қатысты ынтымақтастық маңызды рөл атқаратынын атап өтті.  

 

Президент Қазақстан Еуразиядағы көлік қатынасын нығайтуға және жүк тасымалына қолайлы жағдай жасауға көп күш-жігер жұмсап жатқанын айтты. Сондай-ақ «ақылды шекара» моделін дәйекті түрде дамытып келе жатқанын, кеден рәсімдерін оңтайландыру үшін цифрлық шешімдер кеңінен қолданылатынын жеткізді.

Иэн Сондерс Дүниежүзілік кеден ұйымы мен Қазақстан арасындағы қарым-қатынас қарқынына жоғары баға беріп, еліміз кедендік әкімшілендіру ісін жетілдіруде, заманауи цифрлық шешімдерді енгізуде және тиісті органдардың институционалдық құзыретін нығайтуда елеулі табысқа жеткеніне тоқталды.

Президент пен Ұйым жетекшісі 30 жылдан аса уақыт бойы табысты ілгерілеп келе жатқан өзара тиімді ынтымақтастықты одан әрі нығайтуға бейіл екенін растады. Бұдан бөлек, әлемдік саудадағы сын-қатерлер мен үдерістер жайында пікір алмасып, сауда-экономикалық байланыстарды кеңейту және Орталық Азия өңірінің көлік-логистика әлеуетін арттыру перспективасына айрықша назар аударды.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Сымбат Айдархан</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 08 Sep 2026 18:48:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/1s6Ax8uL.jfif"   type="image/jpeg"   length="163935"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Жұмыс істеймін деген адамға жұмыс әрдайым табылады – Премьер-министр]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/zhumys-istejmin-degen-adamga-zhumys-ardajym-tabylady-premer-ministr</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/zhumys-istejmin-degen-adamga-zhumys-ardajym-tabylady-premer-ministr</guid>
                <description>Жыл басынан электрондық биржа порталында 845 мың бос жұмыс орны жарияланған.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Жыл сайын елімізге 300 мың шетел азаматы жұмыс істеуге келеді. Бұл туралы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


«Жалпы еңбек нарығындағы жағдай қалай болып жатыр? Қанша вакансия бар? Қандай тенденциялар байқалады?», – деп сұрады Премьер-министр Олжас Бектенов.


Министрдің сөзінше, жыл басынан бері жұмыс берушілер электрондық биржа порталында 845 мың бос жұмыс орындарын жариялады. 


«Оның 432 мыңы – жұмысшы мамандықтар. Жалпы азаматтарымыз 60-70 пайызға дейін портал арқылы жұмыс табады, бірақ 30-40 пайыздай жұмыс орнына адам табылмайды. Сол себептен жұмыс берушілер уақытылы толтыру үшін шетелдік жұмысшыларды тартады. Жыл сайын біздің елімізге 300 мыңдай шетел азаматы жұмыс істеуге келеді», – деді Асқарбек Ертаев. 



«Бір миллионға жуық жұмыс орны бар. Яғни, жұмыс істеймін деп жүрген адамға жұмыс әрдайым табылады», – деді Премьер-министр.


Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі елде жұмыс істеймін деген адамға жұмыс бар екенін айтты.


«Жұмыс тоқтап қалмасын деп мыңдаған мамандарды шетелден алып келуге мәжбүрміз, солай ма? Оны дұрыстап халыққа түсіндіру керек. Елімізде «жұмыс жоқ» деген сөз болмауы керек», – деді Үкімет басшысы Олжас Бектенов.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 08 Sep 2026 11:21:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/kS07bbNO.jpg"   type="image/jpeg"   length="332670"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Бәріміз Президенттің жоғары сенімін ақтауымыз керек – Бектенов]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/barimiz-prezidenttin-zhogary-senimin-aktauymyz-kerek-bektenov</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/barimiz-prezidenttin-zhogary-senimin-aktauymyz-kerek-bektenov</guid>
                <description>Үкімет отырысы өтті.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Премьер-министр Олжас Бектенов Үкіметтің жұмысы озық қарқынмен жүруі керек екенін баса айтты, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Жаңа Конституция заңды күшіне еніп, мемлекетіміз саяси және экономикалық жаңғыруға қадам басқан тарихи кезеңде еліміздің одан әрі әлеуметтік-экономикалық дамуын қамтамасыз ету үшін бәріміз жан-жақты шараларды қабылдауға міндеттіміз, деді Үкімет басшысы.


«Барлық бағыт пен салалар бойынша Мемлекет басшысы қойған міндеттерді жүйелі әрі кешенді түрде жүзеге асыру қажет. «Заң мен Тәртіп» және «Таза Қазақстан» конституциялық қағидаттары әрдайым биік тұруы тиіс. Үкіметтің жұмысы кешенді шараларды қабылдай отырып, озық қарқынмен жүруі керек. Қазір толық жауапкершілікті мойнымызға алып, нақты нәтижелерге қол жеткізу үшін қажетті шешімдерді жедел қабылдайтын уақыт. Бәріміз Президенттің жоғары сенімін толығымен ақтауымыз керек», – деді Олжас Бектенов.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 08 Sep 2026 10:47:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/3iSfgY76.jpeg"   type="image/jpeg"   length="500348"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Президент Дүниежүзілік көшпенділер ойындарындағы спортшылардың еңбегі еленетінін айтты]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/memleket-basshysy-duniezhuzilik-koshpendiler-ojyndaryndagy-sportshylardyn-enbegi-elenetinin-ajtty</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/memleket-basshysy-duniezhuzilik-koshpendiler-ojyndaryndagy-sportshylardyn-enbegi-elenetinin-ajtty</guid>
                <description>Бұл туралы Ақорданың баспасөз қызметі хабарлады. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Президент Қасым-Жомарт Тоқаев өзге елдер басшыларымен бірге ашылу салтанатына қатысқан Дүниежүзілік көшпенділер ойындарының барысын жіті бақылап отыр. 


&quot;Мемлекет басшысы Туризм және спорт министрі Ербол Мырзабосынов арқылы Қазақстан атынан Ойынға қатысушыларға ізгі сәлемін жолдап, достық пен әділдік рухында өтіп жатқан жарыстарда жарқын жеңіс тіледі. Мемлекет басшысы бапкерлер мен чемпиондарға ризашылығын білдірді, сондай-ақ ұлттық құраманың ортақ табысына үлес қосқан барша азаматтың еңбегі еленетінін атап өтті&quot;, – делінген хабарламада.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sat, 05 Sep 2026 18:35:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/sflfOBDE.jpg"   type="image/jpeg"   length="159032"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Президент Вице-Президенттің өкілеттіктері туралы жарлыққа қол қойды]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/prezident-vice-prezidenttin-okilettikteri-turaly-zharlykka-kol-kojdy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/prezident-vice-prezidenttin-okilettikteri-turaly-zharlykka-kol-kojdy</guid>
                <description>Бұл туралы Ақорданың баспасөз қызметі хабарлады. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстан Республикасы Конституциясының 49-бабының 3-тармағына және «Қазақстан Республикасының Президенті туралы» Конституциялық заңға сәйкес ҚАУЛЫ ЕТЕМІН:

1. Қазақстан Республикасының Вице-Президенті:

1) мемлекеттің ішкі және сыртқы саясаты саласындағы стратегиялық сипаттағы бастамаларды әзірлеуді қамтамасыз етеді және оларды Қазақстан Республикасының Президентіне ұсынады;

2) Қазақстан Республикасы Президентінің тапсырмасы бойынша Құрылтаймен, Үкіметпен және басқа да мемлекеттік органдармен, сондай-ақ саяси партиялармен, қоғамдық бірлестіктермен және халықаралық ұйымдармен өзара іс-қимыл жасау кезінде Президент атынан өкілдік етеді;

3) Қазақстан Республикасы Президентінің тапсырмасы бойынша халықаралық іс-шараларға қатысады;

4) Әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлері съезінің хатшылығын басқарады;

5) Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Қазақстанның стратегиялық зерттеулер институтының қызметіне жетекшілік етеді;

6) Мемлекеттік наградалар жөніндегі комиссияның; Азаматтық мәселелері жөніндегі комиссияның; Мемлекеттік символдар мен ведомстволық және оларға теңестірілген өзге де наградалардың геральдикасы жөніндегі республикалық комиссияның; Шетелде кадрларды даярлау жөніндегі республикалық комиссияның; Қазақстан Республикасының әл-Фараби атындағы ғылым және техника саласындағы мемлекеттік сыйлығын беру жөніндегі комиссияның; Қазақстан Республикасының Абай атындағы әдебиет және өнер саласындағы мемлекеттік сыйлығын беру жөніндегі комиссияның; Жастар саясаты жөніндегі кеңестің қызметін қамтамасыз етеді;

7) Қазақстан Республикасы Президентінің тапсырмаларына сәйкес өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

2. Осы Жарлықпен белгіленген өкілеттіктерді іске асыру мақсатында Қазақстан Республикасының Вице-Президенті:

1) өкім шығаруға;

2) өз құзыретіне жататын мәселелер бойынша орталық және жергілікті атқарушы органдарға тапсырма беруге;

3) Қазақстан Республикасы Құрылтайының, Қазақстан Республикасы Үкіметінің, Қазақстан Халық Кеңесінің, Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың отырыстарына қатысуға;

4) өз құзыретіне жататын мәселелер бойынша мемлекеттік органдардан және лауазымды адамдардан қажетті ақпаратты, құжаттарды және басқа да материалдарды сұратуға және алуға;

5) өз құзыретіне кіретін мәселелер бойынша, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Президенті қойған өзге де міндеттерді шешу үшін Қазақстан Республикасы Президенті актілерінің жобаларын әзірлеу үшін ведомствоаралық жұмыс топтарын құруға құқылы.

3. Қазақстан Республикасы Вице-Президентінің қызметін ұйымдық-құқықтық, ақпараттық-талдамалық және өзге де жағынан Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі қамтамасыз етеді деп белгіленсін.

4. Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілеріне енгізілетін, қоса беріліп отырған өзгерістер осы Жарлыққа қосымшаға сәйкес бекітілсін.

5. Қазақстан Республикасының Үкіметі, Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі, Қазақстан Республикасы Президентінің Іс басқармасы белгіленген тәртіппен осы Жарлықтан туындайтын шараларды қабылдасын.

6. Осы Жарлық қол қойылған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.

 

Қазақстан Республикасының Президенті Қ.Тоқаев

Астана, Ақорда, 2026 жылғы 5 қыркүйек

№ 1452
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sat, 05 Sep 2026 13:15:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/j5AgrbS0.jpeg"   type="image/jpeg"   length="81656"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Транскаспий бағыты бойынша тасымал көлемі 5,6 есеге өсті]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/transkaspij-bagyty-bojynsha-tasymal-kolemi-5-6-esege-osti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/transkaspij-bagyty-bojynsha-tasymal-kolemi-5-6-esege-osti</guid>
                <description>Теңіз инфрақұрылымын дамыту Қазақстанның халықаралық логистикадағы рөлін одан әрі нығайтуға бағытталған.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстандық теңіз порттарының жиынтық қуаты бүгінде 21,8 млн тоннаны құрайды, ал 2030 жылға қарай оны 30 млн тоннаға дейін арттыру жоспарлануда. Соңғы бес жылда Транскаспий халықаралық көлік бағыты бойынша тасымалдау көлемі 5,6 есеге – 800 мыңнан 4,5 млн тоннаға дейін ұлғайды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Ақтау және Құрық порттарын дамыту, жаңа терминалдар салу, түбін тереңдету жұмыстарын жүргізу, айлақтарды реконструкциялау және теңіз флотын кеңейту жалғасуда. 2029 жылға дейін құрғақ жүктер мен контейнерлік кемелерді қоса алғанда тағы 8 жаңа кеме сатып алу жоспарлануда. Кешенді жаңғырту Транскаспий бағыты мен «Солтүстік – Оңтүстік» халықаралық көлік дәлізінің өткізу қабілетін жыл сайын 6 млн тоннадан 10 млн тоннаға дейін ұлғайтуға мүмкіндік береді.

E-Joldar және Smart Cargo цифрлық платформалары тасымалдарды басқарудың жаңа деңгейін қамтамасыз етеді.

Президент Жолдауын жүзеге асырудың негізгі бағыттарының бірі көлік саласына заманауи цифрлық технологияларды енгізу болып саналады. E-Joldar цифрлық платформасын құру жұмыстары жалғасуда. Ол автомобиль жолдарын салу және жөндеу барысын бақылауды қамтамасыз етеді, сонымен қатар көлік ағындарын цифрлық бақылау жүйесі дамытылып, өткізу пункттері жаңғыртылуда, интеллектуалды логистикалық шешімдер енгізіліп, тасымалдарды басқарудың бірыңғай цифрлық экожүйесі қалыптастырылуда.

Smart Cargo цифрлық платформасын енгізу, жасанды интеллект технологияларын қолдану, мультимодальды тасымалдарды дамыту және Мемлекет басшысының тапсырмаларына сәйкес жүктердің «жасыл дәліз» қағидаты бойынша жедел өтуіне жағдай жасау айрықша маңызға ие.

Көлік саласын жаңғырту жолдарды, теміржолдарды, авиацияны, порттарды, жылжымалы құрамды және цифрлық сервистерді қамтиды. Бұл инфрақұрылымның өткізу қабілетін кеңейтеді, жүк және жолаушылар тасымалын жеделдетеді әрі аймақтардың байланысын арттырады.  Мемлекет басшысының тапсырмаларын орындау Қазақстанның транзиттік әлеуетін күшейтіп, халықаралық дәліздерді дамытады және Еуразияның негізгі көлік-логистикалық тораптарының бірі ретінде елдің позициясын нығайтады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sat, 05 Sep 2026 12:06:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/e1XAnKMu.jpg"   type="image/jpeg"   length="343601"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан авиациялық хабтарды дамытуда]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-aviaciyalyk-habtardy-damytuda</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-aviaciyalyk-habtardy-damytuda</guid>
                <description>Үкімет Президент тапсырмаларын орындау аясында көлік саласын дамытудың кешенді бағдарламасын жүзеге асырып келеді. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Президент Қасым-Жомарт Тоқаев «Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан: өзекті мәселелер және оны түбегейлі цифрлық өзгерістер арқылы шешу» атты Қазақстан халқына Жолдауында көлік-логистика саласын одан әрі дамыту және жаңғыртудың маңыздылығына тоқталды. Мемлекет басшысы автомобиль және теміржол магистральдарын жаңғырту жұмыстарын жеделдетуді, авиациялық хабтарды, теңіз инфрақұрылымын, контейнерлік тасымалдарды, цифрлы логистикалық сервистерді және халықаралық көлік дәліздерін дамытуды тапсырды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Ол автомобиль, теміржол, авиация және теңіз көлігін қамтиды. Сонымен қатар салаға цифрлық технологиялар белсенді енгізіліп, халықаралық бағыттар кеңейтіліп, Қазақстанның Еуразиядағы көлік-логистикалық торап ретіндегі рөлі артып келеді.

Бүгінде көлік саласы ұлттық экономиканың негізгі драйверлерінің біріне айналып, елдің жалпы ішкі өнімінің шамамен 6,1%-ын қалыптастырып отыр. Соңғы бес жылда саланың жалпы өнімі үш есеге жуық өсіп, 14 трлн теңгеден асты. Бұл тасымал көлемінің тұрақты өсуін, инфрақұрылымды ауқымды жаңғыртуды және Қазақстанның транзиттік тартымдылығының артып келе жатқанын көрсетеді.

Азаматтық авиацияны дамыту Мемлекет басшысының тапсырмаларын жүзеге асырудың негізгі бағыттарының бірі болып қала береді. Кейінгі бес жылда Қазақстанның авиациялық қауіпсіздік саласындағы ICAO стандарттарына сәйкестік деңгейі 95,7%-ға жетті. Қазақстанмен тікелей әуе қатынасы бар елдердің саны 25-тен 32-ге дейін, ал халықаралық бағыттардың саны 74-тен 161-ге дейін артты.

Әуежай инфрақұрылымын жаңғырту жұмыстары да ауқымды түрде жалғасуда. 2026 жылы Арқалық әуежайын жаңғырту жұмыстары аяқталып, Астана, Алматы және Қостанай бағыттарындағы тұрақты әуе рейстері қайта жанданды.

Жыл соңына дейін Зайсан және Катонқарағай аудандарында, сондай-ақ Кендірлі курорттық аймағында жаңа әуежайлардың құрылысын аяқтау жоспарланып отыр.

2029 жылға дейін Астана, Алматы, Шымкент, Тараз, Ақтөбе, Орал және Жезқазған қалаларында ұшу-қону жолақтарын салу және реконструкциялау, сондай-ақ еліміздің ірі әуежайларының терминалдарын жаңғырту көзделген. Бұл жобаларды жүзеге асыру әуежайлардың өткізу қабілетін арттыруға, жолаушыларға қызмет көрсету сапасын жоғарылатуға және заманауи авиациялық хабтарды қалыптастыру үшін жағдай жасауға мүмкіндік береді.

Сонымен бір мезгілде халықаралық тасымалдардың географиясы да кеңеюде. Жыл басынан бері Армения, Кипр, Қытай, Моңғолия, Грузия, Әзірбайжан, Польша, Түркия, Өзбекстан және Ресей бағыттары бойынша жаңа рейстер ашылды. Жыл соңына дейін Алматы – Үргеніш, Алматы – Токио, Ақтөбе – Баку, Алматы – Чунцин, Ханой – Алматы – Прага және Астана – Инин, Орал – Мәскеу бойынша жаңа бағыттар іске қосылады деп күтілуде.

2025 жылдың қорытындысы бойынша авиакомпаниялар 15,4 млн жолаушы тасымалдады, әуежайлар 31,8 млн адамға қызмет көрсетті және 173,3 мың тонна жүкті өңдеді. Осылайша саладағы оң серпін сақталып отыр.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sat, 05 Sep 2026 11:45:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/Q3o4szhW.jpg"   type="image/jpeg"   length="130194"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Мектеп формасына қойылатын талаптар күшейтіледі]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/mektep-formasyna-kojylatyn-talaptar-kushejtiledi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/mektep-formasyna-kojylatyn-talaptar-kushejtiledi</guid>
                <description>Отандық өндірушілерді қолдау шаралары күшейтіледі.
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мемлекеттік сатып алу отандық жеңіл өнеркәсіп кәсіпорындары үшін қолжетімді болады, қазақстандық шикізатты пайдалануға қойылатын талаптарды арттыру, ал мектеп формасының сапасына қойылатын талаптарды ұлттық стандарттар деңгейінде бекіту жоспарлануда. Сонымен қатар өнімді сертификаттау және зертханалық сынау үшін бизнес шығындарын азайту ұсынылады, деп жазады inbusiness.kz сайты.

Үкіметте Премьер-министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің төрағалығымен өткен жеңіл өнеркәсіп өкілдерімен кезекті кездесуде жеңіл өнеркәсіпті қолдау және дамыту бойынша қосымша шешімдер пакеті ұсынылды. Ол тамыз айының басында вице-премьермен кездесуде айтылған отандық өндірушілердің ұсыныстарын ескере отырып дайындалды.

Негізгі шешімдердің бірі – мемлекеттік қорғаныс тапсырысына қатысты. Жеңіл өнеркәсіп тауарларын сатып алу кезінде шикізаттың елішілік құндылығына қойылатын талаптарды кезең-кезеңімен арттыру ұсынылады. Бұл қазақстандық шикізатты пайдалануды ұлғайтуға және жергілікті өндірушілердің неғұрлым тұрақты жүктемесін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

Мемлекеттік сатып алуда отандық кәсіпорындардың мүмкіндіктерін кеңейту жоспарлануда. Ол үшін «Еңбек» РМК-ның қылмыстық-атқару жүйесі арқылы бір көзден сатып алынатын жеңіл өнеркәсіп тауарларының тізбесін қайта қарау ұсынылады. Тізімде отандық кәсіпорындарға мемлекеттік сатып алуға неғұрлым кең қолжетімділікті ашып, ұйымның ішкі қажеттіліктері үшін ғана өнім қалдыру ұсынылады.

Өзгерістер мектеп формасына да әсер етеді. Оның сапасына қойылатын талаптарды Ұлттық стандарттарға сәйкестікті нормативтік тұрғыдан бекіту арқылы күшейту ұсынылады.

Сертификаттау және зертханалық сынақтардың құны да қарастырылды. Өткен кеңесте бизнес өкілдері мемлекеттік сатып алуға қатысу үшін өнімді сертификаттаудың жоғары құнын атап өтті. Саланың ұсыныстарын ескере отырып, өнімді сынауға белгіленген тарифтерді көздейтін әдістемені әзірлеу туралы шешім қабылданды. Бұл қызметтердің құнын ашық етіп, өндірушілердің шығындарын төмендетуі керек.

Жедел шараларды заңға тәуелді актілер деңгейінде, жүйелі шараларды заңнамаға өзгерістер енгізу арқылы іске асыру жоспарлануда.

Сонымен қатар, жеңіл өнеркәсіпті дамыту жөніндегі кешенді жоспар шеңберінде Салық кодексіне және басқа да заңнамалық актілерге түзетулер пакеті дайындалды.

Негізгі құралдардың бірі – локализацияны жақсарту туралы келісім жасау. Өзіне тиісті міндеттемелерді қабылдаған кәсіпорындар салық жеңілдіктеріне, оның ішінде объектілердің орналасқан жеріне қарамастан, экстерриториялылық туралы норма есебінен құқық алады.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"></dc:creator>
                <pubDate>Sat, 05 Sep 2026 09:14:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/0BWtS3rV.png"   type="image/png"   length="3416444"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Елдегі миллиондаған баланың көру қабілеті бұзылған болуы мүмкін]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/eldegi-milliondagan-balanyn-koru-kabileti-buzylgan-boluy-mumkin</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/eldegi-milliondagan-balanyn-koru-kabileti-buzylgan-boluy-mumkin</guid>
                <description>Қазақстанда жыл сайын көз ауруы жасарып барады. 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақ көз аурулары ғылыми-зерттеу институтының зерттеуінше, миопия мектеп оқушылары арасындағы офтальмологиялық аурулардың тізімінде бірінші орынға шыққан. Қалалық мектептерде көрсеткіш тіпті 30 пайызға жетті. Демек, келешек ұрпақтың жанары суалып бара жатқандай әсер қалдырады, деп жазады inbusiness.kz тілшісі.

Офтальмологтардың айтуынша, қазір оқушылардың 70-80 пайызының көру қабілеті бұзылуы мүмкін, тіпті елдегі әрбір бесінші бала алыстан көре алмайды деген болжам да бар. Мамандар тек институттың жеке зерттеуімен шектелуге болмайтынын айтады, елде орталықтандырылған статистика болмағандықтан, көрсеткіш бұдан да жоғары болуы мүмкін.

Өкініштісі, қазір елімізде көзі нашар көретін 17 жасқа дейінгі 3 мыңнан аса бала мүгедектікке тіркелген, оның 300-ге жуығы әлі 3 жасқа да толмаған. Денсаулық сақтау министрлігінің штаттан тыс бас офтальмологы Тұрсынгүл Ботабекова да миопияның маңызды мәселеге айналғанын айтып, көрсеткіштің ресми статистикадан да жоғары болуына негіз бар екенін жеткізді.


– Елімізде балалар миопиясын толық қамтитын, орталықтандырылған эпидемиологиялық база әлі де жеткіліксіз. Былтырғы дерек бойынша профилактикалық офтальмологиялық тексерумен барлық бала толық қамтылмаған. 17 жасқа дейінгі балалардың офтальмологиялық тексерумен қамтылуы шамамен 70%-ға жеткен, мектеп оқушыларының қамтылуы небәрі 50% болған. Демек барлық баланың көру жағдайы бірдей деңгейде тексерілді деу қиын. Нақты жағдай ресми статистикадан жоғары болуы мүмкін деген пікір шындыққа жақын, – дейді маман.


Офтальмологтың айтуынша, қалалық мектептердегі миопияның 30%-ға жетуі туралы дерек жекелеген зерттеулер мен өңірлік бақылауларда кездеседі. Елдегі барлық қала мектебінде 30% деген көрсеткішті дәлелді түрде айту үшін бірыңғай ұлттық эпидемиологиялық зерттеу қажет. Офтальмолог мәселенің, шынымен де өзекті екенін растап отыр, әсіресе елде балалар арасындағы көз ауруларының ішінде рефракция мен аккомодация бұзылыстары алғашқы орында тұр.

Тұрсынгүл Ботабекова елдегі бірыңғай ұлттық деректер жүйесін қалыптастыру жоспарда тұрғанын айтты. Қай өңірлерде миопия жиі кездеседі, қай жаста көбірек басталады, қаншасы жылдам үдейді, қанша балада жоғары дәрежелі миопия бары алда ашық жарияланбақ. Бұл үшін мемлекеттік және жеке медициналық ұйымдардағы деректерді біртұтас жүйеге біріктіру керек.

Ресми деректерге қарасақ, 2025 жылы профилактикалық офтальмологиялық тексеруден өткен балалар арасында алғаш рет миопия диагнозы анықталғандардың саны 32 892 балаға жеткен. Бұл 2024 жылғы 27 177 жағдаймен салыстырғанда айтарлықтай жоғары. Былтыр балалар арасында алғаш рет анықталған көз ауруларының жалпы саны 53 202 жағдайға жеткен.

Министрліктің мәліметінше, амбулаториялық деңгейде балалар арасында ең жиі кездесетін көз ауруларының қатарына миопия, қылилық, катаракта және глаукома жатады. Қазір 30 мыңға жуық бала динамикалық бақылауда тұр, оның ішінде 25 мыңнан аса балада рефракция және аккомодация бұзылыстары анықталған. Онымен қоса, миопия диагнозымен 18 мың бала есепке алынған екен.

Былтыр жалпы көз ауруларына байланысты 388 830 бала медициналық көмек алған, ал бүгінге дейін 1,3 миллионнан аса балаға медициналық көмек көрсетіліпті.

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының ақпарынша, әлемде әр минут сайын 1 бала жанарын жоғалтады екен. Сол себепті көз ауруларын алдын алудың бір жолы – уақытылы скринингтен өту. Қазіргі профилактикалық тексеру баланың белгілі жас кезеңдерінде жүреді. Қолданыстағы тәртіп бойынша балалар 6 айлық, 1, 3, 6, 10, 12, 13, 15 және 16 жасында профилактикалық тексеруден өтеді. Енді 2026-2030 жылдарға арналған «Қазақстан балалары» тұжырымдамасы аясында жаңа скрининг түрі енгізілмек. Біз Тұрсынгүл Ботабековадан жаңа скринингтің ерекшелігін сұраған едік.


– Қазір профилактикалық тексерулер жүйесіне өзгерістер енгізу мәселесіне көңіл бөліп жатырмыз. Менің ойымша, жаңа скринингтің басты ерекшелігі мынада болуға тиіс. Біріншіден, баланың тек көру өткірлігін анықтаумен шектелмеуіміз керек. «Кестені көре ме, көрмей ме?» деген көрсеткішті бағалау жеткіліксіз. Скрининг кезінде рефракциялық бұзылыстарды, миопияның ерте белгілерін, оның даму қаупін, қажет болған жағдайда көздің өсу динамикасын ерте анықтау, толықтай сапалы тексеру қажет, – дейді ол.


Маманның сөзінше,  балада миопия жаңадан анықталса, жылдам үдеп кетсе, ата-анасында жоғары дәрежелі миопия бар болса, көру жүктемесі жоғары болса, онда бұл балалар да жүйелі динамикалық бақылауға алынуға тиіс.


– Скринингтен кейінгі бақылау жүйесін күшейтуіміз керек. Скринингтің мақсаты тек ауруды анықтау емес. Ең маңыздысы – баланы офтальмологқа уақытылы бағыттау және оның жағдайын жүйелі бақылау. Елде балаларға офтальмологиялық көмекті ұйымдастыру үшін арнайы маршрут бекітілген, сонымен қатар өңірлерде балалардың көруін қорғау кабинеттері мен заманауи диагностикалық мүмкіндіктерді дамыту жоспарланып отыр, – дейді Т.Ботабекова.


Бұл скрининг түрі келер жылдан бастап іске аспақ.  Оның көмегімен нәресте өмірінің алғашқы кезеңінде-ақ туа біткен катаракта, глаукома, ретинобластома, шыны тәрізді дененің патологиясы және көру ағзасының басқа да туа біткен бұзылыстарын ерте анықтау жоспарланған.

Офтальмолог балалар арасындағы көз ауруының артуына бірнеше себеп әсер етіп жатқанын да айтып өтті. Әрине, басты себептің бірі – экран уақытының артуы, көзге түсетін жүктеменің жоғарылауы, одан соң оқу жүктемесінің де әсері. Көптеген бала көзінің нашарлағанын бірден байқамауы мен ата-анасына айтпай жүруі де дертті асқындырып жібереді, бұл ретте ата-ана мен мұғалімдер баланың саулығына көңіл бөлгені абзал. Маман шалғай өңірлерде офтальмологтардың жетіспеуін де басты себеп ретінде қарастырады.


– Елімізде балалар офтальмологтарымен қамтамасыз етілу деңгейі орта есеппен 85,39 пайызға тең. Алайда мамандардың басым бөлігі ірі қалаларда шоғырланған. Мысалы, балалар офтальмологтарының шамамен 40 пайызы Астана мен Алматы қалаларында орналасқан, ал бірқатар өңірлерде маман тапшылығы байқалады. Сондықтан ауылдық және шалғай аймақтардағы балалардың сапалы офтальмологиялық диагностикаға қолжетімділігін арттыру маңызды, – дейді  ол.


Түйіндей келгенде, елде заманауи скринингті, ерте диагностиканы, динамикалық бақылауды, ұлттық статистиканы және халықтың ақпараттануын шұғыл бір жүйеге біріктіру қажет. Сонда ғана балалар арасындағы көру қабілетінің төмендеуін дер кезінде анықтап, оның ауыр түрлерінің алдын ала алуға мүмкіндік тумақ. Әйтпесе бұрын қарттыққа ғана тән болған дерт жас ғұмырды да әуреге салуы мүмкін.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Хақназар Жалғас</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 04 Sep 2026 12:15:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/lPwOYCi7.jpg"   type="image/jpeg"   length="87908"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ұлттық банк базалық мөлшерлемені 16,25%-ға дейін төмендетті]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/ulttyk-bank-bazalyk-molsherlemeni-16-25-ga-dejin-tomendetti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/ulttyk-bank-bazalyk-molsherlemeni-16-25-ga-dejin-tomendetti</guid>
                <description>Базалық мөлшерлеме бойынша кезекті жоспарлы шешім 23 қазанда жарияланады.

 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Ұлттық банк базалық мөлшерлемені 16,75%-дан 16,25%-ға дейін төмендетті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Ұлттық банк базалық мөлшерлемені +/- 1 п.т. дәлізімен жылдық 16,25% деңгейінде белгілеу туралы шешім қабылдады. Жылдық инфляцияның қарқыны биылғы тамызда 9,8%-ға дейін баяулады. Дезинфляциялық процес 11 ай қатарынан жалғасып келеді. Азық-түлік инфляциясы 9,5%-ға дейін төмендеді. Оған жеміс-жидек пен көкөністің айтарлықтай арзандағаны мен импорттық тауар бағасының төмендегені әсер етті. Азық-түлікке жатпайтын инфляция қарқыны теңге бағамының нығаюы аясында 11,4%-ға дейін баяулады.

Сервистік инфляция реттелмейтін қызметтер бағасының өсу қарқыны біршама баяулағандықтан 8,9%-ға дейін төмендеді. Айлық инфляция тамызда 0,6% (шілдеде 0,6%), маусымдық факторлар ескерілмегенде 0,9% (шілдеде 0,7%) болды. Базалық инфляция 0,7% деңгейінде сақталды.


«Халықтың алдағы бір жылға инфляцияны күтуі шілдеде 12,1% (маусымда 13,4%) болды. Себебі ҚҚС артуына, ТКШ тарифтері мен азық-түлік бағасының өсуіне байланысты алаңдаушылық сейіле бастады. Бұл ретте күтулерде жанар-жағармай бағасының өсу факторының ықпалы күшейді. Нарықтағы кәсіби қатысушылардың 2026 жылдың соңына күтулері 10% деңгейінде сақталып отыр. Сыртқы секторда жағдай әлі де тұрақсыз. Таяу Шығыста жалғасып жатқан қақтығыс энергия көздері бағасының жоғары қалыптасуына жағдай жасап, сыртқы инфляциялық қысымды күшейтіп тұр. Мұндай жағдайда жетекші орталық банктердің риторикасы қатаң сипатта сақталады. Азық-түліктің әлемдік бағасы дәнді дақылдар мен өсімдік майы есебінен біршама өсті, бұл ретте еттің бағасы ұзақ уақыт ішінде алғаш рет төмендеді», – деп хабарлады Ұлттық банк.


Инфляцияның 2026 жылға болжамы өзгерген жоқ: ол 9-11% аралығында болады деп күтіледі. Баға өсімінің баяулауына ұстамды қатаң ақша-кредит шарттары мен теңгенің нық айырбастау бағамы ықпал етеді.

Қосымша тежеуші әсерді 2026 жылғы қыркүйекте ең төменгі резервтік талаптарды арттырудың соңғы кезеңі қамтамасыз етеді, делінген ақпаратта.

Базалық мөлшерлеме бойынша кезекті жоспарлы шешім 23 қазанда Астана қаласының уақытымен сағат 12:00-де жарияланады.

Айта кету керек, бұған дейін Ұлттық банк базалық мөлшерлемені 16,75%-ға төмендеткенін жазғанбыз.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 04 Sep 2026 12:06:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/5gMDCuMF.jpeg"   type="image/jpeg"   length="115302"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Ел экономикасы жеті айда 4,1%-ға өсті]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/el-ekonomikasy-zheti-ajda-4-1-ga-osti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/el-ekonomikasy-zheti-ajda-4-1-ga-osti</guid>
                <description>Бірнеше салада оң динамика байқалып отыр.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[2026 жылдың қаңтар-шілде айларында Қазақстан экономикасы 4,1%-ға өсті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 

Ұлттық статистика бюросының алдын ала дерегіне қарағанда, бұл бірінші жартыжылдықтағы көрсеткіш деңгейінде. Мұнай өндірудің 8,9%-ға (53,2 млн тонна) төмендеуіне және жаһандық нарықтың құбылмалылығына қарамастан, өсу орнықтылығында көрінетін оң динамикаға қол жеткізілді. Экономикалық өсу шикізаттық емес сектор есебінен қолдау тауып, ҰЭМ-нің есептеуінше, биылғы жеті айда 5,4%-ға өскен.
 
Үкіметтің мәліметінше, өңдеу өнеркәсібі 9,0% жоғары өсу қарқынын көрсетті. Өсу қарқыны бойынша көшбасшы салалар: фармацевтика – 38,5%, дайын металл бұйымдары – 35%, химия өнеркәсібі – 26,9%, машина жасау – 22%, тамақ өнімдерін өндіру – 13,9%, құрылыс материалдары – 9,4%. Басқа секторлар бойынша өсім динамикасы: құрылыс – 15,3%, көлік және қоймалау – 7,4%, сауда – 5,9%, ауыл шаруашылығы – 5%, байланыс – 4,3%. 


«Айта кету керек, алдыңғы жылдары экономиканың өсу қарқыны шикізат секторының динамикасына қатты тәуелді болды. Өндірудің баяулауы ЖІӨ-нің өсуін тежесе, жеделдеуі, сәйкесінше, күшті өсу қарқынына жол ашты. Өнеркәсіптік әлеуетті нығайтып, даму институттарының рөлін күшейту, транзиттік, автомобиль және теміржол инфрақұрылымын дамытып, отандық тауар өндірушілер мен ШОБ-ты қолдау, шикізаттық емес бағыттарға инвестицияларды арттыру арқылы экономиканы кезең-кезеңімен әртараптандыру соңғы жылдары экономикадағы мұнай секторының рөлін айтарлықтай төмендетті (2025 жылғы қорытынды бойынша ЖІӨ құрылымындағы мұнай өндіру үлесі 7,8%-ға дейін қысқарған)», – деп хабарлады Үкіметтің баспасөз қызметі.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Fri, 04 Sep 2026 10:19:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/5eqQXgnQ.jpeg"   type="image/jpeg"   length="147439"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан мен Лаос президенттері шағын құрамда келіссөз жүргізді]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-men-laos-prezidentteri-shagyn-kuramda-kelissoz-zhurgizdi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-men-laos-prezidentteri-shagyn-kuramda-kelissoz-zhurgizdi</guid>
                <description>Бұл туралы Ақорданың баспасөзі мәлімдеді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мемлекет басшысы мәртебелі мейманға ілтипат білдіріп, Лаос Президентінің Қазақстанға жасап отырған алғашқы сапарын тарихи оқиға деп атады, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


– Келесі жылы екі елдің арасындағы дипломатиялық қатынастың орнағанына 30 жыл толуын атап өтеміз. Бұл – үлкен меже. Елдеріміздің қарым-қатынасы достық сипатқа ие. Екі мемлекет халықаралық аренада, ең алдымен, БҰҰ аясында тығыз жұмыс істеп отыр. Лаос мемлекеті біздің Азиядағы өзара іс-қимыл және сенім шаралары кеңесінде көтерген бастамаларымызды қолдады. Ол үшін ризашылығымызды білдіреміз. Бұл – Сіздің Қазақстанға жасаған алғашқы сапарыңыз. Осы сапардың нәтижесі бойынша қол жеткізілген уағдаластықтарды іске асыруға екі ел үкіметтері белсенді түрде кіріседі деп ойлаймын, – деді Президент.


Мемлекет басшысы Лаосты Қазақстанның Оңтүстік-Шығыс Азиядағы маңызды әрі сенімді серіктесі деп санайтынын жеткізді.

Сондай-ақ Лаос елінің экономикасы соңғы жылдары тұрақты өсіп келе жатқанына, әсіресе, энергетика, ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп және туризм салалары бойынша зор нәтижеге қол жеткізгеніне назар аударды.

Тхонглун Сисулит достас қазақ еліне арнайы сапармен келуге шақырғаны үшін Президент Қасым-Жомарт Тоқаевқа алғыс айтты


– Президент мырза, сапар кезінде еліңіздің жан-жақты дамығанына, Сіздің басшылығыңызбен ауқымды өзгерістер жүргізіліп жатқанына куә болдым. Қазақстанға Лаос Президенті ретінде ресми сапармен келіп, Сізбен жүздесу – мен үшін зор мәртебе. Бұл сапар екіжақты қарым-қатынасымызға елеулі үлес қосатынына кәміл сенемін. Келіссөз барысында көптеген мәселені талқылап, өзара ынтымақтастықтың перспективті бағыттарын айқындаймыз әрі алдағы ортақ жұмысты ақылдасамыз деп ойлаймын, – деді Лаос Президенті.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Бақытбек Мейірім</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 03 Sep 2026 12:50:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/EeqxKFra.jpg"   type="image/jpeg"   length="110535"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Нұрлыбек Нәлібаев Премьер-министрдің бірінші орынбасары болып тағайындалды]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/nurlybek-nalibaev-premer-ministrinin-birinshi-orynbasary-bolyp-tagajyndaldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/nurlybek-nalibaev-premer-ministrinin-birinshi-orynbasary-bolyp-tagajyndaldy</guid>
                <description>Бұл туралы Ақорданың баспасөзі мәлімдеді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің бірінші орынбасары болып тағайындалды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.


Мемлекет басшысының Жарлығымен Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің бірінші орынбасары лауазымына тағайындалды, – делінген Жарлықта.


Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев 1976 жылы Қызылорда облысында дүниеге келген.

Қазақ мемлекеттік аграрлық университетін және Қазақ гуманитарлық заң университетін бітірген.

Еңбек жолын 1997-1998 жылдары «Казахойл-коммерция» ЖШС-де мұнай және мұнай өндірісі жөніндегі сарапшы қызметінен бастаған.

1998-2005 жж. жеке коммерциялық құрылымдарда басшылық қызметтер атқарды.

2005-2007 жж. Қызылорда қаласы әкімінің орынбасары, бірінші орынбасары болды.

2007-2008 жж. Қызылорда облысы әкімі аппаратының басшысы қызметін атқарды.

2008-2013 жж. Қызылорда облысы, Шиелі ауданының әкімі болды.

2013-2021 жж. Қызылорда қаласының әкімі қызметін атқарды.

2021 жылы Премьер-министр Кеңсесінің Өңірлік даму бөлімінің меңгерушісі болып тағайындалды.

2022 жылдан бүгінге дейін Қызылорда облысының әкімі қызметін атқарды.

2026 жылғы 6 мамырдан 2026 жылдың 28 тамызына дейін  Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің бірінші орынбасары болды. 

Марапаттары:

– «Құрмет» ордені (2011);

– «Парасат» ордені (2016);

– Қазақстанның құрметті құрылысшысы атағы.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Бақытбек Мейірім</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 03 Sep 2026 10:38:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/sGeaSURI.jpg"   type="image/jpeg"   length="119566"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Бүгін елімізде Қазақ тазысы мен төбеті күні алғаш рет аталып өтіп жатыр]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/bugin-elimizde-kazak-tazysy-men-tobeti-kuni-algash-ret-atalyp-otip-zhatyr</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/bugin-elimizde-kazak-tazysy-men-tobeti-kuni-algash-ret-atalyp-otip-zhatyr</guid>
                <description>Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев тазы тұқымын сақтап, көбейтуге және оны халықаралық деңгейде насихаттауға айрықша мән береді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Құмай тазы – жеті қазынамыздың бірі, бойында адалдық, ептілік пен тектілік қасиеттері ұштасқан төл мәдениетіміздің асыл мұрасы, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Ғасырлар бойы Ұлы дала төсінде көшпенділер тұрмысымен біте қайнасқан тазы мен төбет бізді тарихымызбен және туған жер мен өскен ортасын қадір тұтқан ата-баба дәстүрімен байланыстырады.

Президент тапсырмасымен соңғы жылдары бұл бағытта жүйелі жұмыс атқарылды. Қазақы ит тұқымдарын сақтау және өсімін молайту туралы заң қолданысқа енді. Еліміз Халықаралық кинология федерациясының мүшелігіне қабылданды. 2024 жылы қазақ тазысы халықаралық деңгейде алдын ала мойындалды. Қазақстан осы тұқымның шыққан жері ретінде ресми түрде бекітілді.

Бүгінде құмай тазыларымыз әлемдік ірі көрмелерде жүлделі орындар алып жүр. Асыл тұқымды итті көбейту қарқын алып, тазы асыраушылар қатары артып келеді. Қазақы ит тұқымдары ұлттық орталығының құрылысы аяқталуға жақын.

Тарихи мұрамыз бен ұлттық салт-дәстүрімізді құрметтеу, табиғатты аялау – Ата заңымызда құндылықтар ретінде айқындалған.

Қазақ тазысы мен төбеті күнін атап өту – бірегей мұрамызды әлемге дәріптеуге септігін тигізетін маңызды қадам.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Бақытбек Мейірім</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 03 Sep 2026 10:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/4sC7ANud.png"   type="image/png"   length="2316012"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстан мен Корея жаңа жобалар арқылы стратегиялық серіктестікті күшейтпек]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-men-koreya-zhana-zhobalar-arkyly-strategiyalyk-seriktestikti-kushejtpek</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-men-koreya-zhana-zhobalar-arkyly-strategiyalyk-seriktestikti-kushejtpek</guid>
                <description>Тараптар жасанды интеллект, білім беру салаларындағы ынтымақтастықты күшейтпек.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Қазақстан мен Корея Республикасы стратегиялық әріптестікті өнеркәсіп, жасанды интеллект, инфрақұрылым және білім беру салаларындағы жаңа жобалар арқылы кеңейтуді көздеп отыр, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің орынбасары Арман Исағалиев Корея Республикасы Сыртқы істер министрлігінің Солтүстік-Шығыс және Орталық Азия бюросының бас директоры Нам Джинмен кездесті.

Кездесуде екі ел арасындағы саяси диалогтың, сауда-экономикалық және мәдени-гуманитарлық ынтымақтастықтың тұрақты дамып келе жатқаны атап өтілді.

Арман Исағалиев Қазақстанның екіжақты ынтымақтастықты өнеркәсіптік кооперация, жасанды интеллект, инфрақұрылым, білім беру және басқа да перспективалы бағыттардағы нақты әрі өзара тиімді жобалармен толықтыруға мүдделі екенін айтты.

Өз кезегінде корей тарапы практикалық ынтымақтастықты жандандыруға және ортақ басымдықтарды ілгерілету үшін жоғары деңгейдегі саяси диалогты жалғастыруға дайын екенін жеткізді.

Кездесуде «Орталық Азия – Корея Республикасы» ынтымақтастық форумы аясындағы өзара іс-қимылға да ерекше назар аударылды.


– Кездесу қорытындысы бойынша тараптар биік және жоғары деңгейлердегі екіжақты және көпжақты іс-шараларды дайындау бойынша тығыз үйлестіруді жалғастыруға уағдаласты, – делінген хабарламада.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Бақытбек Мейірім</dc:creator>
                <pubDate>Thu, 03 Sep 2026 08:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/iVlLe243.jpg"   type="image/jpeg"   length="237077"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[ Қазақстан мен Қытай арасында ықпалдастықтың жаңа белесі басталды – Президент]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-men-kytaj-arasynda-ykpaldastyktyn-zhana-belesi-bastaldy-prezident</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/kazakstan-men-kytaj-arasynda-ykpaldastyktyn-zhana-belesi-bastaldy-prezident</guid>
                <description>Екі ел арасындағы қарым-қатынас қазіргі таңда бұрын-соңды болмаған жоғары деңгейге көтерілді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Астана Бейжіңмен мәңгілік жан-жақты стратегиялық серіктестікті дәйекті түрде нығайтуға, оны жаңа мазмұнмен толықтырып, ынтымақтастыққа жаңа жол ашуға әзір, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Бұл туралы Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Синьхуа агенттігіне берген жазбаша сұхбатында мәлімдеді.

Президент Қытай мен Қазақстанды ортақ шекара мен сан ғасырлық тату көршілік тарихы байланыстыратынын атап өтті.


– Қазақ халқы «Жолы бірдің – жүгі бір» дейді. Екі ел арасындағы дәл осындай қарым-қатынас халықтарымыздың түпкі мүдделеріне сай келеді әрі бүкіл Еуразия кеңістігіндегі бейбітшілік пен тұрақтылықты қамтамасыз ететін маңызды фактор саналады. Стратегиялық серіктестігіміздің шын мәнінде жан-жақты сипат алғанын ерекше атап өткім келеді. Ол сауда, инвестиция, энергетика мен көліктен бастап, өнеркәсіптік кооперация, ауыл шаруашылығы, цифрландыру, медицина, ғылым, білім және мәдениетке дейінгі барлық негізгі саланы қамтып отыр, – деді Президент.




Қасым-Жомарт Тоқаев екіжақты сауда жаңа рекордтық көрсеткішке жеткеніне тоқталды. Қытай Қазақстанның сыртқы сауда серіктестері арасында бірінші орында тұр. Тағы бір стратегиялық бағыт – көлік және логистика. Қазақстан – Шығыс пен Батысты тоғыстырып жатқан өңір.


– Қытайлық серіктестерімізбен бірге осы географиялық артықшылықты Еуразия ауқымындағы заманауи көлік-логистика инфрақұрылымына айналдырып келеміз. «Бір белдеу, бір жол» мегажобасын дамыту, Транскаспий халықаралық көлік бағдарын ілгерілету, жаңа теміржол желілерін салу, құрғақ порттар мен логистикалық терминалдарды кеңейту, шекаралық инфрақұрылымды жаңғырту Азия мен Еуропа арасындағы көлік байланыстарының мүлде жаңа жүйесін қалыптастырып келеді, – деді ол.


Қазақстан басшысының айтуынша, Транскаспий халықаралық көлік бағытын, яғни, бүгінде Қытай мен Еуропа арасындағы көлік қатынасының аса маңызды буынына айналып келе жатқан Орта дәлізді дамыту – ынтымақтастық аясындағы басымдықтардың бірі.


– Ортақ міндетіміз – осы бағыттың бәсекеге қабілеттілігін барынша арттыру. Сондықтан «ақылды кеден» жүйесін енгізуге, құжат айналымын цифрландыруға, ақпараттық жүйелерді өзара үйлестіру мен шекаралық рәсімдерді автоматтандыруға айрықша мән береміз. Қазақстан мен Қытай арасында ықпалдастықтың жаңа белесі басталды. Бүгінде ынтымақтастық нақты сектордағы дәстүрлі бағыттардан бастап, цифрлық экономика саласындағы серіктестікке дейінгі кең ауқымды қамтиды, – деді Мемлекет басшысы.


2026 жыл Қазақстанда Цифрландыру және жасанды интеллект жылы болып жарияланды.


– Жуырда Жасанды интеллект жөніндегі дүниежүзілік конференцияға қатысу үшін Шанхайға барған сапарымда Қытайдың жетекші технологиялық компанияларының басшыларымен мазмұнды кездесулер өткіздім. Цифрлық экономика, зияткерлік өндіріс, электрондық коммерция, ғылыми зерттеулер және кадр даярлау салаларында бірлескен жобаларды жүзеге асыруға қос тарап та мүдделі. Дәл осы технологиялық ынтымақтастық қазақ-қытай қарым-қатынасының жаңа кезеңіндегі маңызды бағыттардың біріне айналуы мүмкін, – деді ол.


Қасым-Жомарт Тоқаев жасанды интеллект бүкіл адамзаттың игілігіне қызмет етуге тиіс екенін атап өтті. Мемлекет заманауи технологияларға, білім мен есептеу ресурстарына әділ қол жеткізуі қажет.


– Бұл мәселеде біздің ұстанымымыз Қытайдың көзқарасымен үндеседі. Биыл шілде айында Шанхайда Қазақстан Жасанды интеллект саласындағы ынтымақтастық жөніндегі дүниежүзілік ұйымның (WAICO) негізін қалаған 29 мемлекеттің қатарына қосылды. Бұл жасанды интеллект саласында мемлекеттердің күш-жігерін үйлестіретін ашық әрі тиімді халықаралық жүйе қалыптастыру жолындағы маңызды қадам, – деді ол.


Қазақстан мен Қытай халықаралық аренада да белсенді әрі қарқынды ықпалдастық орнатып отыр.


– Біз Біріккен Ұлттар Ұйымының орталық рөлін нығайту, халықаралық құқық қағидаттарын қорғау, медиация мен шынайы көпжақтылықты ілгерілету, сондай-ақ қақтығыстарды бейбіт жолмен реттеу мәселелері бойынша ұқсас ұстанымдарды басшылыққа аламыз, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.


Мемлекет басшысы Қазақстанның «Біртұтас Қытай» саясатын берік ұстанатынын және мемлекеттердің аумақтық тұтастығы қағидатының бұзылуына қарсы екенін атап өтті. Қазақстан БҰҰ, ШЫҰ және АӨСШК аясында Қытаймен өзара үйлесімді жұмысты жалғастырады. Сондай-ақ «Орталық Азия – Қытай» форматындағы ынтымақтастықты толық қолдайды.

Президент биыл Шанхай ынтымақтастық ұйымының құрылғанына 25 жыл толғанына назар аударды. Оның пайымдауынша, Ұйым ең басты құндылығы – өзара сенімге, тең құқық пен диалогқа, мәдени әралуандықты құрметтеуге және бірлескен дамуға ұмтылатын «Шанхай рухын» сақтап қалды. Қазақстан Президенті бұл қағидаттарды халықаралық ынтымақтастықтың өзіндік «стандарты» ретінде бағалайтынын айтты.

Қасым-Жомарт Тоқаев келесі жылы Қазақстан мен Қытай арасында дипломатиялық қатынастардың орнағанына 35 жыл толатынына тоқталды. Бұл ретте саяси және экономикалық байланыстармен қатар, екі ел азаматтары арасындағы тікелей қарым-қатынастар да белсенді дамып келеді. 2026 жылы Қазақстан мен Қытайдың «Мәдениет жылын» өткізуі осы үрдістің жарқын дәлелі болды.

Мемлекет басшысының айтуынша, бүгінде Қытайда ондаған мың қазақстандық студент білім алып жатыр. Сонымен қатар Қазақстан университеттерін таңдайтын Қытай азаматтарының саны да артып келеді. Қазақстанда Қытайдың жетекші жоғары оқу орындарының филиалдары, «Лу Бань шеберханалары» табысты жұмыс істеп жатыр. Академиялық ұтқырлық, сондай-ақ, жоғары оқу орындары арасындағы ынтымақтастық бағдарламалары да кеңейе түсуде.

Өзара визасыз режимнің енгізілуі туризм саласының дамуына айтарлықтай серпін берді. Қасым-Жомарт Тоқаевтың айтуынша, 2025 жылы Қазақстанға келген қытайлық туристер саны 962 мың адамға жетті. Бұл 2024 жылғы көрсеткішпен салыстырғанда 47 пайызға көп.


– Қытайлық достарымызға Қазақстанда етене танысатын дүние жеткілікті. Заманауи елордамыз бен көне Түркістанды, Алматының асқарлары мен Маңғыстаудың бірегей бедерін, Ұлы дала мен Ұлы Жібек жолының мұрасын, музыкамызды, ұлттық дәм мен аспаптарымызды, қонақжай қалпымызды көрсеткіміз келеді. Сонымен қатар Қазақстан да ежелгі өркениет елі әрі бүгінде даму жолында таңғаларлық үлгі көрсетіп отырған Қытайды зор қызығушылықпен танып-біліп келеді, – деп сөзін түйіндеді Президент.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Бақытбек Мейірім</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 02 Sep 2026 09:40:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/2RBelKnc.jpg"   type="image/jpeg"   length="92096"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Оқу-ағарту министрлігі «Абай ұлттық мектебіне» қатысты түсініктеме берді]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/oku-agartu-ministrligi-abaj-ulttyk-mektebine-katysty-tusinikteme-berdi</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/oku-agartu-ministrligi-abaj-ulttyk-mektebine-katysty-tusinikteme-berdi</guid>
                <description>Бұл туралы Оқу-ағарту министрлігі Орта білім комитеті төрағасының міндетін атқарушы Жомарт Карамбаев мәлімдеді.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[«Абай ұлттық мектебіне» қатысты жарияланған материалда көтерілген мәселелер Оқу-ағарту министрлігінің бақылауында, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Оның айтуынша, мектепке жүргізілген аудит 2023 жылғы 1 қаңтардан 2025 жылғы 31 желтоқсанға дейінгі кезеңді қамтыған. Аудит қорытындысы 9 шілдеде министрліктің ресми ресурсында жарияланған.


– Ең алдымен, мектеп басшысыз қалған жоқ. Қазіргі уақытта директордың міндетін атқарушы белгіленген, білім беру процесінің үздіксіздігі қамтамасыз етілді. Мектептің бұрынғы басшылығы 2026 жылғы мамыр-маусым айларында жүргізілген ішкі мемлекеттік аудит аяқталғаннан кейін өз еркімен қызметтен кетті, – деді Карамбаев.


Тексеру нәтижесінде жалпы сомасы 10,8 млрд теңгеден астам бұзушылық анықталған. Оның 10,4 млрд теңгесі қаржылық бұзушылықтарға жатады.

Атап айтқанда, 10,2 млн теңге бюджетке қайтарылуы, ал 10,4 млрд теңге қалпына келтірілуі тиіс. Сонымен қатар 370,6 млн теңге көлемінде рәсімдік бұзушылық тіркелген.


– Аудит нәтижесі бойынша құқық қорғау органдарына шешім қабылдау үшін 4 материал жолданды. Сондай-ақ әкімшілік құқық бұзушылықтар бойынша 24 айыппұл салуға қатысты құжаттар жіберілді. Нақты тұлғалардың кінәсі мен жауапкершілігі уәкілетті органдардың құзырында, – деді Орта білім комитеті төрағасының міндетін атқарушы.


Жомарт Карамбаев тұрақты директорды тағайындау мәселесі де қарастырылып жатқанын айтты. Бұл ретте 2026 жылғы 1 шілдеден бастап күшіне енген «Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы» жаңа заң талаптары ескеріліп отыр.

Заңның 89-бабына сәйкес мемлекеттік заңды тұлғалардағы басқарушылық лауазымдарға қабылдау конкурс арқылы жүзеге асырылады. Конкурс өткізу тәртібін мемлекеттік қызмет істері жөніндегі уәкілетті орган Қазақстан Республикасы Үкіметінің аппаратымен келісіп бекітуі тиіс.


– Қазір тиісті қағидалар бекітілу рәсімінен өтіп жатыр. Олар күшіне енгенге дейін министрліктің конкурс өткізуге немесе тұрақты директорды тікелей тағайындауға құқықтық негізі жоқ. Конкурстан тыс тағайындау заң талаптарын бұзады. Қағидалар күшіне енгеннен кейін директордың бос лауазымына ашық конкурс жарияланады. Қазір Оқу-ағарту вице-министрі Жайық Шарабасов, Қаржы және мемлекеттік сатып алу департаменті директорының орынбасары Елнар Сабыр және Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясының вице-президенті Гүлшат Мұхтарханова «Абай ұлттық мектебінде» жұмыс жүргізіп жатыр. Министрліктің өкілдері мектептегі оқу процесінің ұйымдастырылуын бақылайды. Осыған байланысты ата-аналарды, педагогтерді, оқушыларды және мектеп түлектерін ресми ақпаратқа сүйенуге, тексерілмеген мәліметтерді таратпауға және асығыс қорытынды жасамауға шақырамыз. Жүргізіліп жатқан жұмыстың қорытындысы бойынша қосымша ақпарат беріледі, – деп түйіндеді ол.

]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Бақытбек Мейірім</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 02 Sep 2026 08:15:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/PgihXYLG.jpg"   type="image/jpeg"   length="97615"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанның 8 қаласы жаңа даму бағытына көшті]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/kazakstannyn-8-kalasy-zhana-damu-bagytyna-koshti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/kazakstannyn-8-kalasy-zhana-damu-bagytyna-koshti</guid>
                <description>Кеңес кезінен қалған «жалғыз алпауытқа тәуелділікті» заманауи өсім ошақтарының дәуірі алмастырып жатыр.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Моноқалаларды дамыту бағдарламасының іске қосылғанына 15 жылға жуық уақыт өтті. Осы кезеңде елімізде болған экономикалық және әлеуметтік оң өзгерістерге сай, мұндай елді мекендердің де бет-бейнесі түбегейлі өзгеріпті. Бастапқыда бұл тізімге еліміздің 12 облысындағы 27 қала енген болатын, содан бері олардың әрқайсысы өзіне тән даму жолынан өтті, деп жазды inbusiness.kz.

Осы жылдарда кейбір қалалар экономикасын табысты әртараптандырып, жаңа өндіріс орындарын ашты және сапалы жаңа деңгейге көтерілді. Басқалары өтпелі кезеңнің объективті қиындықтарымен бетпе-бет келіп, дамудың жаңа тіректерін іздеуге көшті.

Уақыт өте келе бастапқы тізімнен Текелі, Қаратау, Жаңатас, Жезқазған, Саран (Сораң), Арқалық, Екібастұз және Серебрян қалалары шығарылды.

Бұл өзгеріс кейбір қалалар үшін табысты экономикалық жаңару мен өсудің заңды нәтижесі болса, енді бірі үшін бұрынғы өнеркәсіп базасын терең қайта құрылымдау кезеңіне айналып, қазіргі заманғы шынайы жағдайларға бейімделудің жаңа мүмкіндіктерін ашты. Осылайша, моноқалалар ұмыт қалған жоқ, бір орында да тұрып қалмады. Олардың дамуы жалғасуда, экономикалық моделдері өзгеруде. Жаңа әлеуетін ашып та жатыр. Олардың алдында жай ғана қала ретінде сақталып қалу емес, тұрақты өсу нүктелерін қалыптастыру арқылы сенімді де жарқын болашағын қамтамасыз ету міндеті тұр.

Қарағанды облысындағы Саран қаласы табысты трансформацияның жарқын көрінісіне айналды. Мұнда автокөлік шиналарын шығаратын өндірістің іске қосылуы қаланы моноқалалар санатынан сенімді түрде алып шықты. Оның қазіргі статусы – қалыпты қала.

Президенттің тікелей тапсырмасымен, Үкімет Саранның оң тәжірибесін өзге өңірлерге де ауқымды түрде таратуды жоспарлап отыр. Назар аударуға тұрарлық өзге жобалардың қатарында 2025 жылдың тамызынан бастап, осы қалада Samsung брендімен сұранысқа ие өнімдер шығара бастаған «Silk Road Electronics» тұрмыстық техника зауыты аталуда.

Тек өткен жазда ғана іске кіріскендіктен, жыл соңына дейін бұл кәсіпорын шамамен 10 мың теледидар мен 25 мың кіржуғыш машина өндіріпті. Толық жобалық қуатына шыққан кезде зауыт жылына 150 мың теледидар мен 200 мың кіржуғыш машина шығара алатыны хабарланды. Қазіргі кезде онда SmartThings экожүйесін, жасанды интеллект элементтерін және қашықтан басқару функциясын қолдайтын кір жуғыш машиналардың 17 түрі шығарылуда. Бұл – қазақ тіліндегі интерфейсі мен смарт-мүмкіндіктері бар Қазақстандағы тұңғыш осындай өнім көрінеді. Ал, телевизорлар желісі Crystal UHD 4K, FHD, HD және басқа да форматтардағы 21 Smart TV моделін қамтиды.

Тағы бір оң мысал – Премьер-министр орынбасарының–ұлттық экономика министрінің 2026 жылғы 10 наурыздағы №75 бұйрығымен моноқалалар тізімінен ресми түрде алынып тасталған Екібастұз қаласы. Ұлттық экономика министрлігі өнеркәсіптік өндіріс, инвестиция, кәсіпкерлік, жұмыспен қамту және экономиканың тұрақтылығы сияқты 78 негізгі көрсеткіш бойынша моноқалалардың әлеуметтік-экономикалық жағдайына бағалау жүргізді.


«Екібастұз тұрақты әртараптандыруды, барынша теңгерімді салалық құрылымды және жоғары инвестициялық белсенділікті паш етті. 2025 жылдың қорытындысында мұндағы өнеркәсіптік өндіріс 1 трлн 629,4 млрд теңгеге жетіп, бір жылда 28,1%-ға өсті. Негізгі капиталға салынған инвестициялар 429,8 млрд теңгені құрады, бұл өткен жылғы көрсеткіштен 1,2 есе артық. Жұмыспен қамту бірнеше сектор арасында бөлінгендіктен, бұл бір ғана қала құраушы кәсіпорынға тәуелділікті айтарлықтай төмендетеді», – деп түсіндірді ведомстводағылар.


Моноқалалар демография «емтиханын» тапсыруда

Екібастұз шығарылғаннан кейін елде 19 моноқала ғана қалды:  бұлар – Абай, Ақсай, Ақсу, Алтай, Балқаш, Жаңаөзен, Жітіқара, Лисаков, Қаражал, Кентау, Құлсары, Курчатов, Риддер, Рудный, Сәтбаев, Степногор, Теміртау, Шахтинск және Хромтау. Олардың халқы 9,8 мыңнан 175,7 мың адамға дейін жетеді.

Моноқала мәртебесі әрине, жалғыз өзі елді мекеннің бүкіл болашағын белгілемейді. Оның тағдыры бірінші кезекте тұрғындарының тұрақтауына байланысты. Бұл тұрғыда 2026 жылды 2012 жылмен салыстыру моношаһарлардың қайсысы алға озғанын байқатты:


	Абай қаласында халық саны 26,4 мыңнан 28,1 мыңға дейін (6,3%) өсті;
	Шахтинскте 56,4 мыңнан 56,7 мыңға (+0,7%) артты;
	Ақсай – 33,6 мыңнан 35,3 мыңға (+4,9%);
	Ақсу – 45,9 мыңнан 51,8 мыңға (+12,8%);
	Кентау – 61,9 мыңнан 73,8 мыңға (+19,4%),
	Құлсары – 53,7 мыңнан 64,4 мыңға (+19,8%);
	Хромтау – 24,7 мыңнан 30,4 мыңға (+22,8%) дейін көбейді.


Осылайша, бүгінде «даму әлеуеті орташа моноқалалар» тобына 11 елді мекен кіреді. Ал, келешегінен мол үміт күттіретін, әртараптандыру жолындағы ең перспективті санатқа 5 қала ғана жатады: бұлар – Теміртау, Рудный, Ақсу, Кентау және Степногор.

Жалпы, моноқалалар арасындағы «алпауыты» – Теміртау: ол 175,7 мың тұрғыны бар ең ірі моношаһар күйінде қалуда. Бұл бес қала, бағы жанса, ірі өнеркәсіптік орталықтарға жақындығы мен тұрақты экономикалық көрсеткіштерінің арқасында өркендеудің биік белестерін бағындыруға қауқарлы болса керек.

Жеке бір проблема – жұмыспен қамту саласы. Бастапқы бағдарлама жұмыссыздықтың жоғары деңгейін тіркеген болатын: 2009 жылы ел бойынша бұл көрсеткіш 7,2%-ды құраса, Кентау қаласында – 8,7%, Құлсарыда – 7,9% еді. Мақсат – бұл көрсеткішті 5,5%-ға дейін төмендету болған.

Экономика министрлігінің мәліметінше, бүгінде бұл міндет барлық 19 моноқалада орындалды. Бұл ретте Қазақстанда жалпы жұмыссыздық 2025 жылы 4,6%-ға дейін төмендеді.

Ұлттық статистика бюросының деректері бойынша, өткен жылы 19 моноқаланың тек 5-інде ғана жұмыссыздық республикалық орташа көрсеткіштен асып түсті: Шахтинскіде – 5,5%, Құлсары мен Ақсуда – 4,9%, Рудный мен Кентауда – 4,7%.

19 қаланың 16-сында соңғы 10 жылда бұл көрсеткіш төмендеген. Тек Шахтинск, Ақсай және Құлсары қалаларында ғана өсім байқалды. Бүгінде Үкімет 2030 жылға дейін ауылдық жерлерде 5,7 мың және моноқалаларда 1,8 мың тұрақты жұмыс орнын құруды жоспарлап отыр.

Қалаларға сумен бірге сенім келді

Демографиялық көші-қон мен экономикалық қиындықтарды қалалық ортаның сапасынан ажыратып қарастыру мүмкін емес. Ең өткір мәселелердің бірі – таза суға қолжетімділік еді.

Моноқала тұрғындары үшін алты қырдың ар жағында жатқан өзендер мен көлдерден су тасу күнделікті азапқа айналған еді. Көктем мен күзде бұл жағдайды тасқын қиындатса, қыста су қоймалары қатып қалады, жазда таяз тартып, жағадан алыстап кетеді.

Сондықтан Үкімет орталықтандырылған сумен жабдықтауды шағын қалаларды өркендетудің бірінші кезектегі міндеттерінің бірі етіп белгіледі.

Нәтиже жаман емес. Шығыс Қазақстан облысының әкімдігі ұсынған есепке сәйкес, өңірде 2025 жылы сумен жабдықтаудың 3 жобасына 1 млрд 128,5 млн теңге бөлініп, толық игерілді. Шемонаиханың 11 және 12 шағынаудандарында су желілері іске қосылды. Алтай мен Серебрян қалаларында жүйелерді жаңғырту жұмыстары 2026 жылы жалғасуда.

Қостанай облысы әкімдігінің есебінше, 2025 жылы алғаш рет 23 ауыл мен 15 754 тұрғын орталықтандырылған ауыз сумен қамтылды. Тағы 6 ауылда 14 205 адам үшін сумен жабдықтау сапасы жақсартылды.

Сондай-ақ 2 731 тұрғыны бар 7 ауыл тазарту пункттерінен, 657 тұрғыны бар 7 ауыл тасымалданатын судан, 9 200 тұрғыны бар 56 ауыл ұңғымалардан, құдықтардан және әкелінетін судан сапалы ауыз суға қол жеткізді.

Нәтижесінде, Қостанай облысындағы ауылдарды ауыз сумен қамту деңгейі 81,9%-дан 100%-ға дейін жетіпті: әкімдіктің сендіруінше, барлық 492 ауыл таза су ішеді. Халыққа шаққанда, тұрғындардың ауыз сумен жабдықталу үлесі 91,3%-дан 100%-ға дейін өсіпті: барлық 297,1 мың адамға кәусар қолжетімді көрінеді.

Облыстағы қалаларда бұл көрсеткіш 100%-ға жеткен. Өңірлік әкімдіктің хабарлауынша, халқы 524,4 мың адамды құрайтын барлық 9 қала орталықтандырылған ауыз сумен қамтамасыз етілген. Жоспарланған 28 жобаның орнына бір жыл ішінде 34 жоба жүзеге асырылды. Тобыл, Лисаков, Арқалық және 12 ауданда жаңа желілер тартылды.

Көптеген моноқала бір ғана зауытқа тәуелді күнін артқа тастап, бүгінде жаңа экономикалық дәуірдің жарқын мүмкіндіктері мен даму жолына қадам бас⁠қандай. Қолжетімді инфрақұрылым, іске қосылған жаңа өндірістер мен заманауи жұмыс орындары өңірлерге екінші тыныс сыйлап, әрбір қаланың әлеуетін толық ашуға жол ашуда. Мемлекет тарапынан көрсетіліп жатқан жүйелі қолдау мен жаңа бастамалар әрбір тұрғынның күнделікті тұрмысынан, жарқын болашағы мен тұрақты жұмыс орнынан тиісті көрінісін тауып, елді мекендердің өркендеуіне серпін беруде.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Жанат Ардақ</dc:creator>
                <pubDate>Wed, 02 Sep 2026 08:00:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/A7ZBuTSN.jpg"   type="image/jpeg"   length="293725"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Қазақстанда білімге деген мемлекеттік көзқарас өзгерді – Жұлдыз Сүлейменова]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-bilimge-degen-memlekettik-kozkaras-ozgerdi-zhuldyz-sulejmenova</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/kazakstanda-bilimge-degen-memlekettik-kozkaras-ozgerdi-zhuldyz-sulejmenova</guid>
                <description>Еліміздің бас педагогы қазақстандықтарды 1 қыркүйек – Білім күні мерекесі және жаңа оқу жылының басталуымен құттықтады. 

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Оқу-ағарту министрлігі ресми парақшасында арнайы бейнежазба жариялаған, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты. 


– Биылғы оқу жылы еліміз үшін маңызды тарихи кезеңде басталып отыр. Күшіне енген жаңа Конституция адам капиталын, білім, ғылым, инновацияны дамытуды мемлекеттің стратегиялық басымдығы ретінде айқындады. 

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаевтың ерекше қолдауымен жүзеге асырылған іргелі реформалардың нәтижесінде білім саласында шешімін тапқан нақты әрі кешенді нәтижелер еліміздегі адам капиталының дамуына негіз болуда.

Білім саласының алдында тұрған негізгі міндет – отаншыл, білімпаз, еңбекқор, елге жаны ашыр, заң мен тәртіпке бағынатын адал азамат тәрбиелеу. Осы тұрғыда жастардың бойында қоғамдық әдепті, жауапкершілік пен өзара құрмет мәдениетін сіңірудің орны ерекше. 

Бүгінде елімізде білімге деген мемлекеттік көзқарас өзгерді. Білім – ел болашағына салынған стратегиялық инвестицияға, ал ұстаздарымыз мемлекетіміздің адам капиталын қалыптастыратын негізгі тұлғаға айналды, – дейді еліміздің бас педагогы.


Биыл 8 мыңға жуық орта білім беретін мектепте 4 миллионнан астам бала білім алуды бастады. Ал 280 мыңға жуық бүлдіршініміз алғаш рет мектеп табалдырығын аттап отыр. 



Ақорда
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Рыскелді Сәрсенұлы</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 01 Sep 2026 11:17:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/0cfr8Uer.jpg"   type="image/jpeg"   length="254896"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Құрылтай жасанды интеллект пен көші-қон саясатын талқылайды]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/kuryltaj-zhasandy-intellekt-pen-koshi-kon-sayasatyn-talkylajdy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/kuryltaj-zhasandy-intellekt-pen-koshi-kon-sayasatyn-talkylajdy</guid>
                <description>Құрылтай Бюросының отырысында заңнаманы жаңа Конституцияға сәйкестендіру, жасанды интеллектті дамыту және көші-қон саясатын жетілдіру мәселелері қаралды.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Құрылтай Төрағасы Айбек Дәдебай өткізген жиында Мемлекет басшысының тапсырмаларын орындау, заң шығару қызметінің басымдықтары және Құрылтай Регламентін әзірлеу мәселелері талқыланды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Бұл туралы Құрылтайдың Telegram-дағы парақшасы мәлімдеді.

Отырыс барысында қолданыстағы заңнаманы түгендеп, оны жаңа Конституция талаптарына сәйкестендіру бірінші кезектегі міндеттердің бірі ретінде белгіленді. Бұл бағыт Президент Қасым-Жомарт Тоқаев айқындаған басымдықтармен қатар бейінді комитеттердің жұмыс жоспарына енгізіледі.

Депутаттар жасанды интеллект пен цифрлық активтерді дамыту, көші-қон саясатын жетілдіру, ерекше қажеттіліктері бар балаларды қолдау, энергетикалық тұрақтылықты қамтамасыз ету және баламалы энергетиканы дамыту мәселелерімен айналысады.

Сондай-ақ онлайн-платформалар мен бұқаралық ақпарат құралдарының қызметін реттеу және алдағы үш жылға арналған республикалық бюджетті қарау жұмыстың негізгі бағыттарына енгізілді.

Айбек Дәдебай парламенттік бақылауды күшейтіп, депутаттардың халықпен тұрақты байланысын қамтамасыз ету және «E-Parliament» жүйесін жедел енгізу қажеттігін атап өтті.

Бюро отырысында Құрылтай Регламентінің жобасын әзірлеуге қатысты міндеттер белгіленіп, Құрылтай Төрағасының орынбасарларына тұрақты комитеттерге жетекшілік ету міндеті жүктелді.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Бақытбек Мейірім</dc:creator>
                <pubDate>Tue, 01 Sep 2026 08:15:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-9/pGx6dyAr.jpg"   type="image/jpeg"   length="97475"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Аида Балаева Қауіпсіздік Кеңесі төрағасының орынбасары болып тағайындалды]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/aida-balaeva-kauipsizdik-kenesi-toragasynyn-orynbasary-bolyp-tagajyndaldy</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/aida-balaeva-kauipsizdik-kenesi-toragasynyn-orynbasary-bolyp-tagajyndaldy</guid>
                <description>Президент тиісті Жарлыққа қол қойды.

 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[Мемлекет басшысының Жарлығымен Аида Балаева Қауіпсіздік Кеңесі Төрағасының орынбасары лауазымына тағайындалды, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

2000 жылы Абай атындағы Алматы мемлекеттік университетін, 2007 жылы Қазақ ұлттық аграрлық университетін бітірген.

1999-2002 жылдары – Алматы облыстық ақпарат және қоғамдық келісім басқармасының жетекші маманы, бас маманы, бөлім бастығы.

2002-2004 жылдары – Алматы қалалық ақпарат және қоғамдық келісім басқармасының талдау және қоғамдық-саяси үрдістерді үйлестіру бөлімінің бастығы.

2004 жылғы қаңтар мен қыркүйек аралығында – Алматы қаласы бойынша ақпарат басқармасының талдау және болжау бөлімінің бастығы.

2004-2005 жылдары – Алматы қаласы бойынша ақпарат басқармасы бастығының орынбасары.

2005-2006 жылдары – Алматы қаласының ішкі саясат департаменті директорының орынбасары.

2006-2008 жылдары – Алматы қаласының ішкі саясат департаментінің директоры.

2008-2010 жылдары – Астана қаласының ішкі саясат басқармасының бастығы.

2010-2014 жылдары – Астана қаласы әкімінің орынбасары.

2014-2019 жылдары – Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің ішкі саясат бөлімінің меңгерушісі.

2019-2020 жылдары – Қазақстан Республикасы Президентінің көмекшісі – Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің Өтініштерді қарауды бақылау бөлімінің меңгерушісі.

2020-2022 жылдары (қаңтар) – Қазақстан Республикасының Ақпарат және қоғамдық даму министрі.

2022-2023 жылдары (қыркүйек) – Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігі Басшысының орынбасары.

2023 жылғы 2 қыркүйектен бастап – Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрі.

«Құрмет» орденімен (2010) марапатталған.

Әлеуметтік ғылымдар кандидаты.
]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Балжан Смаилова</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 31 Aug 2026 14:22:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/g69dUM6s.jpg"   type="image/jpeg"   length="115106"  />
                            </item>
                    <item>
                <title><![CDATA[Solve For Tomorrow 2026 мектеп стартаптары байқауының финалы Астанада өтті]]></title>
                                <link>https://www.inbusiness.kz/kz/news/solve-for-tomorrow-2026-mektep-startaptary-bajkauynyn-finaly-astanada-otti</link>
                <guid isPermaLink="true">https://www.inbusiness.kz/kz/news/solve-for-tomorrow-2026-mektep-startaptary-bajkauynyn-finaly-astanada-otti</guid>
                <description>Үздік 11 команда 10 миллион теңгеден астам жүлде қоры үшін бақ сынады. 
</description>
                <content:encoded><![CDATA[25 тамызда Астанадағы alem.ai халықаралық жасанды интеллект орталығында Samsung Solve For Tomorrow 2026 жыл сайынғы республикалық стартаптар байқауының финалы өтті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.

Биыл финалға Қазақстанның түкпір-түкпірінен келген дарынды оқушылардан құралған 11 команда қатысып, өзекті әлеуметтік мәселелерді шешуге бағытталған инновациялық жобаларын таныстырды. Байқаудың серіктесі – AYALA жеке қайырымдылық қоры.

Solve For Tomorrow байқауы Қазақстанда алтыншы рет өткізіліп отыр. Биыл оған 2 800-ден астам оқушы қатысып, заманауи сын-қатерлерді шешуге бағытталған 858 бірегей идея ұсынды. Қатысушыларға тиімді шешімдер әзірлеу үшін ғылым, технология, инженерия және математика (STEM) салаларындағы білімдерін қолданатын жобалар дайындау ұсынылды.



Мұқият іріктеу нәтижесінде 38 команда жартылай финалға өтті. 10 маусымда олар «Дизайн-ойлау» тақырыбындағы менторлық сессияға қатысу үшін Алматыға келді. Алған білімдері мен тәжірибесінің арқасында финалистер өз жобаларын айтарлықтай жетілдіріп, толықтыра алды.

Үш айға созылған белсенді жұмыстан кейін финалға өткен 11 жоба Астанаға жол тартты. Әр команда өз идеясын қазылар алқасының алдында таныстырып, таныстырылымнан кейін пайдалы кеңестер мен ұсынымдар алды. Оқушылардың жұмысын QazInnovations, MedHub HAQ, QAIRU, Astana Hub, Samsung Electronics және басқа да ұйымдардың сарапшыларынан құралған тәжірибелі қазылар алқасы бағалады.



Финалдық жобалар мен қатысушылардың таныстырылымдарын жан-жақты талқылағаннан кейін қазылар алқасы жүлделі орындарға ие болған үш үздік команданы анықтады:

1. Бірінші орын және 4 миллион теңге көлеміндегі жүлде Ақтөбе қаласындағы физика-математика бағытындағы Назарбаев Зияткерлік мектебінің MKGA командасына бұйырды. Жас инноваторлар балалар үшін практикалық IT-білімнің қолжетімді болмауы мәселесін шешуді көздеп, күрделі немесе бағасы тым жоғары робототехника жинақтарына арзан әрі түсінікті балама ұсынды. Олардың шешімі – 3D-принтерде басып шығарылған OquBot үстелдік робот-аниматронигі. Ол OquBotIDE интуитивті блоктық бағдарламалау ортасы арқылы басқарылады.

2. Екінші орын және 2,5 миллион теңге көлеміндегі жүлде Қызылорда қаласындағы Назарбаев Зияткерлік мектебінің оқушыларына берілді. Олардың EndoSim жобасы – эндоскопияны үйретуге арналған қолжетімді симулятор. Ол студенттер мен жас дәрігерлерге қымбат жабдықты пайдаланбай-ақ шынайы модельде тәжірибе жасауға мүмкіндік береді. EndoSim қолданыстағы эндоскопиялық симуляторлардың жоғары құны – 30-дан 54 миллион теңгеге дейін болуы және олардың қолжетімділігінің шектеулілігі мәселесін шешуге бағытталған. Қазіргі уақытта мұндай жабдықтар негізінен Астана мен Алматыда шоғырланған.

3. Үшінші орын және 1 миллион теңге көлеміндегі жүлде Қарағанды қаласындағы «Дарын» мамандандырылған мектеп-лицей-интернатының Asian Sharks командасына бұйырды. Оқушылар SAMRUQ.AI жобасын – IoT, сымсыз Mesh-желілер және жасанды интеллект негізінде әзірленген жерасты шахталарына арналған қауіп-қатерді алдын ала болжау аппараттық-бағдарламалық кешенін таныстырды. Жоба жерасты апаттарының алдын алуға және кеншілердің өмірін сақтауға бағытталған.



Сонымен қатар жүлдегерлерден бөлек, финалға шыққан сегіз команда өз жобаларын одан әрі дамытуға жұмсай алатын 300 000 теңге көлеміндегі сертификаттарға ие болды. Өткен жылдардағы көптеген финалистер осындай сертификаттарды өз идеяларын өндірістік деңгейге шығаруға сәтті пайдаланған.


«Алты жылдан бері Solve For Tomorrow жобасы Қазақстанның түкпір-түкпіріндегі жас инноваторларға әлемді жақсы жаққа өзгертуге үлес қосатын бірегей мүмкіндік беріп келеді. Жыл сайын бізге көптеген өтінім келіп түседі, соның арқасында еліміздің барлық өңіріндегі оқушылар STEM-білім беру және стартаптар индустриясы саласында құнды білім мен тәжірибе жинақтай алады. Биыл ұсынылған жобалар қоғамымыздың дамуына үлес қосып қана қоймай, әлемді жақсартуға бағытталған идеяларды қалай жүзеге асыруға болатынын көрсетіп, қазақстандық жасөспірімдер үшін шабыттандыратын үлгі болады деп сенеміз», – деп атап өтті Samsung Electronics Central Eurasia корпоративтік маркетинг тобының директоры Берік Умаров.


Алдағы уақытта жеңімпаздар мен финалистер өз жобаларын дамыту үшін Samsung Electronics пен серіктес ұйымдардың жан-жақты қолдауына ие болады. Бұл олардың жобаларын дамудың келесі кезеңіне шығаруға мүмкіндік береді.

Жоба туралы толығырақ ақпаратты solvefortomorrow.kz ресми сайтынан алуға болады.




]]></content:encoded>
                <dc:creator xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Гүлайым Аманқос</dc:creator>
                <pubDate>Mon, 31 Aug 2026 13:05:00 +0500</pubDate>
                                    <enclosure  url="https://inbusiness.kz/uploads/2026-8/eNT06xqo.jpeg"   type="image/jpeg"   length="168613"  />
                            </item>
            </channel>
</rss>
