Жүктемеге төзімділік, тәртіп пен нәтижеге жұмыс істей білу спортшыны кем дегенде жаттығулардың өзі сияқты қалыптастырады.
Қазақстандық таеквондист Бекжан Нусналим Азаматұлы – халықаралық деңгейге ерте шыққан, жасөспірімдер жарыстарынан бастап ірі турнирлерге дейінгі жолды еңсеріп, ел намысын шетелде қорғап жүрген спортшылар буынының өкілі.
Сұхбатта ол қалыптасу жолы, отбасы мен бапкерлердің рөлі, алғашқы халықаралық жетістіктері және бүгінгі алға қойған мақсаттары туралы әңгімеледі.
– Бекжан, балалық шағыңыз бен отбасыңыз туралы айтып өтсеңіз. Бұл факторлар сізге қалай әсер етті?
– Мен 2003 жылдың 2 тамызында Ақтөбе қаласында дүниеге келдім. Көпбалалы отбасындағы тұңғыш баламын. Бұл жайт бала кезден жауапкершілік сезімін қалыптастырды. Іні-қарындастарыма үлгі болу, ата-анама көмектесу, сөзде тұру қажет болды. Менің ойымша, дәл осы қасиеттер кейін спортта қажет болған ішкі тәртіптің негізін қалады. Ата-анам еңбекке құрмет, адалдық пен жауапкершілікті ерте жастан бойымызға сіңірді. Бұл қағидаларды бүгінге дейін ұстанып келемін.
– Өміріңізде спорт қашан пайда болды?
– 9 жасымда ата-анам мені таеквон-до секциясына алып келді. Алғашқы бапкерім – Пырмагамбетов Жарас. Бастапқыда бұл жай ғана қызығушылық еді. Алайда алғашқы жаттығулардан-ақ таеквон-доның тек физикалық дайындық емес екенін түсіндім. Мұнда тәртіп, өзара құрмет, қатаң талап маңызды. Уақыт өте келе спорт өмір салтыма айналды.
– Кәсіби спортпен айналысамын деген шешім қашан қабылданды?
– Алғашқы елеулі жеңістерден кейін. Сол кезде алға жылжуға, биік мақсаттар қоюға болатынын сезіндім. Қазақстанды халықаралық аренада танытып, ел туының астында өнер көрсеткім келетінін түсіндім. Осы сәттен бастап жаттығулар жай сабақ емес, саналы түрде мақсатқа бағытталған еңбекке айналды.
– 2015 жылы Республикалық спорт колледжіне түстіңіз. Бұл кезең қаншалықты қиын болды?
– Бұл менің өмірімдегі бетбұрыс кезең еді. Мен 7-сыныпта Республикалық спорт колледжіне қабылдандым, бапкерім Тлеумуратов Төлеген болды. Күн тәртібі өте қатаң еді: ерте тұру, күніне екі мәрте жаттығу, үздіксіз оқу-жаттығу жиындары. Физикалық та, психологиялық та тұрғыда оңай болған жоқ. Бірақ дәл осы жерде кәсіби көзқарас қалыптасты. Колледж төзімділікке, нәтижеге жұмыс істеуге және сылтау іздемеуге үйретті.
– Алғашқы ірі халықаралық жетістік 2017 жылы келді. Оның мәні қандай болды?
– 2017 жыл мен үшін шешуші кезең болды. Антальяда өткен Turkish Open турнирінде жеңіске жеттім, Орал қаласында Қазақстан чемпионы атандым, Ресей мен Азиядағы халықаралық жарыстарда жүлделі орындар алдым. Сол жылы спорт шеберіне кандидат, кейін спорт шебері атағын иелендім. Бұл нәтижелер таңдаған жолымның дұрыс екенін көрсетіп, өзіме деген сенімді арттырды.
– Спорт мектебінен кейін бапкерлік білім алуды таңдадыңыз. Неліктен бұл маңызды болды?
– 2020 жылы Олимпиадалық резерв колледжіне (ОРОММИК) оқуға түстім. Жаттығу үдерісін, әдістемені және спорт психологиясын тереңірек түсінгім келді. Бапкер-оқытушы дипломы спортқа деген көзқарасымды кеңейтті. Қазір жаттығу жүктемесін, қалпына келуді және дайындықты әлдеқайда саналы түрде талдаймын.
– Мансабыңызда көптеген халықаралық жарыстарға қатыстыңыз. Қайсысы ерекше есте қалды?
– Әр турнир – тәжірибе. Дегенмен таеквон-доның отаны саналатын Кореядағы жарыстар ерекше әсер қалдырды. Онда бәсекелестік өте жоғары әрі атмосфера бөлек. Сондай-ақ, 2022 жылы Иранда өткен әскери қызметшілер арасындағы әлем чемпионаты маңызды кезең болды. Бұл жарыста 3-орын алдым. Деңгейі жоғары, жауапкершілігі зор турнир еді.
– Әлем чемпионаттары мен ірі халықаралық ареналарға шыққанда спортшы нені сезінеді?
– Бұл – қысым мен мотивацияның қатар жүретін сәті. Сен тек өзіңді ғана емес, еліңді, бапкерлеріңді, отбасыңды танытасың. Мұндай кезде барынша жинақталып, салқынқандылық сақтау маңызды. Осындай жарыстар спортшыны шыңдайды.
– Бүгінгі арманыңыз қандай?
– Негізгі мақсатым – Олимпиада алтыны. Бұл жолдың қаншалықты күрделі екенін түсінемін. Бірақ үлкен спортта амбициялы мақсатсыз алға жылжу мүмкін емес. Жұмысымды жалғастырып келемін және бәрі мүмкін екеніне сенемін.
– Бүгін спорт сіз үшін нені білдіреді?
– Спорт – бұл жүйе әрі өмір салты. Ол маған сабыр, қарсыласқа құрмет, жеңілісті дұрыс қабылдауды және жеңістен кейін асып-таспауды үйретті. Мен үшін спорт – адамды қалыптастыратын мінез мектебі.
Негізгі спорттық жетістіктері жайлы еске сала кетейік (2015-2023):
- Turkish Open (Анталья, 2017) – 1 орын
- Қазақстан чемпионаты (Орал, 2017) – 1 орын
- "Патриот" халықаралық турнирі (Мәскеу, 2017) – 3 орын
- Asian Championships (Хошимин, 2017) – 2 орын
- Қазақстан чемпионаты (2018) – 1 орын
- European Clubs Championships (Стамбул, 2018) – 3 орын
- JEJU Korea Open International Taekwondo Championships (2018) – 2 орын
- French Open (Париж, 2018) – 2 орын
- Қазақстан чемпионаты (2019) – 1 орын
- Austrian Open Tournament (Инсбрук, 2019) – 2 орын
- 26th World Military Taekwondo Championships (Тегеран, 2022) – 3 орын
- Austrian Open Tournament (Инсбрук, 2023) – 3 орын
