Берлиндегі кездесулер барысында екіжақты экономикалық байланыстарды кеңейту, инвестиция тарту, қаржы институттарымен ынтымақтастықты күшейту және жоғары технологиялық жобаларды бірлесіп жүзеге асыру мәселелеріне басымдық берілді. Мемлекет басшысы Германия капиталын Қазақстанның ресурстық, өндірістік және транзиттік әлеуетімен ұштастырудың маңызын атап өтті, деп хабарлайды inbusiness.kz сайты.
Сапар аясында Қазақ-герман инвестиция-қаржы платформасын құру, өнеркәсіп пен энергетиканы жаңғырту, цифрлық инновациялар мен жасанды интеллект саласындағы ынтымақтастықты дамыту, сондай-ақ Транскаспий халықаралық көлік бағытының әлеуетін пайдалану жөнінде бірқатар бастама ұсынылды. Сонымен қатар Мемлекет басшысы Германияның жетекші компанияларымен кездесіп, металл өңдеу, қалдықтарды қайта өңдеу және технологиялық өндірістерді дамытуға қатысты нақты жобаларды талқылады. D.A.R. Metall AG компаниясымен кездесу барысында Қазақстанда металл өңдеу жобасын бірлесіп іске асыру перспективасына ерекше мән берілді.
Осы бастамалардың Қазақстан экономикасына ықпалы, Германия капиталы мен технологиясын тартудың жаңа мүмкіндіктері және екі ел арасындағы инвестициялық серіктестіктің алдағы бағыттары туралы сарапшы Марат Сейдахметов пікір білдірді.
– Мемлекет басшысы Қазақстан мен Германия арасындағы экономикалық ынтымақтастықты жаңа сапалы деңгейге көтеруге дайын екенін атап өтті. Президенттің бұл ұстанымы екі ел арасындағы инвестициялық байланыстарды кеңейтуге қандай жаңа мүмкіндіктер ашады?
– Осы сұраққа жауап бермей тұрып, мен Германияның Еуропадағы саяси-экономикалық орны өте маңызды екенін атап өткім келеді. Негізгі қырлары:
ЕО-ның ең ірі экономикасы. 2025 жылы Германияның ЖІӨ-сі шамамен 4,5 трлн еуро болып, ЕО жалпы ЖІӨ-сінің 23,8%-ын құрады.
Саяси ықпалы жоғары мемлекет. Германия – ЕО-ның негізін қалаушы елдердің бірі және Еуропарламентте 96 депутаты бар, бұл елдер арасындағы ең жоғары көрсеткіш.
Өнеркәсіптік-технологиялық орталық. Машина жасау, автомобиль, химия, энергетика, инженерия және жоғары технологиялар Германия экономикасының маңызды тіректері болып табылады.
Еуропаның негізгі сауда және инвестициялық орталығы. Германияның географиялық орналасуы оны Батыс, Орталық және Шығыс Еуропа нарықтарын байланыстыратын маңызды экономикалық торап етеді. Еуропалық шешімдерге ықпалы. Германияның экономикалық көлемі мен саяси салмағы ЕО-ның экономикалық, энергетикалық, өнеркәсіптік және сыртқы саясаты жөніндегі ортақ шешімдерінде маңызды рөл атқарады. Қысқаша айтқанда: Германия – Еуропаның экономикалық локомотивтерінің бірі, ірі өнеркәсіптік-технологиялық держава және Еуропалық Одақтағы негізгі саяси орталықтардың бірі. Сондықтан Қазақстан үшін Германиямен стратегиялық экономикалық байланыстарды дамыту – бүкіл Еуропа нарығына шығу мүмкіндіктерін кеңейтетін маңызды бағыт. Президенттің бұл ұстанымы Қазақстанға Германия капиталы мен озық технологияларын тартудың жаңа мүмкіндіктерін ашады. Негізгі бағыттар – өнеркәсіптік кооперация, технология трансферті, жасыл энергетика, цифрландыру, логистика және критикалық минералдарды өңдеу. 2025 жылы Германиядан Қазақстанға инвестиция көлемі 700 млн долларға жетіп, 28,5% өсті. Сондықтан жаңа кезең инвестицияны жай капитал тартудан бірлескен өндіріс, жоғары қосылған құн және технологиялық жобаларға бағыттауға мүмкіндік береді.
– Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақ-герман инвестиция-қаржы платформасын құруды ұсынды. Бұл бастама Қазақстанға Германияның капиталы мен озық қаржы тәжірибесін тартуда қандай тиімді тетік бола алады?
– Бұл платформа Германия капиталы мен Қазақстанның қаржылық мүмкіндіктерін бір жерге тоғыстыратын практикалық көпір бола алады. Оның басты тиімділігі – жобаларды бірлесіп қаржыландыру, мемлекеттік кепілдіктер беру және тәуекелдерді бөлісу арқылы неміс инвесторлары үшін Қазақстандағы жобалардың тартымдылығын арттыру. Яғни тараптар өздерінің қаржылық мүмкіндіктері мен құралдарын біріктіріп, ірі жобаларды іске асыру үшін қолайлы жағдай қалыптастыра алады.
Бұл ретте "Бәйтерек" жобаларды құрылымдап, олардың қаржылық моделін қалыптастыруға және қажетті қаржыландыру көздерін тартуға мүмкіндік береді. Ал германдық институттар экспорттық кредиттеу, инвестицияларды сақтандыру және тәуекелдерді төмендету құралдарын ұсына алады. Мұндай өзара толықтыру жобаларды іске асырудағы қаржылық тәуекелдерді азайтып, инвесторлардың ұзақ мерзімді шешім қабылдауына жағдай жасайды.
Нәтижесінде Қазақстанға тек капитал ғана емес, Германияның қаржыландыру, тәуекелдерді басқару және технологиялық жобаларды сүйемелдеу тәжірибесі де келеді. Бұл жасыл энергетика, өнеркәсіп, цифрландыру және критикалық шикізатты өңдеу сияқты басым салаларда бірлескен жобаларды іске асыруға және жаңа технологияларды тартуға жол ашады.
– Президент Германияның қаржы институттарымен ынтымақтастықты, сондай-ақ энергетика мен өнеркәсіпті жаңғыртуды маңызды бағыт ретінде айқындады. Бұл бастамалар Қазақстан экономикасының технологиялық дамуына және жаңа өндірістер қалыптастыруға қалай ықпал етеді?
– Бұл бастамалар Қазақстанға неміс технологиясы мен қаржысын өндірісті жаңғыртуға және жаңа жобаларды іске қосуға тікелей бағыттауға мүмкіндік береді. Германияның қаржы институттарымен ынтымақтастық ұзақ мерзімді инвестиция мен заманауи технологияларды тартуға жағдай жасаса, энергетиканы жаңарту өнеркәсіп кәсіпорындарын тұрақты әрі қолжетімді энергиямен қамтамасыз ету мүмкіндігін күшейтеді. Бұл өндірістің тиімділігін арттырып, технологиялық жаңаруға жол ашады.
Нәтижесінде машина жасау, энергетикалық жабдықтар, жасыл энергетика, химия, өңдеу өнеркәсібі және критикалық шикізатты терең өңдеу бағыттарында жаңа өндірістер қалыптасып, технология трансферті мен білікті кадрларға сұраныс артады. Бұл ретте Қазақстан мен Германия бұған дейін де энергетика, машина жасау, өңдеу өнеркәсібі және жаңартылатын энергия көздерін екіжақты ынтымақтастықтың басым бағыттары ретінде айқындаған.
– Мемлекет басшысы цифрлық инновациялар мен жасанды интеллект саласындағы қазақ-герман серіктестігін дамытудың маңызын атап өтті. Қазақстанның цифрлық және қаржылық экожүйесінің қалыптасқан әлеуеті бұл ынтымақтастықты жаңа деңгейге шығаруға қалай мүмкіндік береді?
– Қазақстанның қалыптасып келе жатқан цифрлық және қаржылық экожүйесі Германиямен ынтымақтастықты тек технология сатып алу деңгейінен бірлескен инновациялық жобаларға көтеруге мүмкіндік береді. Қазақстандағы AI инфрақұрылымы, финтех, цифрлық қаржы құралдары, Astana Hub пен АХҚО неміс компаниялары үшін өңірлік технологиялық жобаларды іске асыруға және Орталық Азия нарығына шығуға қолайлы алаң бола алады. Бұл ретте дайын технологияларды енгізумен қатар, оларды жергілікті IT-сектордың мүмкіндіктерімен ұштастыруға жағдай жасалады.
Германияның AI, өнеркәсіптік цифрландыру және қаржы технологияларындағы тәжірибесін қазақстандық IT-стартаптармен байланыстыру бірлескен зертханалар, финтех-жобалар, цифрлық өндіріс шешімдері және Орталық Азияға бағытталған экспорттық технологиялық өнімдер құруға жол ашады. Нәтижесінде Қазақстан тек капитал мен технологияны қабылдайтын ел емес, жаңа цифрлық шешімдер әзірлеп, оларды өңірлік нарықтарға ұсынатын технологиялық хаб ретінде қалыптаса алады.
– Қасым-Жомарт Тоқаев Транскаспий халықаралық көлік бағытын дамытуға ерекше мән беріп, Қазақстанды Еуразиядағы ірі логистикалық хабқа айналдыру бағытын атап өтті. Ресей мен Украина арасындағы жағдай аясында Еуразиядағы көлік-логистикалық бағыттардың өзгеруі Қазақстанның транзиттік әлеуетіне қалай әсер етіп отыр? Президенттің осы бастамалары еліміздің транзиттік және инвестициялық әлеуетін арттыруға қандай серпін береді?
– Бұл бастамалар Қазақстанның транзиттік артықшылығын нақты инвестициялық мүмкіндікке айналдыруға жол ашады. Транскаспий бағытының өткізу қабілетін арттыру порттар, теміржол, терминалдар мен қойма инфрақұрылымын дамытуға жаңа инвестициялар тартуға мүмкіндік береді. Қазірдің өзінде ТХКБ – Транскаспий халықаралық көлік бағыты арқылы жүк тасымалы соңғы бес жылда 5,6 есеге өсіп, 4,5 млн тоннаға жетті. Бұл бағыттың халықаралық саудадағы маңызы артып келе жатқанын көрсетеді.
Бұл ретте Ресей мен Украина арасындағы қақтығыс Еуразиядағы көлік-логистикалық бағыттардың маңызын қайта қарауға әсер етіп отыр. Осындай күрделі геосаяси жағдайда Қазақстанның ешбір тарапты таңдамастан, екі елмен де достық әрі сындарлы қарым-қатынасты сақтай алуының мәні ерекше. Бұл – кез келген мемлекетке беріле бермейтін дипломатиялық мүмкіндік. Қазақстанның дербес ұстанымын сақтап, түрлі тараптармен ашық диалог жүргізуі елдің транзиттік және экономикалық әлеуетін тиімді пайдалануға қосымша жағдай қалыптастырады.
Сонымен қатар Қазақстанның Қытай-Орталық Азия-Каспий-Еуропа арасындағы негізгі логистикалық буын ретіндегі рөлі күшейіп келеді. Бұл тек транзит көлемін арттыруға емес, логистика, қоймалау, өңдеу өнеркәсібі, цифрлық көлік сервистері және экспортқа бағытталған өндірістерге инвестиция тартуға мүмкіндік береді. Нәтижесінде көлік инфрақұрылымының дамуы жаңа өндірістер мен қызмет түрлерінің қалыптасуына қосымша серпін бере алады.
– Мемлекет басшысы D.A.R. Metall AG компаниясымен заманауи неміс технологияларын игерудің Қазақстанның өнеркәсіптік және экологиялық басымдықтарына сай келетінін атап өтті. Бұл серіктестік металл өңдеу мен қалдықтарды қайта өңдеу салаларын дамытуға және өндірістің технологиялық деңгейін арттыруға қандай мүмкіндік береді?
– D.A.R. Metall AG компаниясының негізгі бағыты – металлургиялық қалдықтар мен алюминий сынықтарын қайта өңдеу, алюминий грануляты мен ұнтағын өндіру, сондай-ақ металлургияға арналған отқа төзімді материалдар шығару. Компания сонымен қатар металлургиялық кәсіпорындарға технологиялық жабдық, инженеринг, автоматтандыру және өндірісті жаңғырту бойынша қызметтер ұсынады.
Компанияның бұл бағыттағы тәжірибесі Қазақстан үшін, әсіресе металлургия және өндірістік қалдықтарды қайта өңдеу салалары үшін маңызды. D.A.R. Metall AG қолданатын технологиялар металды терең өңдеуге, өндіріс қалдықтарынан пайдалы компоненттерді қайта алуға және ресурстарды қайталама айналымға енгізуге мүмкіндік береді. Компанияның мәліметінше, Эбелебендегі өндіріс орнында жылына шамамен 30 мың тонна шикізатты дайын өнімге дейін өңдеуге болады. Қайта өңдеу балқытусыз, құрғақ механикалық әдіспен жүргізілетіндіктен, энергия шығыны мен өндірістік шығарындыларды азайтуға мүмкіндік береді.
Қазақстанның өнеркәсіптік қалдықтарының басым бөлігі тау-кен және металлургия салаларына тиесілі болғандықтан, мұндай технологияларды енгізудің экономикалық және экологиялық маңызы жоғары. Ынтымақтастық нәтижесінде жоғары қосылған құнды өнім өндіру, шикізатты тиімді пайдалану, қалдық көлемін қысқарту және жаңа технологиялық өндірістер мен жұмыс орындарын қалыптастыру мүмкіндігі артады. Бұл Қазақстанның шикізатты бастапқы күйінде экспорттаудан терең өңдеуге және "жасыл" индустрияға кезең-кезеңімен көшуіне ықпал ете алады.
Компанияның тағы бір әлеуетті бағыты – металлургиялық процестерді оңтайландыру, жабдықтарды жаңғырту және автоматтандыру. Сонымен қатар D.A.R. Metall AG болат балқыту пештері, конвертерлер және түрлі металлургиялық жабдықтарға арналған отқа төзімді материалдар әзірлейді. Осы тәжірибені Қазақстан кәсіпорындарымен ұштастыру өндірістің технологиялық тиімділігін арттыруға және металлургия саласындағы жаңғырту үдерістерін жеделдетуге мүмкіндік береді. Компанияның Еуропа мен Азия нарықтарындағы өндірістік тәжірибесі де бірлескен жобаларды дамыту үшін қосымша мүмкіндік қалыптастырады.
