АҚШ Президенті Дональд Трамп Ресейге қарсы жаңа санкциялар мен Ресей мұнайы мен газын сатып алатын елдерге қосымша баж салығын енгізу шараларын уақытша тоқтатты.
Заң бойынша, Трамп 18 қазанға дейін жаңа санкциялар енгізуі керек болған. Алайда құжатта АҚШ президентіне елдің ұлттық мүддесіне байланысты шектеулерді тоқтата тұруға мүмкіндік беретін бап бар.
Трамп осы мүмкіндікті пайдаланды. Жұма күні ол Ресейге қарсы жаңа санкциялар мен қосымша баж салығын қолдануды белгісіз мерзімге тоқтату туралы жарлыққа қол қойды. Президент бұл шешімнің АҚШ-тың ұлттық мүддесіне сай екенін Конгреске хабарлаған.
Трамп неге санкцияларды күшейтуге асықпайды?
Трамп бұған дейін де Ресейге қатысты кейбір шектеулерді жеңілдеткен. Бір апта бұрын Владимир Путинмен телефон арқылы сөйлескеннен кейін АҚШ президенті Ресей дизелін сатып алуға қойылған шектеуді алып тастаған. Ақ үй бұл шешімді америкалықтар үшін жанармай бағасын төмендету қажеттігімен түсіндірген.
Лондондағы Корольдік колледждің Ресей бойынша сарапшысы Рут Дейермондтың пікірінше, Трамптың санкцияларды жеңілдетуге ұмтылуы таңғаларлық емес. Сарапшы президенттің Ресеймен қарым-қатынасты жақсартуға және шектеулерді алып тастауға бұрыннан мүдделі екенін айтады.
2017 жылы АҚШ Конгресі Ресейге қарсы санкцияларды заңмен бекітіп, президенттің оларды өз бетінше алып тастау мүмкіндігін шектеген. Ал Трамптың екінші президенттік мерзімінде де Ресейге қарсы жаңа шектеулерді күшейту мәселесі баяу жүріп келеді.
Жаңа заң қандай шектеулерді көздейді?
Линдси Грэмнің есімімен аталған заң Ресейге қарсы санкцияларды күшейтіп, Мәскеуге экономикалық қысым жасауды көздейді.
Заңның негізгі шараларының бірі – Ресей мұнайы мен газын сатып алатын немесе Мәскеуге санкцияларды айналып өтуге көмектесетін елдерге қосымша баж салығын енгізу. АҚШ мұндай елдерден әкелінетін тауарларға 100 пайызға дейін салық сала алады.
Ресей мұнайын көп сатып алатын елдердің қатарында Қытай, Үндістан және Түркия бар. Егер бұл шаралар іске қосылса, аталған мемлекеттермен саудаға елеулі әсер етуі мүмкін.
Заң сондай-ақ Ресей мұнайын тасымалдайтын, санкцияларды айналып өтуге пайдаланылатын кемелерге қарсы шектеулерді күшейтуді қарастырады.
Алайда АҚШ билігі бұл шараларды толық көлемде қолдануға асықпай отыр. Себебі Ресей мұнайын сатып алатын елдерге жоғары баж салығын енгізу әлемдік нарықтағы мұнай ұсынысын азайтып, бағаның өсуіне әкелуі мүмкін. Бұл өз кезегінде АҚШ-тағы жанармай бағасына да әсер етеді.
Сарапшылардың пікірінше, мұнай бағасы мен тасымалдау шығындары өсіп тұрған кезде Вашингтонның Ресейге қарсы жаңа шектеулерді толық іске қосуы екіталай.
Бұл шешім Ресейге қалай әсер етеді?
АҚШ-тың санкцияларды уақытша тоқтатуы Ресейге қарсы экономикалық қысымды әлсіретуі мүмкін. Сонымен бірге бұл шешім әлемдік мұнай бағасын бірден төмендетеді дегенді білдірмейді.
Вашингтон Ресейдің Еуропада бұғатталған Орталық банк резервтерінің бір бөлігін босату мәселесін де талқылаған. Алайда Еуропа бұл ұсынысты қолдамаған.
Бұған қоса, Трамп Ресей Президенті Владимир Путинді желтоқсанда Майамиде өтетін "Үлкен жиырмалық" саммитіне шақырған. Бұл екі ел арасындағы байланысты жақсартуға бағытталған қадам ретінде бағаланып отыр.
Дегенмен Ресейге қарсы санкциялардың едәуір бөлігін Еуропа елдері енгізген. Сондықтан АҚШ-тың шектеулерді жеңілдетуі Еуропаның ұстанымын бірден өзгерте қоймауы мүмкін.
Еуропалық комиссия төрағасы Урсула фон дер Ляйен Ресей Украинадағы соғысты тоқтатпайынша, санкцияларды алып тастауға болмайтынын мәлімдеді. Ал Еуропалық кеңес төрағасы Антониу Кошта Ресейге қысымды әлсіретпей, керісінше, Украинаға қолдауды күшейту қажет екенін айтты.
